Interpelacja w sprawie skuteczności przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz odpowiedzialności za współpracę służb z administracją państwową

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie skuteczności przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz przygotowania administracji państwowej do współpracy ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo Polski.

Wojna za naszą wschodnią granicą wymaga przygotowania państwa również na działania prowadzone poniżej progu otwartego konfliktu zbrojnego. Sabotaż, próby zakłócania działania infrastruktury, cyberataki, dezinformacja oraz werbowanie osób do wykonywania przestępczych zleceń mogą służyć destabilizacji kraju i podważaniu zaufania obywateli do instytucji publicznych.

Takie zagrożenia wymagają sprawnej współpracy służb, administracji centralnej, wojewodów, samorządów i podmiotów odpowiedzialnych za podstawowe usługi. Kluczowe znaczenie ma zdolność połączenia rozproszonych informacji oraz przełożenia rozpoznanego ryzyka na konkretne działania zapobiegawcze. Informacja o zagrożeniu, która pozostaje w urzędowym obiegu i nie prowadzi do decyzji, nie zapewnia obywatelom ochrony.

Państwo nie może ograniczać się do przedstawiania kolejnych zatrzymań jako wystarczającego dowodu skuteczności. Konieczne jest ustalenie, ilu zdarzeniom zapobieżono, jakie mechanizmy działania sprawców rozpoznano i czy ograniczono możliwość powtarzania podobnych działań. Obywatele mają prawo wiedzieć, czy instytucje wyciągają wnioski z ujawnionych zagrożeń i czy zalecenia służb są rzeczywiście wykonywane.

Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, w której poszczególne instytucje dysponują fragmentami wiedzy o niebezpieczeństwie, lecz żadna nie odpowiada za całościową ocenę i podjęcie interwencji. Równie poważnym problemem byłoby przekazywanie ostrzeżeń bez sprawdzenia, czy ich adresaci wdrożyli wymagane zabezpieczenia. Rozproszenie kompetencji nie może oznaczać rozmycia odpowiedzialności.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie najważniejsze kategorie zagrożeń hybrydowych zidentyfikowano dla Polski i jakie konkretne działania zapobiegawcze przypisano do każdej z nich?

2. Czy istnieje aktualny, międzyinstytucjonalny plan przeciwdziałania tym zagrożeniom? Kto odpowiada za jego realizację i ocenę skuteczności?

3. Jak zapewniono łączenie informacji pozyskiwanych przez służby specjalne, służby wojskowe i Policję, aby rozproszone sygnały mogły prowadzić do odpowiednio wczesnego rozpoznania zagrożenia?

4. Kto odpowiada za przełożenie ocen służb na decyzje administracji państwowej? Czy jednoznacznie określono obowiązki adresatów ostrzeżeń oraz terminy podjęcia działań?

5. Jakie rozwiązania ograniczają ryzyko werbowania przez obce służby osób do wykonywania zleceń sabotażowych, w tym za pośrednictwem Internetu? Jak oceniana jest skuteczność tych działań?

6. Jak działa całodobowy obieg pilnych informacji między służbami a administracją? Czy sprawdza się nie tylko przekazanie ostrzeżenia, lecz także jego odbiór i podjęcie wymaganych działań?

7. Jakie procedury stosuje się, gdy instytucja nie reaguje na ostrzeżenie albo nie wykonuje zaleceń ochronnych? Kto może wymusić pilne rozstrzygnięcie i czy z tego mechanizmu korzystano?

8. Czy dokonano przeglądu zagrożeń dla infrastruktury i usług niezbędnych do funkcjonowania państwa? Jak zweryfikowano wykonanie zaleceń przez właściwe organa i operatorów?

9. Ile działań o charakterze sabotażowym udało się udaremnić przed powstaniem szkody, a ile rozpoznano dopiero po zdarzeniu? Proszę o zbiorcze dane za ostatnie trzy lata z wyjaśnieniem sposobu ich kwalifikowania.

10. Czy po poważnych zdarzeniach analizuje się możliwość ich wcześniejszego wykrycia oraz informacje dostępne poszczególnym instytucjom? Jakie najważniejsze braki organizacyjne ujawniły takie analizy?

11. Jakie ćwiczenia sprawdzające współpracę służb z administracją przeprowadzono? Czy obejmowały jednoczesny sabotaż, cyberatak i działania dezinformacyjne oraz konieczność utrzymania podstawowych usług?

12. Jak państwo przeciwdziała dezinformacji towarzyszącej rzeczywistym incydentom bezpieczeństwa? Kto odpowiada za szybkie przekazywanie spójnych, zweryfikowanych informacji obywatelom?

13. Jakie braki kadrowe, analityczne, techniczne lub prawne ograniczają skuteczność przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym? Jakie rozwiązania zaproponowano, aby je usunąć?

14. Czy stwierdzono przypadki niewłaściwego przekazania informacji, niewykonania zaleceń lub zaniedbań w koordynacji? Jakie działania naprawcze i konsekwencje służbowe lub kierownicze z tego wynikły?

15. Jakie mierzalne cele poprawy skuteczności wyznaczono na najbliższe miesiące? Kto odpowiada za ich realizację i kiedy zostanie przedstawione jawne rozliczenie osiągniętych rezultatów?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie. W odniesieniu do realizowanych i planowanych działań proszę wskazać ich stan wykonania, harmonogram, odpowiedzialne instytucje oraz sposób oceny skuteczności.

Pytania dotyczą organizacji współpracy i rezultatów możliwych do przedstawienia w zakresie jawnym. Nie dotyczą ujawnienia źródeł osobowych, metod operacyjnych ani szczegółów prowadzonych operacji. Jeżeli część odpowiedzi podlega ochronie prawnej, proszę wskazać podstawę ograniczenia i udzielić odpowiedzi w pozostałym zakresie.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska