Interpelacja w sprawie kosztów fiskalizacji sprzedaży oraz możliwości zwiększenia dochodów budżetu państwa poprzez szersze wykorzystanie kas rejestrujących mających postać oprogramowania

Szanowny Panie Ministrze,

Ministerstwo Finansów wskazuje, że jednym z podstawowych celów systemu kas rejestrujących online jest ograniczenie szarej strefy, zwiększenie transparentności obrotu gospodarczego oraz zwiększenie ściągalności podatków. Jednocześnie funkcjonowanie obowiązku fiskalizacji wiąże się z kosztami zarówno po stronie przedsiębiorców, jak i finansów publicznych.

Podatnikom rozpoczynającym ewidencjonowanie sprzedaży przy zastosowaniu kas online, po spełnieniu ustawowych warunków, przysługuje ulga w wysokości 90 proc. ceny zakupu kasy netto, nie więcej niż 700 zł. Oznacza to, że budżet państwa partycypuje w kosztach wyposażania przedsiębiorców w urządzenia służące fiskalizacji sprzedaży.

Jednocześnie Ministerstwo Finansów wskazuje, że kluczowym celem wprowadzenia kas mających postać oprogramowania, tzw. kas wirtualnych, jest m.in. zmniejszenie kosztów wywiązywania się przez przedsiębiorców z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży oraz dalsze ograniczenie szarej strefy. Kasy takie mogą działać w formie oprogramowania instalowanego na urządzeniach, którymi przedsiębiorcy już dysponują.

Powstaje zatem pytanie, czy szersze zastosowanie kas wirtualnych mogłoby jednocześnie ograniczyć koszty fiskalizacji ponoszone przez przedsiębiorców i państwo oraz umożliwić objęcie ewidencjonowaniem części sprzedaży, która obecnie korzysta ze zwolnień z obowiązku stosowania kas rejestrujących.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jaka była w poszczególnych latach 2019-2025 oraz w 2026 r. – według najnowszych dostępnych danych – łączna wartość ulg odliczonych lub zwróconych podatnikom z tytułu zakupu kas rejestrujących?
2. Ile kas zostało w poszczególnych latach objętych ulgą i jaka była przeciętna kwota ulgi przypadająca na jedną kasę?
3. Jaka część powyższych kwot dotyczyła kas online mających postać urządzeń, a jaka kas mających postać oprogramowania?
4. Czy Ministerstwo Finansów szacuje całkowite koszty dla finansów publicznych związane z funkcjonowaniem systemu kas rejestrujących, obejmujące nie tylko ulgi na zakup kas, lecz również koszty infrastruktury informatycznej, Centralnego Repozytorium Kas, obsługi systemu oraz innych związanych z nim zadań administracji skarbowej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych kosztów za poszczególne lata.
5. Ilu podatników korzysta obecnie ze zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących ze względu na wysokość obrotu, a ilu na podstawie pozostałych zwolnień przewidzianych w przepisach?
6. Jaka jest szacunkowa wartość sprzedaży na rzecz konsumentów, która w skali roku nie jest ewidencjonowana przy zastosowaniu kas rejestrujących w związku z obowiązującymi zwolnieniami?
7. Czy Ministerstwo Finansów posiada oszacowanie wartości podatku VAT oraz podatków dochodowych, które nie trafiają do budżetu państwa wskutek nieujawniania całości sprzedaży przez podmioty korzystające ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących? Jeżeli tak, proszę o podanie tych szacunków.
8. Czy ministerstwo badało, jaka część luki VAT lub szerzej rozumianej luki podatkowej związanej ze sprzedażą B2C wynika z nieewidencjonowania lub zaniżania sprzedaży przez przedsiębiorców niekorzystających z kas rejestrujących?
9. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę, jak zmieniłyby się dochody budżetu państwa w przypadku szerszego objęcia przedsiębiorców obowiązkiem ewidencjonowania sprzedaży, gdyby obowiązek ten mógł być realizowany za pomocą relatywnie tanich kas wirtualnych?
10. Czy ministerstwo posiada symulacje wpływu na dochody budżetu państwa obniżenia lub zniesienia obecnego limitu obrotu uprawniającego do zwolnienia z obowiązku stosowania kasy rejestrującej przy jednoczesnym zapewnieniu przedsiębiorcom możliwości korzystania z kas wirtualnych?
11. Jeżeli takie symulacje były wykonywane, proszę o przedstawienie szacowanego wpływu na dochody z VAT oraz podatków dochodowych w poszczególnych wariantach analizowanych przez ministerstwo.
12. Czy ministerstwo analizowało model, w którym powszechna dostępność kas wirtualnych pozwalałaby na stopniowe ograniczenie części obecnych zwolnień z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży, przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów fiskalizacji ponoszonych przez najmniejszych przedsiębiorców?
13. Czy Ministerstwo Finansów szacowało, jaka byłaby różnica dla finansów publicznych pomiędzy obecnym systemem ulg na zakup kas online mających postać urządzeń a modelem opartym w większym stopniu na kasach mających postać oprogramowania?
14. Czy zdaniem ministerstwa upowszechnienie kas wirtualnych mogłoby umożliwić objęcie fiskalizacją większej liczby transakcji bez nakładania na mikroprzedsiębiorców istotnych dodatkowych kosztów? Jeżeli nie, jakie przeszkody uniemożliwiają zastosowanie takiego rozwiązania?
15. Czy ministerstwo posiada oszacowanie dodatkowych rocznych dochodów sektora finansów publicznych, które mogłyby zostać osiągnięte w wyniku szerszego zastosowania kas wirtualnych i związanego z tym ograniczenia skali sprzedaży nieewidencjonowanej?
16. Czy ministerstwo dokonało analizy bilansu fiskalnego takiego rozwiązania, obejmującego z jednej strony potencjalne koszty jego wdrożenia, a z drugiej potencjalne oszczędności na systemie ulg oraz dodatkowe wpływy z VAT i podatków dochodowych?
17. Ile kas rejestrujących – według szacunków Ministerstwa Finansów – będzie wymagało wymiany w latach 2027, 2028 i 2029 z powodu ich wyeksploatowania, zapełnienia pamięci fiskalnej, braku możliwości dalszego użytkowania lub konieczności zastąpienia starszych typów kas kasami online, oraz jaka część tych urządzeń mogłaby zostać zastąpiona tańszymi kasami mającymi postać oprogramowania, gdyby możliwość ich stosowania została rozszerzona na kolejne branże?

Jeżeli Ministerstwo Finansów nie dysponuje analizami lub oszacowaniami wskazanymi w powyższych pytaniach, proszę również o informację, czy ich wykonanie jest planowane.

Wydaje się bowiem zasadne, aby decyzje dotyczące dalszego modelu fiskalizacji sprzedaży były poprzedzone oceną nie tylko technicznych aspektów stosowania poszczególnych rodzajów kas, ale również pełnego bilansu ekonomicznego dla przedsiębiorców i finansów publicznych.

W szczególności istotne jest ustalenie, czy upowszechnienie tańszych rozwiązań programowych mogłoby jednocześnie zmniejszyć koszty wypełniania obowiązków przez przedsiębiorców, ograniczyć wydatki lub uszczuplenia dochodów budżetu związane z ulgami na zakup urządzeń oraz stworzyć warunki do objęcia ewidencjonowaniem większej części sprzedaży detalicznej.