Interpelacja w sprawie skutków gospodarczych, przemysłowych i fiskalnych obowiązywania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1384 ograniczającego kontyngenty taryfowe i podwyższającego cła na stal importowaną spoza Unii Europejskiej

Szanowni Panowie Ministrowie,

do mojego biura poselskiego docierają niepokojące sygnały od przedstawicieli polskich przedsiębiorstw działających w sektorze przetwórstwa stali, którzy wyrażają poważne obawy w związku ze zmianami w polityce handlowej Unii Europejskiej, wprowadzonymi na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1384 z dnia 17 czerwca 2026 r. w sprawie przeciwdziałania związanym z handlem negatywnym skutkom globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych na unijnym rynku stali oraz zmiany rozporządzenia (UE) 2020/2170.

Przedmiotowe rozporządzenie weszło w życie 25 czerwca 2026 r., a ustanowiony nim nowy system kontyngentów taryfowych jest stosowany od 1 lipca 2026 r. Wprowadzone rozwiązania przewidują ograniczenie rocznej wielkości kontyngentów taryfowych do 18 345 922 ton oraz podwyższenie stawki celnej stosowanej poza kontyngentami z dotychczasowych 25% do 50% wartości celnej towaru. Nowe zasady obejmują 26 kategorii produktów stalowych i stanowią istotną zmianę warunków prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa wykorzystujące stal pochodzącą z importu.

Choć deklarowanym celem przyjętych regulacji jest ochrona europejskiego hutnictwa przed negatywnymi skutkami globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych oraz konkurencją ze strony producentów z państw trzecich, należy postawić zasadnicze pytanie, czy działania te nie prowadzą jednocześnie do osłabienia konkurencyjności innych gałęzi europejskiego przemysłu, w szczególności przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem stali i produkcją gotowych wyrobów.

Przedstawiciele polskich przedsiębiorstw zwracają uwagę, że podwyższenie kosztów importowanego surowca, przy jednoczesnym braku porównywalnej ochrony celnej niektórych gotowych produktów wytwarzanych ze stali poza Unią Europejską, może prowadzić do powstania istotnej nierównowagi konkurencyjnej. W konsekwencji polski przedsiębiorca, który nabywa stal w celu wytwarzania maszyn, narzędzi, części przemysłowych, elementów konstrukcyjnych czy komponentów motoryzacyjnych, może zostać zmuszony do ponoszenia znacznie wyższych kosztów zakupu surowca, podczas gdy zagraniczny konkurent będzie mógł dostarczać na rynek europejski gotowe wyroby wytworzone z wykorzystaniem tańszej stali.

Powstaje zatem uzasadniona obawa, że mechanizm mający chronić europejskie hutnictwo może jednocześnie prowadzić do utraty rentowności zakładów przetwórczych, ograniczenia produkcji krajowej, redukcji zatrudnienia, a w skrajnych przypadkach do przenoszenia działalności przemysłowej poza granice Unii Europejskiej. Nie można zaakceptować sytuacji, w której ochrona jednej części europejskiego przemysłu odbywałaby się kosztem drugiej, a w konsekwencji prowadziła do stopniowej deindustrializacji Polski i zwiększania uzależnienia naszej gospodarki od importu gotowych produktów z państw trzecich.

Szczególnie istotnym problemem pozostaje dostępność stali specjalistycznej, w tym gatunków narzędziowych, wysokostopowych, szybkotnących oraz odpornych na ścieranie. Według informacji przekazywanych przez przedsiębiorców niektóre gatunki i asortymenty stali są praktycznie niedostępne na rynku europejskim lub nie są produkowane w ilościach i parametrach odpowiadających potrzebom krajowego przemysłu. W takich przypadkach import stali spoza Unii Europejskiej nie wynika wyłącznie z poszukiwania niższych kosztów produkcji, ale stanowi konieczny warunek kontynuowania działalności gospodarczej. Jako przykład wskazano mi sytuację polskiego przedsiębiorstwa zatrudniającego blisko 100 pracowników, w którym koszt stali stanowi około 50% ceny końcowego produktu, a osiągana rentowność utrzymuje się na granicy opłacalności. W takich okolicznościach wzrost kosztów surowca może doprowadzić do trwałej utraty konkurencyjności przedsiębiorstwa, a nawet zagrozić jego dalszemu funkcjonowaniu. Należy przy tym zauważyć, że skutki wprowadzonych zmian mogą wykraczać daleko poza sam sektor hutniczy i obejmować tysiące przedsiębiorstw funkcjonujących w przemyśle maszynowym, narzędziowym, motoryzacyjnym, metalowym, budowlanym oraz w innych sektorach gospodarki.

Poważne wątpliwości budzi również kwestia konsekwencji fiskalnych przyjętych rozwiązań. Ewentualny wzrost należności celnych związanych z importem stali może okazać się niewspółmierny do strat wynikających z ograniczenia działalności gospodarczej krajowych producentów, zmniejszenia wpływów z podatków VAT, CIT i PIT, a także obniżenia wpływów ze składek na ubezpieczenia społeczne. Niepokój budzi również sposób uwzględnienia interesów Polski w toku unijnego procesu legislacyjnego, który doprowadził do przyjęcia rozporządzenia (UE) 2026/1384. Zasadne jest zatem ustalenie, jakie stanowisko zajmował polski rząd, czy przeprowadzono odpowiednie analizy skutków regulacji oraz czy podczas negocjacji skutecznie reprezentowano interesy polskich przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem stali. Co istotne, samo rozporządzenie przewiduje mechanizmy jego przeglądu i dostosowywania do zmieniających się warunków rynkowych. W szczególności art. 8 umożliwia Komisji Europejskiej zmianę wielkości kontyngentów taryfowych w określonych granicach, z uwzględnieniem między innymi sytuacji przedsiębiorstw wykorzystujących stal jako surowiec oraz problemów z dostępnością odpowiednich kategorii produktów.

Ponadto Komisja Europejska rozpoczęła 28 września 2026 r. konsultacje dotyczące funkcjonowania nowego mechanizmu ochronnego, których zakończenie przewidziano na 11 października 2026 r. Konsultacje obejmują również przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem stali, a ich celem jest ocena pierwszych skutków obowiązywania regulacji.

Oznacza to, że polski rząd nadal dysponuje możliwościami podejmowania działań zmierzających do ograniczenia negatywnych konsekwencji przyjętych przepisów, w tym poprzez przedstawianie stanowiska Polski w toku konsultacji, formułowanie postulatów zmian regulacyjnych oraz inicjowanie rozwiązań zabezpieczających interes krajowego przemysłu. Dodatkowo odrębna procedura legislacyjna 2025/0419(COD), dotycząca rozszerzenia mechanizmu CBAM na wybrane gotowe wyroby stalowe i aluminiowe, pozostaje niezakończona. Projekt przewiduje rozpoczęcie stosowania rozszerzonego mechanizmu od 1 stycznia 2028 r., co rodzi pytania o ochronę konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw przetwórczych w okresie poprzedzającym ewentualne wejście tych zmian w życie.

W mojej ocenie polityka handlowa Unii Europejskiej powinna uwzględniać interes całego łańcucha produkcyjnego - od hutnictwa, przez przetwórstwo stali, aż po przedsiębiorstwa wytwarzające gotowe wyroby przemysłowe. Ochrona producentów surowca nie może prowadzić do likwidacji miejsc pracy w przedsiębiorstwach tworzących produkty o wysokiej wartości dodanej. Z tych względów niezbędne jest uzyskanie od rządu RP szczegółowych informacji o dotychczasowych działaniach, analizach gospodarczych i fiskalnych oraz planowanych środkach ochrony polskiego przemysłu.

W związku z powyższym zwracam się do Panów Ministrów z następującymi pytaniami:

I. Stanowisko Rządu RP wobec przyjętych regulacji unijnych

1. Jakie stanowisko prezentował Rząd RP na poszczególnych etapach procedury legislacyjnej 2025/0726(COD), zakończonej przyjęciem rozporządzenia (UE) 2026/1384? Proszę o przedstawienie dokumentów określających oficjalne stanowisko Polski, uwag zgłaszanych podczas prac legislacyjnych oraz ewentualnych propozycji zmian.
2. Czy przedstawiciele Polski poparli przyjęcie przedmiotowego rozporządzenia podczas głosowania w Radzie UE w dniu 8 czerwca 2026 r.? Jeżeli tak, jakie przesłanki gospodarcze, przemysłowe i fiskalne uzasadniały takie stanowisko? Jeżeli Polska zgłaszała zastrzeżenia, proszę o ich szczegółowe przedstawienie.
3. Czy przed przyjęciem rozporządzenia rząd RP przeprowadził ocenę skutków proponowanych rozwiązań dla polskiej gospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem stali, produkcją maszyn, narzędzi, elementów konstrukcyjnych i komponentów przemysłowych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników przeprowadzonych analiz.
4. Czy na etapie prac legislacyjnych przedstawiciele rządu RP zwracali uwagę instytucji unijnych na ryzyko pogorszenia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw przetwórczych w stosunku do producentów gotowych wyrobów z państw trzecich? Jakie konkretne działania podjęto w celu ograniczenia tego zagrożenia?

II. Skutki gospodarcze i dostępność stali specjalistycznej

5. Czy od 1 lipca 2026 r. właściwe ministerstwa monitorują wpływ obowiązywania rozporządzenia (UE) 2026/1384 na ceny stali, koszty produkcji, dostępność surowców oraz rentowność polskich przedsiębiorstw? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dotychczasowych wyników monitoringu, z uwzględnieniem poszczególnych kategorii produktów.
6. Czy Rząd RP dysponuje szacunkami dotyczącymi liczby polskich przedsiębiorstw oraz miejsc pracy potencjalnie zagrożonych wzrostem kosztów importowanej stali? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych z podziałem na branże i województwa.
7. Czy Polska oraz pozostałe państwa członkowskie Unii Europejskiej posiadają wystarczające moce produkcyjne, aby zapewnić krajowemu przemysłowi nieprzerwany dostęp do niezbędnych gatunków stali, w szczególności stali narzędziowej, wysokostopowej, szybkotnącej i odpornej na ścieranie?
8. Czy właściwe ministerstwa dysponują wykazem gatunków i asortymentów stali, które nie są produkowane na terytorium Unii Europejskiej albo których produkcja jest niewystarczająca w stosunku do zapotrzebowania krajowych przedsiębiorstw? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie takiego zestawienia wraz z informacją o zapotrzebowaniu polskiego przemysłu oraz głównych kierunkach importu.
9. Czy Rząd RP zamierza wystąpić do Komisji Europejskiej o wprowadzenie szczególnych rozwiązań umożliwiających import stali specjalistycznej niedostępnej na rynku unijnym, w szczególności poprzez odpowiednie kontyngenty taryfowe, zawieszenia ceł, wyłączenia określonych asortymentów lub inne dopuszczalne prawem instrumenty? Jeżeli nie, w jaki sposób rząd zamierza zapewnić ciągłość produkcji przedsiębiorstw uzależnionych od takich surowców?
10. Czy Rząd RP analizował ryzyko przenoszenia produkcji przemysłowej poza Unię Europejską w następstwie wzrostu cen surowców stalowych? Jakie działania są podejmowane w celu przeciwdziałania temu zjawisku?
11. Czy właściwe ministerstwa analizują skutki obowiązywania nowych ceł dla inflacji producenckiej, w szczególności wskaźnika PPI, oraz dla cen gotowych wyrobów przemysłowych na rynku polskim? Jeżeli tak, jakie są dotychczasowe ustalenia i prognozy?

III. Skutki fiskalne i instrumenty ochrony przedsiębiorców

12. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę potencjalnych skutków fiskalnych obowiązywania rozporządzenia (UE) 2026/1384, obejmującą prognozowane wpływy z ceł, VAT, CIT i PIT, a także wpływ ewentualnego ograniczenia produkcji i zatrudnienia na dochody sektora finansów publicznych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
13. Czy oszacowano, w jakim stopniu potencjalny wzrost wpływów z należności celnych może zostać zniwelowany przez zmniejszenie wpływów podatkowych, ograniczenie zatrudnienia, spadek inwestycji oraz wzrost importu gotowych produktów przemysłowych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych szacunków.
14. Czy Rząd RP planuje wprowadzenie instrumentów osłonowych lub kompensacyjnych dla krajowych przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem stali, które mogą ponieść negatywne konsekwencje nowych regulacji? Czy rozważane są w szczególności ulgi podatkowe, preferencyjne kredyty, wsparcie płynnościowe, dopłaty do kosztów energii lub inne instrumenty pomocy publicznej?
15. Czy analizowano możliwość uruchomienia krajowych lub unijnych mechanizmów wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw, których działalność jest szczególnie wrażliwa na wzrost cen stali, a które nie mają możliwości przeniesienia zwiększonych kosztów surowca na odbiorców końcowych?

IV. Konkurencyjność gotowych wyrobów oraz mechanizm CBAM

16. Czy Rząd RP przeprowadził analizę nierównowagi konkurencyjnej wynikającej z objęcia stali importowanej spoza UE podwyższonymi cłami przy jednoczesnym braku porównywalnej ochrony handlowej dla niektórych gotowych wyrobów stalowych sprowadzanych z państw trzecich? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy.
17. Czy Polska zamierza postulować na forum Unii Europejskiej objęcie odpowiednimi instrumentami ochrony handlowej również wybranych gotowych wyrobów stalowych, jeżeli ich import prowadzi do istotnego pogorszenia warunków konkurencji dla producentów działających na terenie UE?
18. Jakie stanowisko prezentuje Rząd RP wobec procedury legislacyjnej 2025/0419(COD), dotyczącej rozszerzenia mechanizmu CBAM na wybrane gotowe wyroby stalowe i aluminiowe? Czy Polska popiera proponowany zakres oraz termin wdrożenia tych rozwiązań?
19. Czy Rząd RP zamierza wystąpić do instytucji unijnych o przyspieszenie prac nad rozwiązaniami ograniczającymi ryzyko przenoszenia produkcji gotowych wyrobów stalowych poza UE, w szczególności w związku z rozbieżnością między terminem rozpoczęcia stosowania nowych ceł stalowych a proponowanym terminem rozszerzenia mechanizmu CBAM?
20. Czy właściwe ministerstwa przeprowadziły analizę wpływu rozszerzenia CBAM na ceny wyrobów gotowych, koszty działalności przedsiębiorstw przetwórczych oraz konkurencyjność polskich producentów? Czy uwzględniono przy tym możliwe zwiększenie obciążeń administracyjnych i finansowych przedsiębiorców?
21. Czy Rząd RP monitoruje wpływ nowych środków ochronnych na politykę cenową europejskich producentów stali, w szczególności ryzyko nadmiernego wzrostu cen surowca wynikającego z ograniczenia konkurencji importowej?

V. Możliwości zmian obowiązujących przepisów oraz działania Polski w Komisji Europejskiej

22. Czy Rząd RP zamierza wykorzystać mechanizmy przewidziane w art. 8 rozporządzenia (UE) 2026/1384 do wystąpienia do Komisji Europejskiej z postulatem odpowiedniego dostosowania wielkości kontyngentów taryfowych, w szczególności w odniesieniu do kategorii stali, których dostępność na rynku unijnym jest niewystarczająca lub których ceny istotnie obciążają krajowy przemysł przetwórczy?
23. Czy Polska uczestniczyła w konsultacjach Komisji Europejskiej trwających od 30 lipca do 30 września 2026 r., dotyczących pierwszego przeglądu zakresu produktów objętych rozporządzeniem? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie stanowiska Polski oraz zgłoszonych postulatów.
24. Czy Rząd RP zamierza przedstawić swoje stanowisko w konsultacjach Komisji Europejskiej dotyczących monitorowania funkcjonowania rozporządzenia (UE) 2026/1384, trwających od 28 września do 11 października 2026 r.? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, jakie problemy polskiego sektora przetwórczego zostaną w nim podniesione, oraz o udostępnienie przekazanego stanowiska.
25. Czy Polska zamierza aktywnie uczestniczyć w przewidzianych rozporządzeniem przeglądach zakresu produktów objętych środkami ochronnymi, w szczególności w przeglądach przewidzianych do 31 grudnia 2026 r. oraz 30 czerwca 2027 r.? Jakie postulaty zamierza przedstawić rząd RP, aby zabezpieczyć interesy krajowego przetwórstwa stali?
26. Czy Rząd RP będzie postulował stworzenie na poziomie unijnym rozwiązań umożliwiających szybką reakcję na wystąpienie niedoborów surowca, nadmiernego wzrostu cen określonych gatunków stali albo zagrożenia dla ciągłości produkcji przedsiębiorstw wykorzystujących stal jako podstawowy materiał?

VI. Import stali z Ukrainy

27. Jakie szczególne rozwiązania dotyczące importu stali z Ukrainy zostały przyjęte w ramach rozporządzenia (UE) 2026/1384 oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2026/1457? Proszę o przedstawienie wielkości kontyngentów, ewentualnych preferencji i zasad dostępu do rynku unijnego w porównaniu z innymi państwami trzecimi.
28. Czy Polska popierała zastosowane wobec Ukrainy rozwiązania dotyczące podziału kontyngentów taryfowych? Czy przeprowadzono analizę ich wpływu na polski rynek stalowy, konkurencyjność krajowego hutnictwa oraz sytuację przedsiębiorstw przetwórczych?

VII. Krajowa polityka przemysłowa i bezpieczeństwo gospodarcze.

29. Czy Rząd RP planuje działania zmierzające do zwiększenia zdolności produkcyjnych krajowego hutnictwa, w szczególności w zakresie stali specjalistycznej, której dostępność na rynku europejskim jest niewystarczająca? Jakie inwestycje, programy wsparcia i źródła finansowania są przewidywane w tym zakresie?
30. Czy w ramach krajowej polityki przemysłowej podejmowane są działania wspierające rozwój niskoemisyjnych technologii produkcji stali, w tym tzw. green steel? Jakie środki finansowe są przeznaczane na ten cel i jakie korzyści dla krajowej gospodarki mają wynikać z realizacji tych przedsięwzięć?
31. Jakie działania podejmuje Rząd RP w zakresie rozwoju recyklingu stali, zwiększania wykorzystania krajowych surowców wtórnych oraz ograniczania uzależnienia przemysłu od importu surowców spoza Unii Europejskiej? Czy istnieją analizy określające potencjalną skalę ograniczenia importu dzięki rozwojowi krajowego recyklingu?
32. Czy Polska posiada lub opracowuje długofalową strategię rozwoju hutnictwa i przetwórstwa metali do roku 2030, obejmującą bezpieczeństwo surowcowe, koszty energii, inwestycje technologiczne, konkurencyjność przemysłu, politykę handlową oraz utrzymanie miejsc pracy?
33. Czy właściwe ministerstwa prowadzą systematyczny dialog z przedstawicielami krajowej branży hutniczej i przetwórczej, w szczególności z organizacjami zrzeszającymi producentów i użytkowników stali, Federacją Przedsiębiorców Polskich oraz Krajową Izbą Gospodarczą? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dat spotkań, ich uczestników, zgłoszonych postulatów oraz podjętych ustaleń.
34. Czy Rząd RP planuje powołanie międzyresortowego zespołu ds. konkurencyjności sektora hutnictwa i przetwórstwa stali, z udziałem przedstawicieli właściwych ministerstw oraz organizacji przedsiębiorców, którego zadaniem byłoby monitorowanie skutków nowych regulacji unijnych, identyfikowanie zagrożeń oraz opracowywanie działań naprawczych?
35. Czy Rząd RP zamierza opracować i przedstawić kompleksowy program ochrony konkurencyjności polskiego przemysłu przetwórstwa stali, obejmujący działania na poziomie krajowym i unijnym, wraz z harmonogramem ich realizacji oraz wskazaniem odpowiedzialnych instytucji?

Na zakończenie pragnę podkreślić, że sektor hutniczy i przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem stali stanowią integralne i wzajemnie zależne elementy polskiej gospodarki. Działania podejmowane w celu ochrony europejskich producentów stali powinny być projektowane i realizowane w sposób zapewniający równowagę pomiędzy interesami hutnictwa a konkurencyjnością przedsiębiorstw wykorzystujących stal w dalszych procesach produkcyjnych. Szczególnie niepokojące byłoby doprowadzenie do sytuacji, w której unijna polityka handlowa, zamiast wzmacniać europejski przemysł, prowadziłaby do ograniczenia produkcji w Polsce, likwidacji miejsc pracy oraz zwiększenia uzależnienia od importu gotowych wyrobów przemysłowych z państw trzecich. Nie sposób uznać za racjonalną polityki gospodarczej, która w imię ochrony europejskiego hutnictwa mogłaby doprowadzić do osłabienia lub likwidacji polskich zakładów przemysłowych, pozbawiając je dostępu do surowców niezbędnych do prowadzenia działalności.

Polskie przedsiębiorstwa powinny mieć zapewnione przewidywalne warunki prowadzenia działalności gospodarczej, dostęp do surowców po konkurencyjnych cenach oraz możliwość skutecznego konkurowania z producentami działającymi poza Unią Europejską. W mojej ocenie interes gospodarczy Rzeczypospolitej Polskiej wymaga zdecydowanego zaangażowania polskiego rządu zarówno w ocenę rzeczywistych skutków obowiązujących regulacji, jak i w działania zmierzające do ich odpowiedniego dostosowania do potrzeb krajowego przemysłu.

W związku z powyższym oczekuję udzielenia szczegółowych odpowiedzi na wszystkie przedstawione pytania, wraz z dostępnymi analizami, danymi liczbowymi, dokumentami dotyczącymi stanowiska Polski na forum instytucji Unii Europejskiej oraz informacjami o konkretnych działaniach podejmowanych lub planowanych przez właściwe ministerstwa.

Z poważaniem

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej