Interpelacja w sprawie skuteczności koordynacji działań administracji centralnej wobec zagrożeń bezpieczeństwa oraz odpowiedzialności za usuwanie i rozliczanie zaniedbań

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Premiera interpelację w sprawie skuteczności koordynacji działań administracji centralnej wobec zagrożeń bezpieczeństwa oraz egzekwowania odpowiedzialności za wykonanie obowiązków i decyzji dotyczących ochrony obywateli.

Wojna za naszą wschodnią granicą, zagrożenia hybrydowe, podpalenia i podejrzenia sabotażu, cyberataki, wycieki danych oraz poważne zdarzenia przemocowe w szkołach dotyczą różnych obszarów odpowiedzialności państwa. Nie oznacza to, że mają wspólną przyczynę. Wymagają jednak sprawdzenia, czy administracja potrafi rozpoznawać zagrożenia, przekazywać informacje, podejmować decyzje i skutecznie egzekwować ich wykonanie.

Obywatel ma prawo oczekiwać sprawnej reakcji państwa bez konieczności ustalania, który resort, urząd lub służba powinny zająć się jego sprawą. Podział kompetencji musi służyć organizacji działania. Nie może stawać się usprawiedliwieniem opóźnień, odsyłania zgłoszeń ani pozostawiania problemu bez rozstrzygnięcia.

Szczególnie niebezpieczna byłaby sytuacja, w której każda instytucja wykonuje jedynie własny fragment procedury, lecz nikt nie odpowiada za końcowy rezultat. Przekazanie ostrzeżenia, skierowanie pisma czy zwołanie narady nie zapewnia ochrony, jeżeli nie prowadzi do konkretnego działania i sprawdzenia jego skuteczności.

Nie do przyjęcia byłoby również powtarzanie po kolejnych zdarzeniach zapowiedzi poprawy bez rozliczenia wcześniejszych zaleceń. Państwo musi wiedzieć, które nieprawidłowości usunięto, jakie zadania pozostają niewykonane i kto odpowiada za opóźnienia. Odpowiedzialność kierownicza nie może kończyć się na wydaniu polecenia.

Rolą Prezesa Rady Ministrów jest zapewnienie współpracy członków rządu i egzekwowanie wykonania przyjętych decyzji. Dlatego oczekuję przedstawienia, jak w praktyce działa nadzór nad sprawami wymagającymi udziału kilku resortów oraz jakie rezultaty przynosi. Bez takiego rozliczenia obywatele nie mają możliwości oceny, czy po ujawnieniu problemów państwo staje się sprawniejsze, czy jedynie przygotowuje kolejne deklaracje.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie mechanizmy zapewniają koordynację działań administracji centralnej w sytuacjach zagrożenia wymagających współpracy kilku ministerstw i służb? Kto odpowiada za ich uruchomienie oraz ocenę skuteczności?

2. Jak wyznacza się instytucję odpowiedzialną za prowadzenie sprawy od rozpoznania zagrożenia do zakończenia działań, gdy obowiązki są rozdzielone między kilka podmiotów?

3. Czy istnieje procedura rozstrzygania sporów kompetencyjnych i reagowania na brak decyzji? Jak szybko może zostać zastosowana i ile razy korzystano z niej w ostatnich trzech latach w sprawach bezpieczeństwa?

4. Jak sprawdza się, czy ostrzeżenie lub zgłoszenie przekazane pomiędzy instytucjami zostało odebrane, ocenione i doprowadziło do odpowiedniego działania? Kto odpowiada za wykrywanie przerw w tym procesie?

5. Czy Prezes Rady Ministrów otrzymuje zbiorczą informację o najważniejszych brakach w przygotowaniu państwa, niewykonanych zaleceniach i opóźnionych działaniach naprawczych? Jak często i na podstawie jakich danych?

6. Ile zaleceń wynikających z kontroli, ćwiczeń i analiz poważnych zdarzeń pozostaje niewykonanych w obszarach bezpieczeństwa, ochrony ludności i cyberbezpieczeństwa? Jakie są główne przyczyny opóźnień?

7. Jakie decyzje podjęto wobec niewykonania zaleceń lub poleceń dotyczących bezpieczeństwa? Czy wyznaczono dodatkowe terminy, zapewniono zasoby albo zmieniono sposób nadzoru?

8. Czy prowadzi się analizy porównawcze zdarzeń w różnych obszarach, aby wykrywać powtarzające się problemy organizacyjne, takie jak brak wymiany informacji, niejasna odpowiedzialność lub niewłaściwa ocena zgłoszeń?

9. Jakie konkretne zmiany w koordynacji administracji wprowadzono na podstawie tych analiz? Czy sprawdzono, że ograniczyły one ryzyko ponownego wystąpienia stwierdzonych nieprawidłowości?

10. Ile ćwiczeń obejmujących współpracę kilku resortów przeprowadzono w ostatnich trzech latach? Czy sprawdzano jednoczesne wystąpienie zagrożeń militarnych, cyberataków, awarii podstawowych usług i zakłóceń łączności?

11. Jak zapewniono współpracę administracji centralnej z wojewodami i samorządami? Czy oceniono przypadki powierzania zadań bez wystarczających środków, informacji lub wsparcia organizacyjnego?

12. Kto odpowiada za spójność komunikatów przekazywanych obywatelom podczas zagrożenia? Jak usuwa się rozbieżności między informacjami poszczególnych resortów, służb i urzędów?

13. Jak ocenia się skuteczność wydatków przeznaczanych na bezpieczeństwo i przygotowanie kryzysowe? Czy weryfikacja obejmuje rzeczywistą gotowość zakupionych zasobów i wykonanie zadań, a nie wyłącznie wykorzystanie środków?

14. Czy w wyniku potwierdzonych zaniedbań wyciągnięto konsekwencje służbowe lub kierownicze wobec osób odpowiedzialnych? Proszę przedstawić zbiorczą informację o rodzaju uchybień i podjętych działaniach, w zakresie dopuszczalnym prawnie.

15. Czy rząd przedstawi publiczne rozliczenie najważniejszych działań naprawczych, obejmujące stwierdzone braki, odpowiedzialne instytucje, terminy i mierniki poprawy? Jeśli tak, kiedy i w jaki sposób będzie aktualizowane?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie. W odniesieniu do działań naprawczych proszę wskazać ich stan realizacji, terminy, odpowiedzialne instytucje oraz sposób potwierdzenia skuteczności.

Pytania dotyczą koordynacji całej administracji rządowej i nadzoru Prezesa Rady Ministrów. Proszę zatem, aby odpowiedź obejmowała również ocenę współpracy między instytucjami oraz egzekwowania wykonania decyzji.

Jeżeli część informacji podlega ochronie prawnej, proszę wskazać podstawę ograniczenia i udzielić odpowiedzi w pozostałym, jawnym zakresie.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska