Interpelacja w sprawie planu awaryjnego dla placówek edukacyjnych, w tym placówek szkolnych, przedszkoli oraz placówek sprawujących opiekę nad dziećmi do lat 3

Szanowne Panie Minister,

Szanowny Panie Ministrze,

obecne realia, a w tym niestabilna sytuacja międzynarodowa, zmuszają nas niestety do coraz większego skupiania się na temacie bezpieczeństwa. Mamy w Polsce region, w którym alerty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa są na porządku dziennym. Jego mieszkańcy mierzą się z trudnościami odmiennymi od pozostałych. Rosyjskie ataki stanowią zagrożenie przede wszystkim dla mieszkańców Ukrainy, ale sprawiają trudności również mieszkańcom Polski, przede wszystkim strefy przygranicznej. Niestety, ale mieliśmy już sytuacje, które wymagały ewakuacji placówek edukacyjnych (oraz innych miejsc, m.in. urzędów i niektórych zakładów pracy).

Pozostając przy nadziei, że takich sytuacji będzie jak najmniej (a najlepiej wcale), musimy być jak najlepiej przygotowani na ewentualność wystąpienia kolejnych. Musimy być również przygotowani na sytuacje kryzysowe wymagające reakcji innych niż ewakuacja. Nie możemy być pewni co, czy i kiedy się stanie, ale musimy przygotować się jak najlepiej na różne możliwości. Wiadomość RCB „udaj się w bezpieczne miejsce“ to nie jest wystarczająca informacja. Odporności na sytuacje kryzysowe nie buduje się w panice, tylko planując, przygotowując się.

Placówki edukacyjne oraz miejsca opieki nad dziećmi do lat 3 mają oczywiście plany ewakuacji, ale okoliczności się zmieniają i te plany nie są wystarczające. Potrzeba dokładniejszych wytycznych na szczególne sytuacje, również takie, w których ewakuacja tychże placówek nie będzie wskazana, a wręcz przeciwnie, konieczne może być dłuższe pozostanie w szkole uczniów, pracowników placówki oraz ewentualnych innych osób przebywających wówczas na terenie tejże (analogicznie w przypadku innych placówek edukacyjnych oraz miejsc opieki nad dziećmi do lat 3). Musimy być gotowi na zmierzenie się z takimi wyzwaniami w przyszłości. Nie możemy dać się zaskoczyć. Jest to częściowo podnoszone również przez przedstawicieli nauczycielskich związków zawodowych, co dowodzi zapotrzebowaniu na rozwinięcie obecnych procedur.

Wskazane byłoby również obowiązkowe szkolenie dla wszystkich nauczycieli (oraz innych pracowników placówek edukacyjnych i miejsc opieki nad dziećmi do lat 3). W sytuacjach wymagających natychmiastowego i zdecydowanego działania nie ma czasu na szukanie i czytanie instrukcji. Trzeba być na tyle przygotowanym, na ile to możliwe, aby móc działać sprawnie. Dzieci już przejawiają lęki związane z sytuacją międzynarodową i lęk przed wizją ewakuacji niebędącej próbą, atakiem powietrznym, konfliktem zbrojnym. Takie szkolenia pomogą również w pewnym stopniu zapewnić uczniów oraz ich rodziców o tym, że placówki są przygotowane nawet na sytuacje, które oby się nigdy nie wydarzyły.

Taki plan powinien obejmować również wytyczne dotyczące kontaktu z rodzicami/opiekunami prawnymi dzieci, w tym kto i kiedy powinien się z nimi kontaktować oraz co powinien zakomunikować (jakie informacje). Potrzebny jest nie tylko plan działania w przypadku wystąpienia takich sytuacji, ale również przygotowania się do nich. Może jest wskazane, aby szkoły zaopatrzyły się w szczególne zapasy, aby zapewnić bezpieczeństwo i w miarę możliwości komfort.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy według ministerstw placówki edukacyjne oraz miejsca opieki nad dziećmi do lat 3 są w 100% przygotowane na wyzwania mogące przed nami stanąć w przyszłości?
2. Czy ministerstwa mają aktualną ocenę gotowości placówek edukacyjnych oraz miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 do sytuacji takich jak zagrożenie z powietrza, działania militarne, skażenie, długotrwała przerwa w dostawie energii lub konieczność pozostania dzieci i personelu w placówce przez kilkanaście lub kilkadziesiąt godzin? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tej oceny.
3. Czy ministerstwa prowadziły analizę doświadczeń wynikających z dotychczasowych przypadków alarmów i ewakuacji placówek oświatowych oraz innych obiektów na terenach przygranicznych? Jeśli tak, jakie najważniejsze wnioski z tych zdarzeń zostały wyciągnięte i jakie zmiany w procedurach wprowadzono lub planuje się wprowadzić?
4. Czy ministerstwa prowadzą prace nad stworzeniem kompleksowego planu reagowania placówek edukacyjnych oraz miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 w sytuacjach kryzysowych?
5. Jeśli trwają prace nad ww. planem, to od kiedy oraz na jakim etapie się znajdują, a także czy obejmują różnego typu sytuacje, zarówno wymagające ewakuacji, jak i pozostania na terenie placówki dłużej niż w zwykłych okolicznościach?
6. Czy istnieją jednolite, ogólnokrajowe wytyczne określające sposób postępowania dyrektora oraz pracowników placówki w przypadku otrzymania alertu RCB dotyczącego zagrożenia z powietrza? Jeśli nie, czy ministerstwa planują ich opracowanie?
7. Kto w przypadku wystąpienia zagrożenia z powietrza podejmuje decyzję o ewakuacji szkoły, przedszkola, żłobka lub klubu dziecięcego, a kto podejmuje decyzję o pozostaniu w budynku i zastosowaniu procedury schronienia? Czy te kompetencje są jednoznacznie określone w obowiązujących przepisach i wytycznych?
8. Czy analizowano możliwość wyposażenia szkół, przedszkoli, innych placówek oświatowych oraz żłobków i klubów dziecięcych w podstawowe zapasy umożliwiające funkcjonowanie przez określony czas w przypadku konieczności pozostania dzieci i personelu w budynku, w szczególności: wodę, żywność, środki higieniczne, środki pierwszej pomocy, oświetlenie awaryjne, źródła zasilania oraz środki umożliwiające komunikację? Jeśli tak, jakie są wyniki tej analizy?
9. Czy ministerstwa rozważają wprowadzenie minimalnych standardów wyposażenia placówek oświatowych oraz instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 na wypadek konieczności długotrwałego pozostawania dzieci i personelu w budynku? Jeśli tak, jakie elementy miałyby obejmować takie standardy?
10. Czy istnieją jednolite wytyczne dotyczące komunikacji placówki z rodzicami lub opiekunami prawnymi dzieci w sytuacji kryzysowej, w szczególności określające, kto jest odpowiedzialny za przekazanie informacji, w jakim momencie powinno to nastąpić oraz jakie informacje powinny zostać przekazane?
11. Czy ministerstwa rozważają stworzenie jednolitych wzorów komunikatów dla rodziców i opiekunów prawnych na wypadek różnych rodzajów sytuacji kryzysowych, tak aby ograniczyć ryzyko przekazywania sprzecznych lub niepełnych informacji?
12. Czy ministerstwa prowadzą prace nad programem szkoleń dla pracowników placówek edukacyjnych oraz miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 przygotowujących te osoby do prawidłowego reagowania w sytuacji kryzysowej, a jeśli nie, to kiedy zostaną rozpoczęte?
13. Jeśli wyżej wymienione prace trwają lub zostaną rozpoczęte, to kiedy zostaną zakończone, tak aby szkoły mogły jak najszybciej i jak najlepiej przygotować się na potencjalne zagrożenia?
14. Czy przy opracowywaniu procedur reagowania kryzysowego uwzględniane są specyficzne potrzeby dzieci w wieku do lat 3, w szczególności dzieci, które nie są samodzielne, wymagają karmienia, przewijania, podawania leków lub stałej opieki osoby dorosłej? Jeśli tak, w jaki sposób te potrzeby są uwzględniane?
15. Czy istnieją wytyczne określające, jak żłobek lub klub dziecięcy powinien postępować w przypadku konieczności pozostania dzieci w placówce przez wiele godzin, w szczególności w zakresie zapewnienia: wody, żywności, mleka/mieszanek, środków higienicznych, pieluch, leków oraz możliwości snu i odpoczynku dzieci?
16. Jeśli odpowiedź na pierwsze pytanie nie jest twierdząca, to jakie plany, poza wymienionymi w postawionych wyżej pytaniach, mają resorty, aby uzupełnić te luki? Uprzejmie proszę o jak najszerszą odpowiedź na to pytanie.

Z wyrazami szacunku
Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP