Interpelacja w sprawie wzrastających kosztów pożyczki SAFE

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się o przedstawienie analiz Ministerstwa Finansów dotyczących kosztów pożyczki SAFE dla Polski, ich aktualizacji po zmianach stóp procentowych Europejskiego Banku Centralnego oraz pełnych prognoz spłaty w euro i złotych. Proszę o pokazanie obciążeń od wypłaty środków do ostatecznej spłaty zobowiązania, z uwzględnieniem wszystkich transz i maksymalnego 45-letniego okresu finansowania.

Z komunikatu Ministerstwa Finansów o podpisaniu umowy wynika, że Polsce przyznano około 43,7 mld euro finansowania, z maksymalnym okresem trwania 45 lat i 10-letnią karencją w spłacie kapitału. Komisja Europejska poinformowała o przekazaniu Polsce 29 maja 2026 roku około 6,6 mld euro zaliczki. Kwoty te są zaokrąglone, dlatego proszę, aby odpowiedź opierała się na dokładnych danych umownych.

Raport Komisji Europejskiej z 14 kwietnia 2026 roku wskazywał wzrost średniego kosztu finansowania UE z 3,17% w pierwszym półroczu 2025 roku do 3,32% w drugim półroczu. Są to historyczne koszty finansowania UE, a nie potwierdzone stawki poszczególnych polskich transz SAFE. Według danych EBC stopa depozytowa wzrosła z 2,00% do 2,25% od 17 czerwca 2026 roku, a następnie do 2,50% od 16 września 2026 roku.

Zmiany te uzasadniają przedstawienie aktualnej oceny kosztów. Nie przesądzam, że podwyżki stóp EBC przekładają się w całości i w tej samej skali na oprocentowanie SAFE. Ustalenie tego związku, wraz z wpływem rentowności obligacji UE, refinansowania oraz kursu EUR/PLN, jest jednym z celów niniejszej interpelacji.

1. Jakie analizy i warianty kosztów SAFE Ministerstwo Finansów przygotowało lub otrzymało przed podjęciem decyzji przez Radę Ministrów o skorzystaniu z instrumentu oraz przed podpisaniem umowy? Proszę podać daty opracowań, odpowiedzialne jednostki, przyjęte stopy procentowe, kursy walut, harmonogramy wypłat i spłat oraz wyniki dotyczące odsetek i łącznej kwoty do zapłaty.

2. Jaką rolę w tych analizach odgrywały wartości 3,17% i 3,32%? Czy traktowano je jako historyczny punkt odniesienia, prognozę czy założenie dla całego okresu spłaty? Kiedy resort uzyskał informację o wyższym koszcie finansowania UE i w jaki sposób zmienił obliczenia oraz informacje przedstawiane opinii publicznej?

3. Jak zaktualizowano analizy po czerwcowej i wrześniowej podwyżce stóp EBC? Proszę zestawić prognozy pierwotne z aktualnymi, wskazując osobno skutki zmiany oprocentowania, kursu walutowego, harmonogramu wypłat i pozostałych założeń. Jeżeli aktualizacji nie sporządzono, proszę podać przyczynę oraz termin jej przygotowania.

4. Jaka jest dokładna kwota już wypłaconej zaliczki, od kiedy powstaje koszt jej finansowania i jakie oprocentowanie lub zasady rozliczenia tego kosztu obowiązują? Czy odsetki są płacone na bieżąco, kapitalizowane albo rozliczane przy kolejnych transzach? Proszę podać koszty naliczone i zapłacone do dnia odpowiedzi oraz sposób zaliczania zaliczki na poczet późniejszych wypłat, aby uniknąć jej podwójnego liczenia.

5. Jakie są aktualnie przewidywane kwoty i terminy kolejnych transz, w tym transzy wiązanej z październikowym rozliczeniem w 2026 r. i szacowanej publicznie na około 20 mld euro? Proszę odróżnić termin złożenia wniosku lub sprawozdania, zatwierdzenia wypłaty, pozyskania finansowania przez KE oraz otrzymania środków przez Polskę. Jakie warunki mogą zmienić kwoty lub terminy?

6. W jaki sposób ustala się oprocentowanie każdej polskiej transzy SAFE? Proszę opisać znaczenie rentowności emisji, kuponu obligacji, kosztu wspólnej puli finansowania UE, terminów zapadalności, kosztów płynności, opłat i refinansowania. Kiedy stawka zostaje ustalona i czy może zmieniać się w okresie spłaty? Czy Polska korzysta z oprocentowania stałego, zmiennego czy okresowo przeliczanego?

7. Jaki koszt najbliższej transzy MF szacuje według danych na 30 września 2026 r. oraz według najnowszych danych dostępnych w dniu odpowiedzi? Proszę wskazać właściwe emisje lub krzywą rentowności obligacji UE, źródła i daty notowań, zastosowane okresy zapadalności oraz sposób przejścia od tych danych do efektywnego kosztu pożyczki dla Polski. Jeżeli stawka nie jest jeszcze znana, proszę podać przedział szacunkowy i datę jej ustalenia.

8. Jaką ścieżkę stóp EBC resort przyjmuje na kolejne miesiące, do końca 2027 r. oraz na dalszy okres wypłat SAFE? Proszę przedstawić wariant bazowy, wariant obniżek i wariant podwyżek, przypisać im datę prognozy oraz wskazać źródła założeń. Proszę odróżnić własną prognozę MF od oczekiwań rynkowych i wyjaśnić wpływ każdego wariantu na transze wypłacane w poszczególnych terminach, bez zakładania automatycznego przełożenia zmian stóp EBC jeden do jednego.

9. Jaki jest pełny przewidywany koszt wykorzystania całej przyznanej Polsce kwoty SAFE, z uwzględnieniem już wypłaconych środków? Proszę przedstawić odrębnie każdą transzę i sumę dla całej pożyczki, w euro i złotych: kapitał, odsetki, opłaty, koszty zabezpieczeń i refinansowania oraz łączną sumę płatności. Proszę określić, od jakiego zdarzenia biegną okresy 45 lat i karencji dla każdej transzy, oraz wskazać końcowy rok spłaty całego zobowiązania.

10. Proszę przedstawić porównywalne wyliczenia dla: pierwotnego założenia 3,17%, stawki 3,32%, wariantów 3,57% i 3,82% oraz aktualnego wariantu bazowego MF. Proszę dodatkowo pokazać skutki wzrostu kosztu finansowania przyszłych transz o 0,25, 0,50, 1,00 i 2,00 pkt proc. względem wariantu bazowego. Dla porównania proszę zastosować jednakowy harmonogram i kwoty, zachowując rzeczywiste warunki zaliczki, oraz wskazać różnicę w odsetkach względem 3,17%. Warianty 3,57% i 3,82% są tu założeniami do analizy wrażliwości, nie twierdzeniem o obowiązującej stawce.

11. Proszę przeliczyć powyższe warianty na złote przy stałych kursach 4,00, 4,30, 4,60 i 5,00 zł/euro oraz przy ścieżce kursowej przyjętej przez MF. Proszę objąć przeliczeniem każdą płatność kapitału i odsetek, wskazać koszty zabezpieczenia kursu oraz wyodrębnić wpływ ryzyka walutowego. Dla okresów, na które resort nie sporządza prognoz, proszę przyjąć jawnie opisane założenia techniczne.

12. Czy MF potwierdza arytmetykę i adekwatność następującej symulacji: przyszłe wypłaty 37,1 mld euro, bez zaliczki, stopa 3,82% zamiast 3,17%, dla każdej transzy 10 lat bieżącego płacenia odsetek bez spłaty kapitału i następnie 35 równych rocznych rat kapitałowych na koniec roku, stały kurs 4,30 zł/euro, brak kapitalizacji i opłat? Model daje około 6,7522 mld euro, czyli 29,03446 mld zł dodatkowych nominalnych odsetek. Proszę wskazać, które założenia odbiegają od warunków umowy, oraz przedstawić skorygowany wynik.

13. Proszę przedstawić roczny harmonogram od pierwszej wypłaty do spłaty ostatniej transzy, obejmujący saldo zadłużenia, wypłaty, spłaty kapitału, odsetki i pozostałe koszty w euro i złotych. Proszę osobno wykazać nominalną sumę płatności w całym okresie oraz ich wartość bieżącą, ze wskazaniem stopy dyskontowej. Jakie będą najwyższe roczne obciążenie i jego termin oraz wpływ na budżet państwa, Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych?

14. Jakie działania MF podejmuje, aby ograniczyć ryzyko stóp procentowych, refinansowania i kursu euro? Czy rozważano wcześniejsze pozyskanie środków, zabezpieczenia lub wcześniejszą spłatę, jakie są ich koszty i ograniczenia oraz jak zmieniają wynik przedstawionych scenariuszy?

15. Proszę dołączyć pierwotne i zaktualizowane analizy kosztów, dostępne postanowienia umowy dotyczące oprocentowania i spłat oraz arkusz kalkulacyjny z formułami, założeniami i harmonogramami, umożliwiający odtworzenie wyników. Proszę udzielić odpowiedzi osobno na każde pytanie. W razie nieudostępnienia części materiałów proszę wskazać zakres i podstawę ograniczenia oraz przekazać pozostałą część. Jeśli resort nie posiada określonego wyliczenia, proszę wskazać to wprost i podać termin jego sporządzenia.

Z wyrazami szacunku

Sebastian Kaleta

Poseł na Sejm RP