Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa uczniów i pracowników szkół oraz skuteczności zapobiegania przemocy i reagowania na sygnały zagrożenia

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pani Minister interpelację w sprawie przygotowania szkół do zapobiegania poważnym aktom przemocy, reagowania na sygnały zagrożenia oraz współpracy placówek oświatowych z Policją i instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo w przestrzeni cyfrowej.

Ataki z użyciem niebezpiecznych narzędzi w polskich szkołach wymagają pilnego sprawdzenia, czy system oświaty dysponuje skutecznymi rozwiązaniami pozwalającymi ograniczać ryzyko takich zdarzeń. Rodzice mają prawo oczekiwać, że szkoła zapewnia dzieciom bezpieczeństwo, a informacje o groźbach, przemocy i niepokojących zachowaniach są traktowane poważnie.

Nie można z góry przesądzać, że każdy atak poprzedzało ostrzeżenie, które zignorowano. Konieczne jest jednak ustalenie, czy przed poszczególnymi zdarzeniami pojawiały się zgłoszenia uczniów, rodziców lub pracowników, komu je przekazano i jakie działania podjęto. Bez takiej analizy trudno ocenić, czy zawiodły procedury, ich wykonanie, wymiana informacji czy dostępność pomocy.

Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, w której bezpieczeństwo zależy od przypadkowej reakcji pojedynczego nauczyciela. Każdy pracownik szkoły powinien wiedzieć, jak postąpić w przypadku konkretnej groźby, kiedy niezwłocznie zawiadomić Policję i jak chronić uczniów do czasu przyjazdu służb. Uczeń zgłaszający zagrożenie musi mieć pewność, że zostanie wysłuchany i nie będzie narażony na odwet.

Sama obecność procedury w dokumentacji nie dowodzi przygotowania placówki. Potrzebne są praktyczne szkolenia, sprawdzone zasady współpracy i dostęp do specjalistów. Nie można wymagać od dyrektorów rozwiązywania poważnych problemów bezpieczeństwa bez wsparcia, środków i jasno określonych kompetencji.

Doraźna reakcja po tragedii nie może zastępować systematycznej prewencji. Odpowiedzialność administracji centralnej obejmuje ocenę zagrożeń, wsparcie szkół, nadzór nad wykonywaniem obowiązków oraz rozliczenie ujawnionych zaniedbań. Konieczne jest także zapewnienie, aby informacja przekazana ze szkoły do innej instytucji prowadziła do działania, a nie pozostawała bez dalszego biegu.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania nadzoru pedagogicznego podjęto w związku z ostatnimi atakami w szkołach? Jaki jest zakres kontroli i kiedy zostaną przedstawione ich jawne wyniki?

2. Czy sprawdza się wcześniejsze sygnały ostrzegawcze, zgłoszenia oraz reakcje placówek? Czy stwierdzono przypadki zbagatelizowania informacji, opóźnienia lub niewłaściwego przekazania sprawy?

3. Jakie obowiązki i zalecenia dotyczą reakcji szkoły na groźby, ujawnienie niebezpiecznego przedmiotu lub informacje o przygotowaniu ataku? Jak sprawdza się ich znajomość wśród wszystkich pracowników?

4. Czy w każdej placówce określono odpowiedzialność za przyjmowanie zgłoszeń, koordynację działań i kontakt z Policją? Jak zapewniono zastępstwo podczas nieobecności osoby odpowiedzialnej?

5. Ile szkół posiada aktualne procedury reagowania na uzbrojonego napastnika, a ile sprawdziło je praktycznie z właściwymi służbami? Jakie braki ujawniono i czy zweryfikowano ich usunięcie?

6. Ilu dyrektorów, nauczycieli i pracowników niepedagogicznych przeszkolono w ostatnich trzech latach w rozpoznawaniu zagrożeń i reagowaniu na poważną przemoc? Czy szkolenia obejmowały sprawdzenie umiejętności praktycznych?

7. Jakie bezpieczne kanały zgłaszania gróźb i przemocy są dostępne uczniom oraz rodzicom? Jak chroni się osoby zgłaszające przed odwetem i nieuzasadnionym ujawnieniem ich tożsamości?

8. Jak kuratoria oceniają skuteczność przeciwdziałania przemocy rówieśniczej i realizacji standardów ochrony małoletnich? Czy kontrole obejmują sposób rozpatrywania konkretnych zgłoszeń, a nie wyłącznie obecność dokumentów?

9. Jak szkoły są przygotowane do reagowania na groźby internetowe, cyberprzemoc i publikacje wskazujące na możliwe przygotowanie ataku? Czy pracownicy wiedzą, jak udokumentować dostępne informacje i pilnie przekazać je właściwym organom?

10. Jak zapewniono współpracę szkół z Policją, poradniami i ochroną zdrowia? Kto sprawdza, czy po przekazaniu zgłoszenia rzeczywiście podjęto interwencję lub udzielono pomocy?

11. Jaka jest rzeczywista dostępność psychologów i pedagogów w szkołach, z uwzględnieniem wymiaru ich pracy? Ile placówek ma nieobsadzone stanowiska i jakie działania podjęto, aby usunąć te braki?

12. Czy dyrektorzy mają dostęp do pilnej konsultacji specjalistycznej w przypadku zachowań budzących obawę o bezpieczeństwo? Jak odróżnia się sytuację wymagającą natychmiastowej interwencji służb od problemu wymagającego pomocy wychowawczej lub psychologicznej?

13. Jak oceniono zasady dostępu do budynków szkolnych, reagowania na obecność niebezpiecznych przedmiotów i zabezpieczenia uczniów podczas zagrożenia? Jakie dodatkowe rozwiązania oraz finansowanie przewidziano?

14. Jak zapewnia się pomoc ofiarom, świadkom, rodzinom i pracownikom szkoły po poważnym zdarzeniu? Czy przygotowano zasady ograniczania ryzyka naśladownictwa oraz ochrony prywatności osób poszkodowanych?

15. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej, MSWiA, Ministerstwo Cyfryzacji i Ministerstwo Zdrowia przyjęły wspólny plan poprawy bezpieczeństwa szkół? Kto odpowiada za jego koordynację, jakie wyznaczono terminy i kiedy zostaną rozliczone wykonanie działań oraz ewentualne zaniedbania?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie, ze wskazaniem danych, terminów, odpowiedzialnych instytucji oraz stanu realizacji działań.

Proszę rozróżnić rozwiązania już stosowane od dopiero planowanych. Informacje dotyczące konkretnych zdarzeń proszę przedstawić z zachowaniem ochrony danych i prywatności uczniów oraz osób poszkodowanych.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska