Interpelacja w sprawie skuteczności przeciwdziałania zagrożeniom dla bezpieczeństwa uczniów w przestrzeni cyfrowej oraz współpracy administracji z platformami internetowymi i służbami

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie działań administracji odpowiedzialnej za cyfryzację na rzecz przeciwdziałania groźbom przemocy wobec społeczności szkolnych oraz współpracy z platformami internetowymi, organami ścigania i resortem edukacji.

Bezpieczeństwo uczniów wymaga uwzględnienia zagrożeń powstających w przestrzeni cyfrowej. Publiczne groźby, zapowiedzi ataków, nawoływanie do przemocy i uporczywe nękanie powinny uruchamiać odpowiednią ocenę oraz – gdy zachodzą przesłanki zagrożenia – sprawną reakcję właściwych instytucji.

Nie należy z góry zakładać, że każdy atak w szkole był poprzedzony aktywnością internetową możliwą do wykrycia przez państwo. Konieczne jest jednak sprawdzenie, czy dostępne publicznie informacje lub zgłoszenia użytkowników mogły pozwolić na wcześniejszą interwencję. Osobnej oceny wymaga to, czy instytucje potrafią przekazać takie informacje organom zdolnym do podjęcia działań.

Samo usunięcie niebezpiecznej publikacji nie rozwiązuje problemu, jeżeli osoba formułująca konkretną groźbę nadal może ją zrealizować. Zgłoszenie platformie, zabezpieczenie materiału, przekazanie informacji służbom i podjęcie interwencji powinny tworzyć spójny proces. Nie można dopuścić, aby odpowiedzialność kończyła się na przesłaniu zawiadomienia do kolejnego podmiotu.

Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, w której szkoła, rodzic lub uczeń zgłasza wiarygodną groźbę, lecz nie wie, czy została ona oceniona i czy ktoś podjął działania. Administracja centralna powinna zapewnić jasne zasady współpracy, dostępne kanały zgłoszeń oraz możliwość sprawdzenia skuteczności całego systemu.

Ochrona dzieci wymaga konkretnych rozwiązań, finansowania i rozliczalnej odpowiedzialności. Musi również respektować prywatność i prawa użytkowników. Rozpoznawanie realnych gróźb powinno opierać się na legalnych, proporcjonalnych działaniach oraz weryfikacji informacji, aby nie prowadziło do nieuzasadnionego przypisywania zagrożenia osobom wymagającym pomocy.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie zadania dotyczące przeciwdziałania internetowym groźbom przemocy wobec szkół i uczniów wykonują Ministerstwo Cyfryzacji oraz podległe lub nadzorowane jednostki? Jak określono granice ich odpowiedzialności i współpracę z organami ścigania?

2. Czy istnieje wspólna procedura postępowania Ministerstwa Cyfryzacji, MSWiA i Ministerstwa Edukacji Narodowej od otrzymania informacji o zagrożeniu do przekazania jej właściwej jednostce i sprawdzenia reakcji?

3. Jakie kanały zgłaszania gróźb internetowych są dostępne szkołom, rodzicom i uczniom? Czy jasno wskazują, kiedy konieczne jest natychmiastowe zawiadomienie Policji lub numeru alarmowego?

4. Ile zgłoszeń dotyczących gróźb ataku na szkołę, nawoływania do przemocy wobec uczniów lub pracowników oraz innych konkretnych zagrożeń otrzymały jednostki pozostające we właściwości resortu w ostatnich trzech latach? Jakie działania podjęto?

5. Jakie są czasy oceny pilnych zgłoszeń i przekazania informacji właściwym służbom? Czy zapewniono obsługę zagrożeń również poza godzinami pracy urzędów?

6. Jak wygląda współpraca z platformami internetowymi w przypadku wiarygodnej groźby dotyczącej życia lub zdrowia? Czy istnieją sprawne kanały pilnego kontaktu i jak oceniono ich skuteczność?

7. Jakie mechanizmy pozwalają doprowadzić do zabezpieczenia materiału dowodowego i przekazania sprawy organom ścigania, zanim treść zostanie usunięta lub konto zablokowane?

8. Czy po ostatnich atakach w szkołach przeprowadzono, we współpracy z właściwymi służbami, analizę wcześniejszych publicznych publikacji i zgłoszeń? Jakie jawne wnioski dotyczące działania systemu wynikają z tej analizy?

9. Jak odróżnia się konkretne groźby i nawoływanie do przemocy od innych treści wymagających interwencji wychowawczej lub pomocy psychologicznej? Czy ocenę wspierają odpowiednio przygotowani specjaliści?

10. Jakie możliwości działania zapewniają obecne przepisy, a jakie konkretne luki prawne lub organizacyjne wskazuje resort? Proszę odróżnić ograniczenia dotyczące usuwania treści, zabezpieczania dowodów i przekazywania informacji służbom.

11. Jakie działania podejmowane są wobec platform, które nie reagują skutecznie na zgłoszenia nielegalnych treści, w zakresie kompetencji właściwych organów? Czy oceniono powtarzające się opóźnienia lub brak odpowiedzi?

12. Jak wspiera się szkoły w reagowaniu na cyberprzemoc i groźby, w tym w dokumentowaniu zgłoszeń oraz kierowaniu ich do właściwych instytucji? Czy sprawdzono praktyczną przydatność udostępnianych materiałów i szkoleń?

13. Czy analizuje się ryzyko rozpowszechniania materiałów gloryfikujących sprawców przemocy i zachęcających do naśladownictwa? Jakie działania zapobiegawcze prowadzi resort i jak mierzy ich skuteczność?

14. Jakie braki kadrowe, techniczne i finansowe ograniczają obsługę zgłoszeń oraz współpracę z platformami i służbami? Jakie środki przeznaczono na ich usunięcie i kiedy zostaną osiągnięte zakładane efekty?

15. Jakie mierzalne cele poprawy reakcji na internetowe groźby wobec społeczności szkolnych wyznaczono na najbliższe miesiące? Kto odpowiada za ich realizację i kiedy zostanie przedstawione wspólne rozliczenie działań resortów cyfryzacji, spraw wewnętrznych i edukacji?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie, ze wskazaniem danych, terminów, odpowiedzialnych instytucji oraz stanu realizacji działań.

Proszę odróżnić rozwiązania już działające od planowanych oraz wskazać sposób oceny ich skuteczności. Jeżeli część informacji podlega ochronie prawnej, proszę wskazać podstawę ograniczenia i udzielić odpowiedzi w pozostałym, jawnym zakresie.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska