Interpelacja w sprawie rozszerzenia na osoby tej samej płci skutków podatkowych przewidzianych dla małżonków w drodze interpretacji ogólnej ministra finansów i gospodarki

W dniu 24 września 2026 r. minister finansów i gospodarki wydał interpretację ogólną dotyczącą skutków podatkowych transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów osoby, które uzyskały taką transkrypcję, mają być traktowane na gruncie prawa podatkowego jak małżonkowie, a więc korzystać z tych samych ulg i preferencji podatkowych oraz podlegać tym samym obowiązkom i ograniczeniom. Resort wskazał również, że skutki podatkowe transkrypcji mogą co do zasady być odnoszone już do momentu zawarcia małżeństwa za granicą.

Przyjęte rozwiązanie rodzi poważne wątpliwości dotyczące granic kompetencji ministra finansów i gospodarki oraz zakresu, w jakim za pomocą interpretacji ogólnej można kształtować sytuację podatników. Interpretacja powinna służyć wyjaśnianiu i ujednolicaniu stosowania obowiązujących przepisów, a nie zastępować ustawodawcę w rozstrzyganiu kwestii mających bezpośredni wpływ na zakres praw, obowiązków, ulg i preferencji podatkowych.

Wątpliwości te są tym większe, że art. 18 Konstytucji RP odnosi pojęcie małżeństwa do związku kobiety i mężczyzny, zaś art. 217 Konstytucji RP wymaga, aby podstawowe elementy konstrukcji podatków, w tym zasady przyznawania ulg i zwolnień, były określane w drodze ustawy. Jednocześnie sam Naczelny Sąd Administracyjny, dopuszczając transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, zaznaczył, że nie oznacza ona wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji małżeństwa osób tej samej płci.

Powstaje zatem zasadnicza wątpliwość, czy minister finansów i gospodarki, powołując się na skutki transkrypcji aktu stanu cywilnego, nie nadał jej w drodze interpretacji konsekwencji wykraczających poza samo uznanie określonego stanu cywilnego. Osobnego wyjaśnienia wymagają również możliwość odnoszenia skutków podatkowych do okresów poprzedzających transkrypcję, potencjalne korekty wcześniejszych rozliczeń oraz rzeczywiste konsekwencje finansowe przyjętego rozwiązania dla budżetu państwa.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Proszę o wskazanie konkretnej podstawy prawnej, z której minister finansów i gospodarki wywodzi, że dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci powoduje uznanie tych osób za małżonków na gruncie wszystkich przepisów prawa podatkowego posługujących się pojęciem „małżonek”. Proszę o wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego, a nie jedynie art. 14a Ordynacji podatkowej stanowiącego podstawę wydania interpretacji ogólnej.
2. Czy wyrok TSUE w sprawie C-713/23 nakłada na Polskę obowiązek przyznania osobom, których zagraniczny akt małżeństwa został transkrybowany, wszystkich uprawnień podatkowych przewidzianych przez polskiego ustawodawcę dla małżonków? Jeżeli tak, proszę o wskazanie konkretnych punktów sentencji lub uzasadnienia wyroku, z których minister wywodzi taki obowiązek.
3. Czy Ministerstwo Finansów analizowało, czy objęcie tej grupy podatników ulgami, zwolnieniami i preferencjami przewidzianymi dla małżonków stanowi zmianę zakresu podmiotowego tych preferencji? Jeżeli tak, w jaki sposób Pan Minister godzi dokonanie takiej zmiany w drodze interpretacji ogólnej z art. 217 Konstytucji RP, który zastrzega określanie zasad przyznawania ulg i zwolnień podatkowych dla ustawy?
4. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu ustaw, podatków, ulg, zwolnień, preferencji, obowiązków oraz ograniczeń, do których – zdaniem Pana Ministra – znajduje zastosowanie interpretacja ogólna z 24 września 2026 r. Proszę w szczególności wskazać, jakie skutki interpretacja wywołuje w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.
5. Minister publicznie stwierdził, że koszty wydanej interpretacji dla budżetu państwa będą „pomijalne”. Proszę podać dokładną kwotę oszacowanych skutków finansowych w ujęciu rocznym oraz łącznym, z uwzględnieniem możliwości korygowania rozliczeń za lata ubiegłe, a także przedstawić metodologię, dane i założenia, na podstawie których dokonano tego oszacowania.
6. Ilu podatników, według danych lub szacunków Ministerstwa Finansów, może skorzystać z interpretacji ogólnej oraz ile korekt deklaracji podatkowych i wniosków o stwierdzenie nadpłaty resort przewiduje w związku z możliwością odnoszenia skutków transkrypcji do okresów wcześniejszych?
7. Czy przed wydaniem interpretacji sporządzono analizę jej zgodności z Konstytucją RP, w szczególności z art. 18 i art. 217? Jeżeli tak, proszę wskazać, która komórka organizacyjna lub który organ sporządził tę analizę, kiedy została ona sporządzona oraz jakie były jej zasadnicze wnioski.
8. Czy projekt interpretacji był przed jej podpisaniem opiniowany przez Departament Prawny Ministerstwa Finansów, Krajową Administrację Skarbową, Rządowe Centrum Legislacji lub inne organy administracji rządowej? Jeżeli tak, proszę wskazać podmioty opiniujące, daty sporządzenia opinii oraz poinformować, czy zgłoszono zastrzeżenia dotyczące podstawy prawnej, zakresu lub skutków interpretacji.
9. Czy Ministerstwo Finansów przewiduje wydanie dodatkowych wytycznych dla organów Krajowej Administracji Skarbowej określających sposób rozpatrywania spraw dotyczących wcześniejszych okresów podatkowych? Jeżeli tak, kiedy takie wytyczne zostaną wydane i czy zostaną podane do publicznej wiadomości?
10. Czy interpretacja ogólna oznacza również pełne zastosowanie wobec takich osób przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe majątkiem wspólnym małżonków oraz odpowiedzialności byłego małżonka za zaległości podatkowe powstałe w okresie trwania wspólności majątkowej? Jeżeli tak, proszę wyjaśnić, w jaki sposób organy podatkowe mają ustalać istnienie, zakres oraz skład majątku wspólnego, jeżeli stosunki majątkowe małżonków wynikają z prawa innego państwa, oraz wskazać podstawę prawną pozwalającą na objęcie tych osób takimi konsekwencjami w następstwie interpretacji ogólnej.
11. Jeżeli minister uważa, że takie działanie mieści się w kompetencjach ministra finansów i gospodarki, proszę wskazać normę prawną wyznaczającą granice takiego rozszerzania zakresu podmiotowego ustaw podatkowych. Czy minister finansów i gospodarki nie uważa, że przyjęcie takiej wykładni tworzy precedens, w którym bez zmiany ustaw podatkowych i bez udziału parlamentu organ władzy wykonawczej może, za pomocą interpretacji ogólnej, rozszerzyć znaczenie pojęcia „małżonek” na kategorię osób, której polski ustawodawca wprost nie wskazał w tych przepisach?