Interpelacja w sprawie prognozowanego podziału środków z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031 dla woj. małopolskiego, ze szczególnym uwzględnieniem subregionu tarnowskiego oraz zasad finansowania miast na prawach powiatu i powiatów ziemskich

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 i 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pana Ministra w sprawie budzącej żywe zainteresowanie i niepokój samorządowców z województwa małopolskiego, a w szczególności z subregionu tarnowskiego.

W dniu 6 października 2026 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie „Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031". Z informacji przekazanych przez stronę rządową wynika, że budżet programu wynosi ponad 102 mld zł, z czego kwota ok. 30 mld zł ma zostać przekazana do dyspozycji regionów za pośrednictwem wojewodów.

Z dostępnych założeń wynika, że podział makroregionalny środków dla poszczególnych województw opiera się na algorytmie uwzględniającym kryterium ludnościowe, stopień urbanizacji oraz „mnożnik strategiczny", który preferuje województwa ściany wschodniej. Województwo małopolskie, w którym zlokalizowana jest kluczowa infrastruktura krytyczna, gęsta zabudowa aglomeracyjna oraz specyficzne zagrożenia (m.in. powodziowe i osuwiskowe na południu regionu), nie zostało objęte dodatkowym współczynnikiem korygującym.

Szczególne zaniepokojenie budzi jednak brak transparentnych mechanizmów zabezpieczających równomierny podział środków wewnątrz samego województwa. Istnieje obawa, że bez jasnych, ustawowych proporcji lub minimalnych pul podziału, ośrodki subregionalne takie jak Tarnów (miasto na prawach powiatu) oraz otaczające go powiaty ziemskie, mogą zostać całkowicie zmarginalizowane na rzecz dominującej i dysponującej znacznie większym potencjałem kadrowym oraz lobbingowym stolicy regionu – Krakowa. W sytuacji, w której o środki z puli wojewódzkiej samorządy będą rywalizować w trybie naborów i konkursów, istnieje realne ryzyko pogłębienia dysproporcji.

Ośrodki subregionalne (jak Tarnów) wymagają potężnych, kapitałochłonnych inwestycji w budowle ochronne, schrony oraz zabezpieczenie infrastruktury medycznej. Sytuacja infrastruktury ochronnej w Tarnowie jest alarmująca. Z informacji przekazanych niedawno przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (odpowiedź podsekretarza stanu Wiesława Leśniakiewicza na wcześniejszą interpelację poselską) wynika, że pojemność zaewidencjonowanych punktów schronienia w Tarnowie wystarcza dla zaledwie 51,74% mieszkańców. Jest to wynik drastycznie niższy zarówno od średniej dla województwa małopolskiego (62,02%), jak i od średniej ogólnokrajowej (ok. 64%). Co gorsza, odsetek miejsc w schronach z prawdziwego zdarzenia (zapewniających pełną ochronę) jest jeszcze niższy. Konkurowanie w otwartych naborach z metropolią krakowską, bez gwarantowanych pul dla mniejszych miast na prawach powiatu borykających się z tak gigantycznymi brakami infrastrukturalnymi, stawia je na z góry straconej pozycji i grozi dramatyczną marginalizacją bezpieczeństwa ich mieszkańców.

Powiaty ziemskie opierają swoje bezpieczeństwo głównie na jednostkach ochotniczych straży pożarnych (które wedle zapowiedzi mają otrzymać co najmniej 50% z subwencji sprzętowych) i borykają się z problemami zabezpieczenia logistycznego na rozproszonym terenie.

W związku z powyższym, w trosce o zrównoważony rozwój systemu bezpieczeństwa w Małopolsce, w tym w sposób szczególny w subregionie tarnowskim, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka jest dokładna prognozowana kwota (lub ramy finansowe) alokowana dla województwa małopolskiego z puli 30 mld zł przeznaczonej dla regionów w latach 2027–2031, uwzględniając przyjęty przez MSWiA algorytm podziału?

2. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przewiduje wydanie wytycznych dla wojewodów (w tym wojewody małopolskiego), które gwarantowałyby minimalne, bezpieczne pule środków odrębnie dla miast na prawach powiatu o znaczeniu subregionalnym (takich jak Tarnów), aby zapobiec koncentracji większości środków w stolicy województwa?

3. Jakie precyzyjne kryteria oceny wniosków samorządowych zostaną zalecone wojewodom przy podziale środków z programu, i w jaki sposób MSWiA zamierza monitorować, czy środki te są dystrybuowane na terenie danego województwa w sposób równomierny terytorialnie i wspierają równomierny rozwój wszystkich subregionów?

4. W jaki sposób mechanizm oceny wniosków zabezpieczy interesy powiatów ziemskich w województwie małopolskim, których możliwości partycypacji finansowej lub tworzenia zaawansowanej dokumentacji projektowej są znacznie mniejsze niż w przypadku dużych miast?

5. Czy ministerstwo dostrzega ww. ryzyko?

Z wyrazami szacunku

Piotr Górnikiewicz
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej