Interpelacja w sprawie skutków wprowadzenia nowych zasad żywienia dzieci i młodzieży w szkołach oraz skali marnowania posiłków

Szanowna Pani Minister,

od 1 września 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.

Nowe regulacje wprowadzają m.in. obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu potrawy przygotowanej na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych, a także określają częstotliwość podawania mięsa i ryb.

Choć celem zmian jest poprawa jakości żywienia dzieci i młodzieży, już w pierwszych tygodniach obowiązywania nowych regulacji pojawiają się sygnały rodziców oraz pracowników stołówek szkolnych wskazujące na istotny problem: część dzieci nie akceptuje niektórych nowych dań roślinnych, w szczególności potraw przygotowywanych na bazie roślin strączkowych.

Media opisują przypadki uczniów pozostawiających niemal całe porcje obiadowe oraz znacznych ilości przygotowanego jedzenia trafiającego do odpadów. Pojawiają się również relacje rodziców, którzy pomimo opłacania szkolnych obiadów muszą przygotowywać dzieciom kolejny posiłek po ich powrocie do domu.

Szczególny niepokój budzą relacje pracowników stołówek wskazujące, że w niektórych placówkach znaczna część przygotowywanych dań roślinnych jest wyrzucana. Jeżeli takie zjawisko występuje na większą skalę, oznaczałoby to, że rozwiązanie mające służyć między innymi zdrowiu dzieci i racjonalnemu gospodarowaniu żywnością może w praktyce prowadzić do zwiększenia ilości marnowanego jedzenia.

Zdrowe żywienie dzieci jest niezwykle istotnym zadaniem państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Jednak równie istotne jest, aby przygotowywane posiłki były przez dzieci faktycznie spożywane. Najbardziej wartościowy pod względem dietetycznym obiad nie spełnia swojej funkcji, jeżeli pozostaje na talerzu i trafia do kosza.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi monitoring skutków obowiązywania od 1 września 2026 r. nowych zasad żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach?

2. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące ilości odpadów żywnościowych powstających w szkolnych stołówkach po wejściu w życie nowych regulacji, w szczególności w odniesieniu do obowiązkowych potraw przygotowywanych na bazie nasion roślin strączkowych?

3. Czy przed wprowadzeniem nowych przepisów przeprowadzono badania dotyczące akceptacji przez dzieci i młodzież posiłków roślinnych, które obecnie są obowiązkowym elementem szkolnych jadłospisów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych badań.

4. Czy ministerstwo analizuje, ilu uczniów rezygnuje ze szkolnych obiadów lub nie spożywa całych posiłków w dniach, w których podawane są dania roślinne wymagane rozporządzeniem?

5. Czy ministerstwo zamierza przeprowadzić ogólnopolskie badanie wśród szkół, rodziców, uczniów oraz pracowników stołówek dotyczące funkcjonowania nowych regulacji?

6. Czy przy opracowywaniu rozporządzenia analizowano ryzyko zwiększenia skali marnowania żywności? Jeżeli tak, jakie wnioski wynikły z tej analizy?

7. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów w taki sposób, aby szkoły miały większą możliwość dostosowania jadłospisu do rzeczywistych preferencji żywieniowych dzieci przy jednoczesnym zachowaniu wymaganych norm żywieniowych?

8. Czy rozważane jest umożliwienie szkołom oferowania uczniom wyboru pomiędzy kilkoma pełnowartościowymi posiłkami spełniającymi normy żywieniowe, zamiast narzucania jednego rodzaju dania wszystkim korzystającym ze stołówki?

9. Czy ministerstwo posiada informacje, o ile wzrosły lub zmieniły się koszty przygotowania posiłków w szkołach po wejściu w życie nowych regulacji?

10. Czy w przypadku potwierdzenia, że znaczna część obowiązkowych posiłków roślinnych trafia do kosza, Ministerstwo Zdrowia przewiduje dokonanie przeglądu i ewentualnej korekty obowiązujących przepisów?

11. Po jakim okresie obowiązywania rozporządzenia ministerstwo planuje przeprowadzenie jego kompleksowej ewaluacji oraz przedstawienie opinii publicznej informacji o skutkach nowych zasad żywienia?

Wprowadzając regulacje dotyczące żywienia dzieci, należy brać pod uwagę nie tylko teoretyczne założenia dietetyczne, ale również ich praktyczne funkcjonowanie w szkolnych stołówkach. Celem systemu powinno być zapewnienie dzieciom zdrowego i pełnowartościowego posiłku, który zostanie przez nie zjedzony, a nie zwiększanie ilości żywności trafiającej do odpadów.

Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP