Interpelacja w sprawie ryzyka zbliżenia zadłużenia do limitu konstytucyjnego oraz przygotowania państwa do skutków przekroczenia progów ostrożnościowych

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Ministra interpelację dotyczącą bezpieczeństwa zadłużenia państwa oraz przygotowania do ograniczeń wynikających z krajowych reguł fiskalnych.

Rządowa strategia przewiduje wzrost państwowego długu publicznego do 59,2% PKB w 2029 r. Oznacza to pozostawienie niewielkiego marginesu do konstytucyjnego limitu 60%. Dokument wskazuje również możliwość uruchomienia w 2030 r. procedur ostrożnościowych w następstwie prognozowanego przekroczenia odpowiednich relacji w 2028 r.

Samo utrzymanie długu poniżej limitu w scenariuszu podstawowym nie rozstrzyga o bezpieczeństwie finansów. Konieczne jest sprawdzenie skutków słabszego wzrostu, mniejszych dochodów, zmian kursowych i dodatkowych potrzeb państwa. Reguły ochronne powinny skłaniać do odpowiednio wczesnego działania, a nie dopiero do interwencji w chwili wyczerpania marginesu.

Nie do przyjęcia byłoby doprowadzenie do sytuacji, w której obywatele zostaną postawieni przed nagłymi ograniczeniami wydatków lub wzrostem obciążeń, mimo że ryzyko było wcześniej znane. Oczekuję wskazania, jakie działania mają temu zapobiec.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie są aktualne prognozy państwowego długu publicznego, długu Skarbu Państwa i długu według metodologii unijnej do 2030 r.? Proszę wyjaśnić różnice między tymi kategoriami.

2. Jaki margines do konstytucyjnego limitu pozostaje w poszczególnych latach, w punktach procentowych i złotych? Jakie założenia warunkują jego utrzymanie?

3. Dlaczego zaakceptowano ścieżkę zbliżającą państwowy dług publiczny do 60% PKB? Jakie mniej ryzykowne warianty analizowano?

4. Jakie testy odporności przeprowadzono dla słabszego wzrostu, niższego nominalnego PKB, pogorszenia kursu złotego i dodatkowych zobowiązań? Proszę przedstawić także wariant łącznego wystąpienia tych czynników.

5. Czy ustalono wewnętrzny poziom ostrzegawczy niższy od limitu konstytucyjnego? Jakie decyzje mają być uruchamiane po jego osiągnięciu?

6. Jak prognozowane są relacje długu istotne dla stosowania procedur ostrożnościowych, w tym relacja uwzględniająca ustawowe korekty? Proszę wskazać przewidywane lata uruchomienia poszczególnych obowiązków.

7. Jakie konkretne ograniczenia budżetowe i obowiązki mogłyby wynikać z uruchomienia tych procedur według obecnie obowiązującego prawa?

8. Czy przygotowano ocenę skutków dla wynagrodzeń, świadczeń, inwestycji, samorządów i podstawowych usług publicznych? Jakie warianty działań przeanalizowano?

9. Jakie decyzje rząd zamierza podjąć wcześniej, aby uniknąć konieczności gwałtownego dostosowania finansów?

10. Czy planowane są zmiany definicji, sposobu obliczania długu lub reguł ostrożnościowych? Jeżeli tak, jakie jest ich uzasadnienie i wpływ na rzeczywiste zobowiązania państwa?

11. Jak często aktualizuje się ocenę ryzyka przekroczenia limitów i kto otrzymuje informację o pogorszeniu prognoz?

12. Kiedy zostanie przedstawiony jawny plan zapobiegania przekroczeniu progów, zawierający działania, terminy, efekty finansowe i odpowiedzialność za wykonanie?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie. Proszę nie utożsamiać różnych definicji długu ani przedstawiać zgodności scenariusza podstawowego z limitem jako odpowiedzi na pytania o ryzyko jego przekroczenia.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska