Interpelacja w sprawie błędów w systemie ostrzegania ludności oraz skuteczności nadzoru nad Rządowym Centrum Bezpieczeństwa

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Premiera interpelację w sprawie niezawodności systemu ostrzegania ludności, błędów w przekazywaniu alertów oraz odpowiedzialności za przygotowanie administracji do skutecznego informowania mieszkańców o zagrożeniach.

W warunkach wojny za naszą wschodnią granicą, zagrożeń hybrydowych i ryzyka zakłócenia podstawowych usług sprawne ostrzeganie ludności stanowi jeden z najważniejszych obowiązków państwa. Alert powinien dotrzeć do właściwych osób, w odpowiednim czasie i zawierać zrozumiałą informację pozwalającą podjąć działania ochronne.

Przyznane przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przypadki błędnego skierowania ostrzeżenia wymagają wyjaśnienia przyczyn oraz sprawdzenia skuteczności zabezpieczeń. Pomylenie obszaru objętego zagrożeniem nie jest drobną pomyłką administracyjną. Dotyczy systemu, od którego obywatele oczekują informacji służącej ochronie życia i zdrowia.

Błędny alert może wywołać niepokój u osób, których zagrożenie nie dotyczy. Powstaje również pytanie, czy mieszkańcy właściwego obszaru zostali ostrzeżeni bez opóźnienia. Kolejne nieprawidłowości mogą osłabiać zaufanie do komunikatów państwa i sprawiać, że prawidłowe ostrzeżenie zostanie potraktowane jako następna pomyłka.

Nie można zamknąć takiej sprawy samymi przeprosinami. Konieczne jest ustalenie, dlaczego błąd nie został wykryty przed wysyłką, jakie zabezpieczenia zawiodły oraz czy wdrożono rozwiązania zapobiegające jego powtórzeniu. Odpowiedzialność obejmuje również organizację pracy, nadzór, szkolenia i przygotowanie techniczne systemu.

Obywatele mają prawo oczekiwać, że administracja centralna potrafi sprawnie wykonać tak podstawowe zadanie jak skierowanie ostrzeżenia do właściwego obszaru. Mają także prawo wiedzieć, jak zostaną poinformowani w razie awarii telefonii, przerw w dostawie energii lub innych zakłóceń. Kieruję interpelację do Pana Premiera ze względu na podległość Rządowego Centrum Bezpieczeństwa prezesowi Rady Ministrów.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile przypadków błędnego skierowania, opóźnienia, pominięcia właściwego obszaru lub konieczności sprostowania alertu RCB odnotowano w ostatnich trzech latach? Proszę o rozdzielenie poszczególnych kategorii nieprawidłowości.

2. Jakie przyczyny ustalono w przypadku błędnego skierowania ostrzeżenia do innego województwa? Czy problem wynikał z działania człowieka, organizacji pracy, konstrukcji systemu czy połączenia tych czynników?

3. Czy sprawdzono, czy błąd wpłynął na czas ostrzeżenia mieszkańców właściwego obszaru? Jakie były wyniki tej weryfikacji?

4. Jakie procedury obowiązują przy wyborze obszaru, przygotowaniu treści i zatwierdzaniu alertu? Kto odpowiada za sprawdzenie poprawności każdego z tych elementów?

5. Czy przed wysyłką stosuje się niezależną weryfikację obszaru i treści komunikatu? Jeżeli tak, dlaczego nie zapobiegła ona błędowi, a jeżeli nie – dlaczego jej nie wprowadzono?

6. Jakie zabezpieczenia techniczne ograniczają możliwość pomylenia obszarów o podobnych nazwach? Czy po ujawnieniu błędu sprawdzono inne możliwe pomyłki i zmodyfikowano sposób obsługi systemu?

7. Jak szybko są wykrywane nieprawidłowe wysyłki i jakimi kanałami przekazuje się sprostowanie? Czy zapewniono, aby korekta dotarła do osób, które otrzymały błędne ostrzeżenie?

8. Jak mierzy się czas dostarczenia alertu oraz jego rzeczywisty zasięg? Czy RCB dysponuje informacją pozwalającą ocenić skuteczność wysyłki u poszczególnych operatorów?

9. Jak rozwiązano aktualizowanie i odwoływanie ostrzeżeń w trakcie trwającej wysyłki? Jak zapobiega się otrzymywaniu wiadomości w kolejności utrudniającej zrozumienie aktualnej sytuacji?

10. Czy oceniono zrozumiałość komunikatów dla mieszkańców? Jakie zasady zapewniają, że alert wskazuje obszar zagrożenia, zalecane postępowanie i źródło dalszych informacji?

11. Jak zapewniono ostrzeganie osób bez telefonu komórkowego, osób z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców obszarów o słabym zasięgu? Czy skuteczność tych rozwiązań została sprawdzona?

12. Jak system ostrzegania ma działać podczas przeciążenia sieci, awarii telekomunikacyjnej lub długotrwałej przerwy w dostawie energii? Jakie alternatywne kanały pozostają w gotowości?

13. Jakie modernizacje systemu rozważono, w tym wykorzystanie technologii Cell Broadcast? Jakie decyzje podjęto i jakie są koszty, terminy oraz przeszkody we wdrożeniu?

14. Jakie kontrole przeprowadzono po ujawnieniu błędów? Czy ustalono odpowiedzialność za uchybienia w obsłudze, organizacji pracy i nadzorze oraz jakie konsekwencje wyciągnięto?

15. Kiedy zostanie przedstawiony jawny plan poprawy niezawodności systemu, obejmujący konkretne działania, finansowanie, odpowiedzialne instytucje i kryteria potwierdzenia skuteczności wdrożonych zmian?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie. W odniesieniu do stwierdzonych nieprawidłowości proszę wskazać ich przyczyny, skutki, podjęte działania naprawcze oraz stan wykonania zaleceń.

Proszę również o rozróżnienie rozwiązań już działających od planowanych oraz wskazanie terminów, w których zostanie sprawdzona ich skuteczność.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska