Interpelacja w sprawie zakresu podmiotowego Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych

Panie Ministrze,

od 1 lipca 2026 r. obowiązuje system Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP), którego deklarowanym celem jest zwiększenie jawności gospodarowania środkami publicznymi oraz umożliwienie społecznej kontroli wydatków jednostek sektora finansów publicznych. Obowiązek publikowania informacji wynika z art. 34a ustawy o finansach publicznych i obejmuje zasadniczo umowy zawierane przez jednostki sektora finansów publicznych, określone w art. 9 tej ustawy, jeżeli umowa stanowi zamówienie w rozumieniu Prawa zamówień publicznych i została zawarta w jednej z form wskazanych w ustawie.

Zakres podmiotowy CRU nie obejmuje jednak m.in. spółek prawa handlowego, niezależnie od struktury ich udziałów, a więc również spółek w całości należących do Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego oraz podmiotów korzystających ze środków publicznych, które nie należą do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy. W rezultacie umowy dotyczące realizacji zadań publicznych mogą podlegać różnym standardom jawności w zależności od formy organizacyjnoprawnej podmiotu, który je zawiera.

Obecne przepisy prowadzą do zróżnicowania zakresu jawności wydatkowania środków publicznych w zależności od formy prawnej podmiotu, mimo że podmiot może pozostawać pod pełną kontrolą publiczną i realizować zadania finansowane ze środków publicznych. Dodatkowo CRU obejmuje jedynie umowy spełniające przesłanki art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych, przez co rejestr nie stanowi kompletnego zestawienia wszystkich przypadków wydatkowania środków publicznych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo dysponuje analizą wskazującą, jaka liczba spółek prawa handlowego kontrolowanych bezpośrednio lub pośrednio przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego pozostaje obecnie poza obowiązkiem publikowania informacji w CRU JSFP oraz jaka była łączna wartość środków publicznych przekazanych tym podmiotom w 2025 r. i w okresie od 1 stycznia do 30 września 2026 r.?

2. Czy ministerstwo dokonało lub prowadzi ocenę funkcjonowania CRU JSFP pod kątem realizacji podstawowego celu rejestru, tj. zwiększenia jawności gospodarowania środkami publicznymi, w szczególności w zakresie skutków wyłączenia z obowiązku publikacyjnego spółek prawa handlowego oraz innych podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych? Jeżeli tak, jakie są wyniki tej oceny?

3. Jakie mechanizmy zapewniają obecnie porównywalny poziom jawności umów i wydatków spółek pozostających pod dominującą kontrolą Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, lecz nieobjętych CRU JSFP, oraz czy ministerstwo ocenia te mechanizmy jako wystarczające do zapewnienia obywatelom skutecznego i łatwego dostępu do informacji o gospodarowaniu środkami publicznymi?

4. Czy Minister rozważa przygotowanie zmian ustawowych rozszerzających zakres podmiotowy CRU JSFP na spółki prawa handlowego kontrolowane przez Skarb Państwa lub inne podmioty publiczne, ewentualnie na podmioty w zakresie, w jakim wykorzystują lub dysponują środkami publicznymi? Jeżeli tak, jaki jest przewidywany zakres i harmonogram prac legislacyjnych?

Z poważaniem