Interpelacja w sprawie narzędzi, jakimi dysponuje rząd, aby zapewnić stabilność ekonomiczną Lubelskiego Węgla Bogdanka SA i ochronić miejsca pracy w regionie lubelskim

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie sytuacji Lubelskiego Węgla Bogdanka SA – najbardziej wydajnej kopalni węgla kamiennego w Polsce, jednego z największych pracodawców województwa lubelskiego.

Jako posłanka ziemi lubelskiej od lat znam warunki lokalne. W kopalni pracuje ponad 5 tysięcy osób, a wraz ze spółkami grupy, firmami kooperującymi i usługowymi Bogdanka jest źródłem utrzymania dla tysięcy rodzin z powiatu łęczyńskiego i gmin sąsiednich. Od kondycji kopalni zależą także dochody samorządów (podatek od nieruchomości, opłata eksploatacyjna), lokalny handel, usługi i transport. Zamknięcie lub trwałe osłabienie kopalni byłoby wyrokiem dla całych rodzin i dla całego subregionu.

Sytuacja spółki pogarsza się w szybkim tempie:

• Ceny węgla energetycznego spadły o ok. 20% w 2025 r., a kontrakty z Grupą Enea (Elektrownie Kozienice i Połaniec) oznaczają kolejny spadek ceny o ok. 15% w 2026 r. – do poziomu ok. 310 zł/t. Grupa Enea, właściciel ok. 65% akcji Bogdanki, jest jednocześnie jej głównym odbiorcą.

• W I kwartale 2026 r. spółka odnotowała stratę netto 22,1 mln zł (wobec 283,9 mln zł zysku rok wcześniej), a za całe I półrocze 2026 r. zysk netto spadł do ok. 5 mln zł (wobec 119 mln zł rok wcześniej) mimo wzrostu sprzedaży o 13%. Analitycy prognozują stratę operacyjną w 2028 r.

• Bogdanka nie korzysta z budżetowych dopłat do redukcji zdolności produkcyjnych. Tymczasem spółki górnicze objęte systemem wsparcia otrzymały w 2025 r. ponad 9 mld zł, a dopłata pokrywa różnicę między kosztami a przychodem liczonym według ceny referencyjnej. W efekcie węgiel dotowany może być sprzedawany poniżej kosztów wydobycia, a krajowe ceny miałów (indeks PSCMI1: 13–14 zł/GJ) są niższe od cen w portach ARA (17–18 zł/GJ).

• Wydajność Bogdanki to ok. 1500 ton węgla na pracownika rocznie, wobec 500–600 ton w kopalniach śląskich. Obecny układ rynku sprawia więc, że najbardziej efektywny producent, który nie prosi o dotacje, przegrywa z producentami dotowanymi.

• Koncesja dla głównego pola „Bogdanka” obowiązuje do 31 grudnia 2031 r., a postępowanie o jej przedłużenie do 2049 r. (w tym uzyskanie decyzji środowiskowej) nadal trwa.

• Wśród załogi narasta niepokój – związki zawodowe mówią o „spirali śmierci” i żądają rozmów o zabezpieczeniu pracowników na wypadek likwidacji.

Rozumiem, że niska cena węgla dla elektrowni przekłada się na ceny energii dla odbiorców. Nie może się to jednak odbywać kosztem trwałej utraty rentowności najbardziej efektywnej kopalni węgla energetycznego w Polsce, działającej bez dotacji, która stanowi element bezpieczeństwa energetycznego państwa.

Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Premiera z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Cena referencyjna

Czy rząd planuje zmianę przepisów określających sposób ustalania ceny referencyjnej węgla, stanowiącej podstawę wyliczania dopłat – w szczególności ustalenie odrębnej ceny dla miałów energetycznych oraz jej powiązanie z indeksami światowymi (np. CIF ARA)? Jeżeli tak, w jakim terminie?

2. System dopłat a konkurencja

Czy Ministerstwo Energii przeanalizowało wpływ dopłat do redukcji zdolności produkcyjnych na ceny krajowego rynku węgla i na sytuację producentów niedotowanych? Czy rząd rozważa wprowadzenie warunku, aby spółki korzystające z pomocy publicznej nie sprzedawały węgla poniżej kosztów wydobycia?

3. Wsparcie dla Bogdanki

W czerwcu 2026 r. wiceminister energii zapowiedział, że Bogdanka może w przyszłości zostać objęta systemem wsparcia. Jakie konkretne instrumenty są rozważane, jaki jest harmonogram prac i czy są one zgodne z zasadami pomocy publicznej UE?

4. Nadzór właścicielski nad Grupą Enea

Czy minister aktywów państwowych, wykonujący prawa z akcji Enei SA, analizował warunki kontraktów zawartych między Eneą a Bogdanką na lata 2026–2036? Czy w ocenie ministra zostały one zawarte na warunkach rynkowych i w jaki sposób uwzględniają trwałą rentowność spółki zależnej?

5. Ochrona spółki zależnej i akcjonariuszy mniejszościowych

Bogdanka jest spółką notowaną na GPW. Czy rząd ocenił, czy narzucanie spółce zależnej cen nieuwzględniających kosztów nie narusza jej interesu oraz praw akcjonariuszy mniejszościowych w świetle przepisów Kodeksu spółek handlowych o grupie spółek (art. 21¹ i nast.) oraz przepisów o istotnych transakcjach z podmiotami powiązanymi (art. 90h i nast. ustawy o ofercie publicznej)? Czy minister zamierza wystąpić do organów Enei SA o przegląd polityki zakupowej węgla w grupie?

6. Nowe rynki zbytu

Jakie działania podejmie rząd, aby wesprzeć sprzedaż węgla z Bogdanki poza Grupą Enea do innych spółek z udziałem Skarbu Państwa, w eksporcie (m.in. do Ukrainy i na Słowację) oraz w zakresie przepustowości i kosztów transportu kolejowego?

7. Koncesja

Na jakim etapie jest postępowanie w sprawie przedłużenia koncesji dla pola „Bogdanka” po 2031 r. i czy rząd popiera eksploatację złoża do 2049 r.?

8. Osłony dla pracowników i regionu

Czy w przypadku ograniczenia wydobycia pracownicy Bogdanki zostaną objęci instrumentami osłonowymi na zasadach analogicznych do przewidzianych dla górnictwa śląskiego? Czy rząd przewiduje objęcie powiatu łęczyńskiego i gmin sąsiednich instrumentami sprawiedliwej transformacji w perspektywie finansowej UE po 2027 r.?

9. Dialog

Czy rząd powoła zespół roboczy z udziałem Ministerstwa Energii, Ministerstwa Aktywów Państwowych, Enei, Bogdanki, strony społecznej i samorządów województwa lubelskiego, który w określonym terminie przedstawi plan stabilizacji kopalni?

Z wyrazami szacunku