Interpelacja w sprawie przepisów regulujących możliwość korzystania przez pracowników z urlopu w celu sprawowania opieki nad członkami rodziny w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa w Polsce

Szanowni Pani Ministro,

zwracam się z pytaniem dotyczącym przepisów regulujących możliwość korzystania przez pracowników z urlopu w celu sprawowania opieki nad członkami rodziny.

Obecne przepisy przewidują możliwość skorzystania z maksymalnie 60 dni w roku kalendarzowym w związku z opieką nad dzieckiem, podczas gdy w przypadku konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym rodzicem lub innym dorosłym członkiem rodziny wymiar ten jest znacznie bardziej ograniczony i co do zasady wynosi maksymalnie 14 dni w roku.

Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa w Polsce. Według danych GUS wskaźnik obciążenia demograficznego osobami w wieku 65 lat i więcej wzrósł z 18,9 osoby na 100 osób w wieku 15-64 lata w 2005 r. do 31,8 w 2024 r. Oznacza to, że w ciągu niespełna dwóch dekad liczba osób starszych przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym wzrosła o ponad 68%, co będzie prawdopodobnie zwiększać również skalę wyzwań związanych z zapewnieniem opieki nad starszymi rodzicami i innymi bliskimi.

60 dni zasiłku opiekuńczego na dziecko oraz 14 dni na innych członków rodziny zostało zapisane w ustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Art. 33 od początku przewidywał właśnie 60 dni na opiekę nad dziećmi i 14 dni na innych członków rodziny. Co istotne, te proporcje 60/14 mają więc już ponad 27 lat. Nie są rozwiązaniem wprowadzonym niedawno.

W związku z powyższym chciałbym zapytać:

1. Z czego wynika tak znacząca różnica w wymiarze dni przeznaczonych na opiekę nad dzieckiem w porównaniu z opieką nad chorym rodzicem lub innym dorosłym członkiem rodziny?

2. Czy w związku z szybko postępującym starzeniem się społeczeństwa ministerstwo przewiduje zmiany legislacyjne, które zwiększyłyby wymiar urlopu lub innego rodzaju uprawnień pracowniczych przysługujących osobom sprawującym opiekę nad chorymi rodzicami?

3. Czy rozważane są rozwiązania umożliwiające pracownikom dłuższe lub bardziej elastyczne czasowo sprawowanie opieki nad rodzicami, np. poprzez zwiększenie liczby dni opieki, dodatkowy urlop opiekuńczy albo inne formy wsparcia dla tzw. opiekunów rodzinnych?

4. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące liczby pracowników, którzy ze względu na konieczność opieki nad starszymi lub chorymi rodzicami mają trudności z utrzymaniem aktywności zawodowej lub są zmuszeni do ograniczenia pracy albo rezygnacji z zatrudnienia?

5. Czy ministerstwo uważa, że rozwiązanie ustanowione w 1999 r., kiedy struktura demograficzna Polski wyglądała zupełnie inaczej, nadal odpowiada obecnej sytuacji?

Z uszanowaniem

Włodzisław Giziński