Interpelacja w sprawie wpływu kalendarza wyborczego na decyzje budżetowe oraz ryzyka odkładania stabilizacji finansów publicznych

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Premiera interpelację w sprawie przesłanek decyzji dotyczących budżetu na rok 2027 oraz zabezpieczeń przed podporządkowaniem polityki fiskalnej doraźnym celom wyborczym.

Przygotowanie budżetu w perspektywie wyborów parlamentarnych wymaga szczególnej przejrzystości. Obywatele mają prawo wiedzieć, czy decyzje o nowych zobowiązaniach i odraczaniu oszczędności wynikają z analiz gospodarczych oraz potrzeb społecznych, czy również z oceny ich politycznej atrakcyjności.

Nie przesądzam motywów konkretnych decyzji. Oczekuję ich udokumentowanego wyjaśnienia, zwłaszcza gdy korzyści pojawiają się natychmiast, natomiast koszty finansowania i konieczność dostosowania zostają przeniesione na kolejne lata.

Niedopuszczalne byłoby finansowanie krótkotrwałego wzrostu poparcia poprzez zobowiązania, których koszt poniosą później obywatele w postaci wyższych obciążeń, ograniczenia usług lub dalszego zadłużania państwa. Równie niepokojące byłoby odsuwanie decyzji wyłącznie dlatego, że ich wykonanie przed wyborami byłoby politycznie niewygodne.

Rząd powinien wykazać, że ocenia propozycje według jednolitych kryteriów oraz potrafi odrzucić rozwiązania, dla których nie zapewniono trwałego finansowania. Sama legalność wydatku nie rozstrzyga o jego celowości ani o odpowiedzialności za skutki w następnych latach.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie kryteria stosowano przy wyborze nowych wydatków, ulg i programów na 2027 r.? Czy dla wszystkich sporządzono ocenę wieloletnich kosztów?

2. Które nowe rozwiązania zwiększają deficyt lub potrzeby pożyczkowe? Jaki jest ich łączny koszt w latach 2027–2031?

3. Które rozwiązania mają trwałe pokrycie w dochodach, a które wymagają dodatkowego zadłużenia? Proszę wskazać konkretne źródła finansowania.

4. Jakie warianty ograniczenia wydatków lub poprawy dochodów przedstawiono Premierowi i Radzie Ministrów? Które odrzucono lub odłożono?

5. Czy w uzasadnieniach odroczenia działań uwzględniano ich wpływ na poparcie polityczne albo termin wyborów? Proszę wskazać, czy takie przesłanki były przedmiotem formalnych analiz.

6. Czy analizowano rozłożenie działań naprawczych przed i po wyborach? Jakie ekonomiczne oraz społeczne kryteria zdecydowały o przyjętym harmonogramie?

7. Jaki dodatkowy dług i koszt odsetkowy powstanie wskutek późniejszego wdrożenia działań w porównaniu z wcześniejszym rozpoczęciem korekty?

8. Czy nowe programy objęto limitami, przeglądami efektywności lub terminami obowiązywania? Jak można zakończyć finansowanie działań, które nie osiągają celów?

9. Jak ocenia się propozycje zgłaszane po przyjęciu projektu budżetu? Czy warunkiem ich poparcia przez rząd jest wskazanie finansowania i wpływu na reguły fiskalne?

10. Czy rząd zobowiąże się do publikowania pełnego kosztu nowych propozycji, obejmującego odsetki i zobowiązania w kolejnych latach?

11. Jak zapewniono, że komunikacja rządowa dotycząca programów przedstawia również ich koszty, ograniczenia i wpływ na zadłużenie?

12. Czy przeprowadzono ocenę, jakie obciążenia wynikające z decyzji podejmowanych obecnie przypadną na okres po wyborach? Proszę wskazać ich rodzaj i skalę.

13. Jakie zabezpieczenia mają zapobiegać podejmowaniu w okresie przedwyborczym zobowiązań bez wystarczającego finansowania i analizy skutków?

14. Czy Premier przedstawi przed uchwaleniem budżetu publiczne uzasadnienie harmonogramu stabilizacji finansów oraz wyjaśni, dlaczego wybrano go zamiast innych analizowanych wariantów?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie. W odniesieniu do decyzji o odroczeniu działań proszę wskazać ich uzasadnienie, datę, przewidywane skutki finansowe i instytucję odpowiedzialną.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowsa