Interpelacja w sprawie założeń Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 (PPKR 2028-2034) i drastycznego zmniejszenia alokacji dla woj. świętokrzyskiego oraz likwidacji wsparcia dla Makroregionu Polski Wschodniej

Szanowna Pani Minister,

w dniach 14-16 września 2026 r. w Płocku odbyło się posiedzenie Konwentu Marszałków Województw RP, podczas którego przedstawiła Pani informacje o stanie prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034, dokumentem który w nowej perspektywie finansowej UE zastąpi dotychczasowe programy krajowe i regionalne.

Z informacji przedstawionych marszałkom oraz z przekazanych dokumentów wynika, co budzi najwyższy niepokój samorządu województwa świętokrzyskiego:

1. Zaproponowana została metoda podziału środków między województwa, która w sposób nieuzasadniony preferuje regiony zamożniejsze, w tym tzw. regiony przejściowe o PKB per capita 75-100% średniej unijnej oraz region warszawski stołeczny, kosztem regionów słabiej rozwiniętych.

2. Zgodnie z tą propozycją województwu świętokrzyskiemu przypadłoby 1 329 234 189 euro, tj. o 127 013 663 euro (ok. 550 mln zł) mniej niż w obecnej perspektywie finansowej 2021-2027, co oznacza spadek o ok. 9%. Następuje to w sytuacji, gdy łączna pula środków na 16 rozdziałów regionalnych PPKR ma wzrosnąć z 33,5 mld euro do 35 mld euro, a alokacje dla województwa mazowieckiego, pomorskiego i wielkopolskiego oraz regionu warszawskiego stołecznego mają wzrosnąć odpowiednio o 43%, 18%, 10% i aż 94%.

3. PPKR 2028-2034 nie zawiera odrębnego rozdziału dedykowanego wsparciu Makroregionu Polski Wschodniej. Oznacza to, że po raz pierwszy od trzech kolejnych perspektyw finansowych Unii Europejskiej, województwa tego makroregionu - w tym świętokrzyskie, nadal charakteryzujące się niższymi niż średnia krajowa wskaźnikami rozwoju społeczno-gospodarczego oraz postępującą depopulacją - nie będą miały tego dodatkowego źródła wsparcia. Preferencyjne traktowanie przewidziano wyłącznie dla regionów graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą.

4. Brak jest jasnej deklaracji MFiPR co do utrzymania dotychczasowej praktyki współfinansowania z budżetu państwa części wkładu własnego beneficjentów we wszystkich 16 rozdziałach regionalnych. Jednocześnie sygnalizowane jest, że wsparcie takie mogłoby zostać skierowane do samorządów lokalnych w regionach przejściowych (dolnośląskie, wielkopolskie, śląskie, pomorskie). Rodzi to uzasadnioną obawę ograniczenia tego instrumentu kosztem regionów słabiej rozwiniętych. Dla województwa świętokrzyskiego wartość tego wsparcia w programie Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021-2027 wynosi obecnie ok. 53,6 mln euro (ok. 230 mln zł).

5. Zapowiadane są istotne ograniczenia możliwości finansowania przez samorząd województwa kluczowych dla mieszkańców inwestycji m.in. w obszarach infrastruktury ochrony zdrowia, dróg wojewódzkich oraz centrów usług społecznych.

Sejmik Województwa Świętokrzyskiego, działając w imieniu regionalnej wspólnoty samorządowej oraz w wykonaniu ustawowego zadania polegającego na prowadzeniu polityki rozwoju regionalnego, przyjął stanowisko wyrażające stanowczy sprzeciw wobec przedstawionych założeń.

Realizacja tej propozycji w połączeniu z niepewnością co do współfinansowania wkładu własnego oznacza dla świętokrzyskiego realny ubytek ponad 780 mln zł i grozi pogłębieniem dystansu rozwojowego i utrudni realizację celów Strategii Rozwoju Województwa Świętokrzyskiego 2030+.

W związku z powyższym prosimy o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie obiektywne, mierzalne kryteria i wskaźniki społeczno-gospodarcze legły u podstaw zaproponowanej metody podziału alokacji regionalnych w PPKR 2028-2034, która skutkuje 9-procentowym spadkiem alokacji dla woj. świętokrzyskiego przy jednoczesnym 94-procentowym wzroście dla regionu warszawskiego stołecznego i 43-procentowym dla woj. mazowieckiego? Proszę o udostępnienie pełnej metodologii i arkusza kalkulacyjnego podziału.

2. Czy Pani Minister potwierdza przedstawione na Konwencie Marszałków w Płocku kwoty alokacji, w szczególności kwotę 1 329 234 189 euro dla województwa świętokrzyskiego? Jeśli tak, w jaki sposób jest to zgodne z zasadą spójności i wyrównywania szans rozwojowych, będącą fundamentem Polityki Spójności UE?

3. Dlaczego w projekcie PPKR 2028-2034 zrezygnowano z odrębnego rozdziału dla Makroregionu Polski Wschodniej? Czy ministerstwo dokonało analizy skutków tej decyzji dla regionów o trwałych barierach rozwojowych, takich jak depopulacja i niski poziom PKB, w tym dla woj. świętokrzyskiego? Czy MFiPR rozważa przywrócenie tego instrumentu?

4. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zagwarantuje utrzymanie mechanizmu współfinansowania z budżetu państwa wkładu własnego beneficjentów we wszystkich 16 rozdziałach regionalnych PPKR 2028-2034, co najmniej na poziomie obecnej perspektywy? Proszę o jednoznaczną deklarację, w tym w odniesieniu do kwoty 53,6 mln euro dla woj. świętokrzyskiego.

5. Czy prawdą jest, że w rozdziałach regionalnych PPKR 2028-2034 planowane jest wprowadzenie istotnych ograniczeń lub wykluczeń w finansowaniu inwestycji w infrastrukturę ochrony zdrowia, drogi wojewódzkie oraz centra usług społecznych? Jeśli tak, proszę o wskazanie podstawy prawnej i merytorycznej tych ograniczeń oraz o wskazanie alternatywnych źródeł finansowania tych zadań dla samorządów województw.

6. Jakie działania zamierza podjąć MFiPR w odpowiedzi na Stanowisko Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego i analogiczne stanowiska innych sejmików Polski Wschodniej? Czy przedstawiona w Płocku propozycja podziału jest ostateczna, czy też podlega dalszym negocjacjom? Na jakim etapie i w jakiej formie samorządy województw będą mogły realnie wpłynąć na jej kształt przed rozpoczęciem negocjacji z Komisją Europejską?

Z wyrazami szacunku