Interpelacja w sprawie dostępności pilnej pomocy psychologicznej i psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży oraz współpracy ochrony zdrowia ze szkołami w sytuacjach zagrożenia

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pani Minister interpelację w sprawie dostępności pomocy dla dzieci i młodzieży w kryzysie oraz przygotowania systemu ochrony zdrowia do współpracy ze szkołami i właściwymi służbami w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia.

Poważne zdarzenia przemocowe w szkołach wymagają sprawdzenia całego systemu reagowania, również dostępności pomocy psychologicznej i psychiatrycznej. Nie wolno utożsamiać zaburzeń psychicznych z przemocą ani stawiać diagnoz na podstawie doniesień medialnych. Konieczne jest natomiast ustalenie, czy przy konkretnych sygnałach zagrożenia rodzina i szkoła mogą uzyskać odpowiednio szybką ocenę specjalistyczną oraz dalszą pomoc.

Państwo nie może wymagać od nauczycieli i rodziców rozpoznawania niepokojących zachowań, a następnie pozostawiać ich bez dostępnej ścieżki działania. Zgłoszenie problemu musi prowadzić do odpowiedniej reakcji. W sytuacji pilnej nie wystarczy wskazać numer telefonu lub placówkę, w której na konsultację trzeba oczekiwać w zwykłej kolejce.

Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, w której możliwość uzyskania pomocy zależy od miejsca zamieszkania, zdolności rodziców do samodzielnego znalezienia specjalisty albo ich możliwości finansowych. Szczególnej uwagi wymagają rodziny, które wielokrotnie zgłaszają narastający kryzys, lecz nie otrzymują skoordynowanego wsparcia.

Odpowiedzialność państwa obejmuje także pomoc dla ofiar, świadków i rodzin po zdarzeniu. Jednorazowa interwencja nie może zastępować dalszej opieki, jeżeli jej potrzeba wynika z oceny specjalistów. Konieczne jest wskazanie, kto zapewnia ciągłość wsparcia i sprawdza, czy osoby potrzebujące rzeczywiście je otrzymały.

Oczekuję przedstawienia rzeczywistych danych o dostępności świadczeń, czasie oczekiwania, brakach kadrowych i współpracy między instytucjami. Liczba placówek oraz wartość finansowania nie odpowiadają jeszcze na pytanie, czy dziecko wymagające pilnej pomocy otrzyma ją na czas.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jak zorganizowano pilną pomoc psychologiczną i psychiatryczną dla dzieci i młodzieży w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia? Czy rodziny i szkoły mają jasną informację o właściwej ścieżce postępowania?

2. Jakie są rzeczywiste czasy oczekiwania na pierwszą konsultację, odrębnie dla przypadków pilnych i stabilnych? Proszę o dane według województw, uwzględniające medianę i najdłuższe czasy oczekiwania.

3. Ile placówek zapewnia pomoc w trybie pilnym i całodobowym? Czy oceniono dostępność terytorialną oraz możliwość dotarcia do nich osób mieszkających poza dużymi miastami?

4. Jak postępuje się, gdy najbliższa placówka nie może przyjąć dziecka wymagającego pilnej pomocy? Kto odpowiada za znalezienie dostępnego świadczenia i zapewnienie dalszego postępowania?

5. Czy gromadzi się informacje o odmowach przyjęcia, przekierowaniach i opóźnieniach w przypadkach pilnych? Jakie są najczęstsze przyczyny i jakie działania podjęto, aby je wyeliminować?

6. Czy szkoła lub rodzina może uzyskać pilną konsultację dotyczącą niepokojących zachowań dziecka? Jak określono zasady takiego wsparcia oraz sytuacje wymagające natychmiastowego wezwania służb?

7. Jak zapewniono współpracę podmiotów leczniczych ze szkołami, poradniami i instytucjami pomocy rodzinie, z zachowaniem praw pacjenta i tajemnicy zawodowej?

8. Kto odpowiada za koordynację pomocy, gdy sprawa wymaga udziału kilku instytucji? Czy sprawdza się, czy po przekazaniu zgłoszenia dziecko rzeczywiście otrzymało wsparcie?

9. Jakie są braki kadrowe w psychiatrii dziecięcej oraz pomocy psychologicznej i terapeutycznej finansowanej publicznie? Proszę uwzględnić faktyczny wymiar dostępnej pracy specjalistów.

10. Jakie środki przeznaczono na poprawę dostępności pomocy i jakie rezultaty uzyskano w skracaniu czasu oczekiwania oraz ograniczaniu różnic regionalnych?

11. Jak zapewniono ciągłość opieki po interwencji kryzysowej lub wypisie ze szpitala? Czy rodzina otrzymuje konkretny plan dalszego postępowania i termin kolejnego kontaktu?

12. Jak system ochrony zdrowia współpracuje z właściwymi instytucjami w przypadkach przemocy domowej, rówieśniczej i cyberprzemocy? Czy analizowano sytuacje, w których wielokrotne zgłoszenia nie doprowadziły do skutecznej pomocy?

13. Jaką pomoc zapewnia się ofiarom, świadkom, rodzinom i pracownikom szkół po poważnych zdarzeniach przemocowych? Kto odpowiada za jej dostępność i kontynuację zgodnie z oceną potrzeb?

14. Czy kontrole resortu i NFZ wykazały nieuzasadnione odmowy, niewykonanie świadczeń lub braki organizacyjne utrudniające pilną pomoc? Jakie działania naprawcze i konsekwencje zastosowano?

15. Czy Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Edukacji Narodowej i MSWiA uzgodniły wspólny sposób reagowania na sytuacje wymagające jednocześnie pomocy specjalistycznej i ochrony bezpieczeństwa? Jakie terminy, finansowanie i mierniki skuteczności przyjęto?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie, ze wskazaniem danych, terminów, odpowiedzialnych instytucji i stanu realizacji działań.

Proszę rozróżnić formalną dostępność świadczeń od rzeczywistej możliwości ich uzyskania w wymaganym czasie. Jeżeli wskazanych danych nie gromadzono, proszę wyjaśnić przyczynę oraz wskazać sposób uzupełnienia tej luki.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska