Interpelacja w sprawie możliwości wykorzystania w biogazowniach biomasy roślinnej pochodzącej z rodzinnych ogrodów działkowych oraz utrzymania terenów zieleni

Szanowna Pani Minister,

rozwój biogazowni stanowi jeden z kierunków pozwalających jednocześnie zwiększać udział odnawialnych źródeł energii, zagospodarowywać lokalnie dostępną biomasę oraz ograniczać ilość materii organicznej wymagającej zagospodarowania w ramach systemu gospodarki odpadami.

W ostatnim czasie zwrócono moją uwagę na problem dotyczący możliwości przekazywania do biogazowni biomasy roślinnej powstającej na terenach rodzinnych ogrodów działkowych, a także w związku z pielęgnacją zieleni miejskiej.

Każdego roku na terenach rodzinnych ogrodów działkowych powstają znaczne ilości materii organicznej, w tym przede wszystkim skoszonej trawy, chwastów i innych roślin usuwanych podczas pielenia i pielęgnacji działek, liści, części roślin, pozostałości po przycinaniu roślin oraz owoców i warzyw nienadających się do wykorzystania. Podobna sytuacja występuje w przypadku utrzymania miejskich terenów zielonych. Regularne koszenie trawników, pielęgnacja parków, skwerów, pasów zieleni oraz innych terenów należących do jednostek samorządu terytorialnego generuje znaczne ilości jednorodnej materii pochodzenia roślinnego.

Z przekazanych mi informacji wynika, że w praktyce mogą występować problemy z przekazywaniem takiej biomasy do biogazowni rolniczych. Jako przyczynę wskazuje się kwalifikowanie części tego rodzaju materiału jako bioodpadów stanowiących odpady komunalne, podczas gdy przepisy dotyczące biogazu rolniczego wyłączają możliwość jego wytwarzania z odpadów komunalnych.

Problem ten wymaga, w mojej ocenie, szczegółowego przeanalizowania.

Z jednej strony ustawodawca umożliwia bowiem wykorzystywanie do produkcji biogazu rolniczego biomasy roślinnej zebranej z terenów innych niż zewidencjonowane jako rolne. Z drugiej strony sposób kwalifikowania materii roślinnej pochodzącej m.in. z pielęgnacji ogrodów i terenów zielonych może powodować, że materiał ten zostaje objęty reżimem dotyczącym bioodpadów komunalnych, co może ograniczać możliwość jego bezpośredniego wykorzystania w biogazowniach rolniczych.

W efekcie może dochodzić do sytuacji, w której materiał mający odpowiednie właściwości do wykorzystania w procesie fermentacji metanowej nie może zostać wykorzystany w lokalnej biogazowni wyłącznie ze względu na jego pochodzenie lub kwalifikację prawną.

Trudno byłoby uznać taki stan za optymalny zarówno z punktu widzenia gospodarki odpadami, jak i polityki energetycznej oraz zasad gospodarki o obiegu zamkniętym. Jeżeli istnieją możliwości bezpiecznego wykorzystania lokalnie powstającej biomasy roślinnej do produkcji energii, przepisy powinny – przy zachowaniu odpowiednich wymogów sanitarnych, środowiskowych i technologicznych – umożliwiać takie zagospodarowanie.

Szczególnie istotny wydaje się przypadek rodzinnych ogrodów działkowych oraz terenów zieleni miejskiej. Mamy bowiem do czynienia przede wszystkim z materią roślinną, taką jak trawa, liście, chwasty, części roślin czy pozostałości owoców i warzyw. Powstaje zatem pytanie, czy samo zakwalifikowanie takiego materiału jako odpadu powinno automatycznie uniemożliwiać jego wykorzystanie jako substratu w określonym rodzaju biogazowni.

Rozwiązania umożliwiające szersze wykorzystanie takiej biomasy mogłyby przynieść wymierne korzyści. Z jednej strony rodzinne ogrody działkowe, samorządy oraz podmioty odpowiedzialne za utrzymanie zieleni uzyskałyby dodatkową możliwość zagospodarowania powstającej biomasy, z drugiej natomiast biogazownie otrzymywałyby lokalny substrat do produkcji energii. Mogłoby to również ograniczyć koszty transportu i zagospodarowania części bioodpadów oraz wspierać rozwój lokalnych źródeł energii odnawialnej.

Osobnym zagadnieniem, które wymaga szerszej analizy, pozostaje możliwość wykorzystania w biogazowniach bioodpadów odbieranych w ramach systemu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Frakcja BIO może bowiem obejmować szerszy katalog odpadów niż sama biomasa pochodząca z pielęgnacji terenów zielonych. Kwestii tej nie odnoszę jednak bezpośrednio do zasadniczego przedmiotu niniejszej interpelacji, który dotyczy przede wszystkim możliwie jednorodnej biomasy roślinnej powstającej na terenach rodzinnych ogrodów działkowych oraz podczas utrzymania zieleni miejskiej.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami skoszona trawa, liście, chwasty, części roślin, pozostałości po pielęgnacji roślin oraz inne materiały pochodzenia roślinnego powstające na terenach rodzinnych ogrodów działkowych mogą być przekazywane bezpośrednio do biogazowni w celu wykorzystania do produkcji biogazu?

2. Czy analogiczna możliwość istnieje w odniesieniu do skoszonej trawy, liści, części roślin oraz pozostałej biomasy powstającej podczas utrzymania parków, skwerów, trawników, pasów zieleni i innych terenów zielonych należących do jednostek samorządu terytorialnego?

3. Czy możliwość wykorzystania wskazanej biomasy zależy od rodzaju biogazowni, w szczególności od tego, czy jest ona kwalifikowana jako biogazownia rolnicza, czy jako inna instalacja przetwarzająca odpady i produkująca biogaz? Jeżeli tak, proszę o szczegółowe przedstawienie występujących różnic.

4. Czy biomasa roślinna pochodząca z rodzinnych ogrodów działkowych jest każdorazowo kwalifikowana jako odpad komunalny, czy jej kwalifikacja zależy od sposobu powstania, zebrania, przekazania lub innych okoliczności?

5. Jak należy kwalifikować biomasę roślinną powstającą podczas profesjonalnego utrzymania zieleni miejskiej przez jednostki komunalne albo przedsiębiorców wykonujących na zlecenie samorządów koszenie i pielęgnację terenów zielonych?

6. Czy prawdą jest, że zakwalifikowanie wskazanych materiałów roślinnych jako odpadów komunalnych uniemożliwia ich wykorzystanie w biogazowniach rolniczych, nawet jeżeli pod względem składu i właściwości mogłyby stanowić odpowiedni i bezpieczny substrat do produkcji biogazu?

7. Jeżeli tak, z czego wynika takie ograniczenie i jakie względy środowiskowe, technologiczne lub sanitarne uzasadniają odmienne traktowanie np. skoszonej trawy pochodzącej z terenu rolnego oraz skoszonej trawy pochodzącej z rodzinnego ogrodu działkowego, parku lub miejskiego terenu zielonego?

8. Czy resort kierowany przez Panią Minister posiada dane dotyczące ilości biomasy roślinnej pochodzącej z pielęgnacji terenów zielonych oraz rodzinnych ogrodów działkowych powstającej każdego roku w Polsce oraz sposobów jej obecnego zagospodarowania?

9. Czy obowiązujące przepisy dopuszczają stworzenie systemu, w którym rodzinne ogrody działkowe, jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwa zajmujące się utrzymaniem zieleni przekazywałyby odpowiednio wyselekcjonowaną i wolną od zanieczyszczeń biomasę roślinną bezpośrednio do biogazowni?

10. Czy Minister Klimatu i Środowiska dostrzega zasadność umożliwienia szerszego wykorzystania w biogazowniach jednorodnej biomasy roślinnej pochodzącej z rodzinnych ogrodów działkowych oraz pielęgnacji zieleni miejskiej?

11. Czy prowadzone są obecnie prace legislacyjne lub analityczne dotyczące rozszerzenia katalogu substratów możliwych do wykorzystania w biogazowniach albo zmiany zasad kwalifikowania i zagospodarowania biomasy pochodzącej z terenów zielonych?

12. Czy Pani Minister jest gotowa podjąć, wspólnie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi, prace nad zmianą przepisów w taki sposób, aby – przy zachowaniu odpowiednich standardów jakościowych i środowiskowych – możliwe było wykorzystanie w biogazowniach większej ilości lokalnie powstającej biomasy roślinnej z rodzinnych ogrodów działkowych i terenów zieleni miejskiej?

13. Jeżeli obecnie obowiązujące przepisy uniemożliwiają takie zagospodarowanie wskazanej biomasy w biogazowniach rolniczych, czy Pani Minister uważa utrzymywanie tego ograniczenia za zasadne? Jeżeli tak – jakie konkretne przesłanki przemawiają za jego dalszym obowiązywaniem? Jeżeli nie – co Pani Minister zamierza zrobić i kiedy, aby umożliwić racjonalne energetyczne wykorzystanie tego rodzaju biomasy?