Interpelacja w sprawie skuteczności działań państwa na rzecz zapobiegania zagrożeniom militarnym oraz ograniczania ryzyka dla ludności cywilnej

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie przygotowania państwa do zapobiegania zagrożeniom militarnym oraz ograniczania ich skutków dla mieszkańców Polski. Trwająca za naszą wschodnią granicą wojna oraz powtarzające się informacje o zagrożeniach związanych z obiektami powietrznymi pokazują, że bezpieczeństwo ludności cywilnej wymaga stałej uwagi i konkretnych działań. Nie jest to problem, który można traktować jako odległy scenariusz. Dotyczy on poczucia bezpieczeństwa mieszkańców, funkcjonowania szkół, szpitali i przedsiębiorstw oraz zdolności administracji do sprawnego działania w sytuacji zagrożenia.

Państwo ma obowiązek nie tylko reagować na kolejne zdarzenia, lecz także przewidywać ryzyko, ograniczać możliwość jego wystąpienia i przygotowywać ludność do właściwego postępowania. Obywatele mają prawo oczekiwać, że instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo dysponują sprawdzonymi procedurami, potrafią wymieniać informacje i wiedzą, kto podejmuje decyzje wymagające natychmiastowego działania.

Nie do przyjęcia byłoby sprowadzenie polityki bezpieczeństwa do zapewnień o monitorowaniu sytuacji oraz zapowiedzi przyszłych zakupów. O rzeczywistej gotowości świadczy to, czy zagrożenie zostanie odpowiednio wcześnie wykryte, czy właściwe instytucje otrzymają informację na czas i czy mieszkańcy będą wiedzieli, jak chronić siebie oraz swoich bliskich.

Szczególnego wyjaśnienia wymaga zatem, jakie rozwiązania Ministerstwo Obrony Narodowej już wdrożyło, jakie zamierza wprowadzić oraz w jaki sposób ocenia ich skuteczność. Nie można dopuścić, aby odpowiedzialność za bezpieczeństwo rozmywała się pomiędzy wojskiem, administracją centralną i samorządami, a ujawnione braki pozostawały bez rozliczenia.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie najważniejsze zagrożenia związane z wojną za wschodnią granicą zidentyfikowano dla terytorium Polski i ludności cywilnej? Jakie działania zapobiegawcze przypisano do poszczególnych kategorii ryzyka?

2. Jakie konkretne rozwiązania wdrożono, aby ograniczyć ryzyko naruszeń polskiej przestrzeni powietrznej oraz zagrożeń powodowanych przez drony i inne obiekty powietrzne?

3. Jakie dodatkowe rozwiązania organizacyjne, techniczne lub prawne resort zamierza wprowadzić? Jakie są terminy ich wdrożenia i oczekiwane efekty?

4. Jak resort ocenia skuteczność obecnego systemu wykrywania i przeciwdziałania takim zagrożeniom? Jakie braki wymagają najpilniejszego usunięcia?

5. Jak zabezpieczono okres oczekiwania na nowe wyposażenie i osiągnięcie gotowości przez rozwijane systemy obronne? Czy przyjęto rozwiązania przejściowe i sprawdzono ich skuteczność?

6. Czy istnieje spójny plan współdziałania wojska, służb i administracji cywilnej w przypadku zagrożenia dla mieszkańców? Kto odpowiada za jego aktualizację i sprawdzanie w praktyce?

7. Jak zapewniono szybkie przekazywanie informacji o zagrożeniu do instytucji odpowiedzialnych za ostrzeganie ludności? Jak zapobiega się opóźnieniom i rozbieżnym komunikatom?

8. Czy określono jednoznaczny podział odpowiedzialności za podejmowanie pilnych decyzji? Jak rozwiązywane są sytuacje, w których zagrożenie obejmuje obszar właściwości kilku instytucji?

9. Jakie ćwiczenia przeprowadzono w celu sprawdzenia reakcji na zagrożenia powietrzne i ich skutki dla ludności? Jakie niedociągnięcia ujawniono i które z nich już usunięto?

10. Czy przygotowania obejmują jednoczesne wystąpienie zagrożenia militarnego, awarii energetycznych i zakłóceń łączności? Jak w takich warunkach ma być utrzymana współpraca wojska z administracją cywilną?

11. Jakie działania MON podejmuje wspólnie z właściwymi organami, aby ograniczyć ryzyko dla szkół, szpitali, placówek opiekuńczych oraz infrastruktury niezbędnej do zapewnienia podstawowych usług?

12. Jakie wsparcie wojsko może zapewnić organom ochrony ludności w zakresie ewakuacji, transportu i pomocy osobom szczególnie narażonym? Czy zasady uruchamiania tego wsparcia zostały przećwiczone?

13. Jak resort uczestniczy w przygotowaniu mieszkańców do właściwego postępowania w przypadku zagrożenia, w tym znalezienia niebezpiecznego obiektu? Jak ocenia skuteczność tych działań informacyjnych?

14. Jak kontrolowane jest wykonanie zaleceń wynikających z ćwiczeń, analiz i rzeczywistych zdarzeń? Czy stwierdzono zaniedbania lub opóźnienia i jakie konsekwencje z nich wyciągnięto?

15. Jakie mierzalne cele ograniczenia ryzyka i poprawy gotowości resort zamierza osiągnąć w najbliższych miesiącach? Jakie środki na nie przeznaczono, kto odpowiada za ich wykonanie i kiedy zostaną przedstawione rezultaty?

Proszę o odpowiedź oddzielnie na każde pytanie. W odniesieniu do proponowanych i realizowanych rozwiązań proszę wskazać ich aktualny stan, harmonogram, finansowanie, odpowiedzialne instytucje oraz sposób oceny skuteczności.

Pytania dotyczą informacji możliwych do przedstawienia w zakresie jawnym. Jeżeli część odpowiedzi podlega ochronie prawnej, proszę wskazać podstawę ograniczenia i udzielić odpowiedzi w pozostałym zakresie.

Z poważaniem
Olga Semeniuk-Patkowska