Interpelacja w sprawie funkcjonowania, finansowania i rozwoju pieczy zastępczej w m.st. Warszawie

Szanowna Pani Minister,

publikacja portalu Zero.pl z 23 września 2026 r. opisuje sprawę dwojga małych dzieci, które czasowo trafiły do placówki opiekuńczo-wychowawczej, a następnie – po rozpoznaniu sprawy – sąd nakazał ich niezwłoczne wydanie rodzicom.

W przywołanym w publikacji uzasadnieniu orzeczenia sąd sformułował jednocześnie uwagę wykraczającą poza jednostkową sprawę i odnoszącą się bezpośrednio do kondycji warszawskiej pieczy zastępczej: „Wielką prośbą, a wręcz gorącym błaganiem sądu jest, aby Rzecznik Praw Dziecka z taką samą żarliwością, determinacją i skutecznością zaangażowała się w realne działania na rzecz systemowej poprawy dramatycznego funkcjonowania pieczy zastępczej w Warszawie, z jaką to żarliwością zaangażowała się w podejmowanie nieformalnych, poza procesowych, i pospiesznych czynności, które w konsekwencji doprowadziły do niepotrzebnego umieszczenia tych maleńkich dzieci na ten czas w placówce opiekuńczo-wychowawczej“.

Organizacja pieczy zastępczej, zapewnienie dzieciom miejsc w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka i placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz finansowanie świadczeń i kosztów utrzymania dzieci należą zasadniczo do zadań własnych powiatu, natomiast minister właściwy do spraw rodziny posiada ustawowe kompetencje w zakresie monitorowania systemu i jego finansowego wspierania. Ustawa przewiduje w szczególności przekazywanie środków Funduszu Pracy przez ministra wojewodom, a następnie przez wojewodę powiatom na podstawie porozumienia. Ponadto obowiązujące programy rządowe umożliwiają finansowanie m.in. dodatków do wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych, prowadzących rodzinne domy dziecka oraz pracowników jednostek systemu pieczy zastępczej. Ponadto, w marcu 2026 r. Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie prowadziło konsultacje projektu Programu rozwoju pieczy zastępczej w m.st. Warszawie na lata 2026-2028.

Przywołana ocena sądu oraz prowadzone przez m.st. Warszawę prace nad kolejnym programem rozwoju pieczy wskazują na potrzebę ustalenia, czy skala i struktura finansowego wsparcia państwa odpowiadają rzeczywistym niedoborom rodzinnych form pieczy zastępczej, w szczególności w odniesieniu do małych dzieci. Szczególnego wyjaśnienia wymaga skuteczność mechanizmów monitorowania wykorzystania środków centralnych oraz ich przełożenie na tworzenie nowych rodzin zastępczych zawodowych i rodzinnych domów dziecka, ograniczanie pieczy instytucjonalnej i dostępność miejsc interwencyjnych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie kwoty środków z budżetu państwa oraz Funduszu Pracy zostały przekazane w latach 2024, 2025 oraz w okresie od 1 stycznia do dnia udzielenia odpowiedzi w 2026 r. – bezpośrednio lub za pośrednictwem wojewody mazowieckiego – m.st. Warszawie na zadania z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej? Proszę o przedstawienie danych w podziale na poszczególne programy i podstawy prawne, ze wskazaniem środków przeznaczonych na: rozwój rodzinnych form pieczy zastępczej, wynagrodzenia rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka, wynagrodzenia pracowników jednostek systemu, tworzenie nowych miejsc oraz pozostałe cele.

2. Jakimi aktualnymi danymi dysponuje ministerstwo w odniesieniu do m.st. Warszawy w zakresie liczby dzieci przebywających w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej, liczby rodzin zastępczych zawodowych, niezawodowych i spokrewnionych, rodzinnych domów dziecka oraz liczby wolnych miejsc w poszczególnych formach pieczy? Proszę również o podanie liczby dzieci poniżej 10. roku życia przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz, o ile takie dane są gromadzone, liczby przypadków, w których brak dostępnego miejsca w rodzinnej pieczy zastępczej miał wpływ na wybór formy umieszczenia dziecka.

3. Jakie działania organizacyjne i finansowe podjęło w latach 2024-2026 Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu zwiększenia w m.st. Warszawie liczby rodzin zastępczych zawodowych, rodzinnych domów dziecka i innych rodzinnych miejsc interwencyjnych oraz ograniczenia konieczności kierowania dzieci do pieczy instytucjonalnej? Proszę o wskazanie wysokości przeznaczonych na te działania środków, zakładanych wskaźników oraz osiągniętych dotychczas rezultatów.

4. Czy ministerstwo dokonywało w latach 2024-2026 kontroli, analizy albo ewaluacji sposobu wykonywania przez m.st. Warszawę zadań z zakresu pieczy zastępczej lub wykorzystania przekazywanych na ten cel środków państwowych, w szczególności pod kątem dostępności rodzinnych form pieczy, liczby dzieci kierowanych do placówek oraz realizacji zasady deinstytucjonalizacji? Jeżeli tak – proszę o przedstawienie najważniejszych ustaleń, wydanych zaleceń oraz informacji o ich wykonaniu; jeżeli nie – czy w związku z sygnalizowanymi publicznie problemami przewidywane jest przeprowadzenie takiej analizy lub kontroli?

5. Jakie zmiany legislacyjne, finansowe lub programowe ministerstwo planuje w latach 2026-2027 w celu zwiększenia dostępności rodzinnej pieczy zastępczej, zwłaszcza w dużych miastach, i czy w ramach prowadzonych prac nad reformą systemu pieczy zastępczej przewidywane są rozwiązania zapewniające samorządom stabilne, wieloletnie finansowanie tworzenia nowych rodzin zastępczych zawodowych, rodzinnych domów dziecka oraz specjalistycznych i interwencyjnych rodzinnych form opieki, a nie wyłącznie dofinansowanie kosztów wynagrodzeń? Proszę także o wskazanie aktualnego etapu prac nad projektem dotyczącym przedmiotowej kwestii oraz przewidywanego terminu wejścia w życie rozwiązań mających zwiększyć liczbę miejsc w rodzinnej pieczy zastępczej.

Z poważaniem