Interpelacja w sprawie ustanawiania pełnomocników procesowych w sprawach rodzinnych w oparciu o stały stosunek zlecenia

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z treścią art. 87 § 1 k.p.c., pełnomocnikiem procesowym w postępowaniu cywilnym może być m.in. osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia. Instytucja ta ma na celu ułatwienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz umożliwienie reprezentacji podmiotom, które stale współpracują z określonymi specjalistami (np. doradcami biznesowymi, zarządcami, konsultantami czy stałymi kooperantami) na gruncie umów uregulowanych w art. 734 i nast. k.c. lub art. 750 k.c.

Częstym zjawiskiem w ostatnim czasie staje się zawieranie umów do stałego prowadzenia spraw życiowych i prawnych oraz zawieranie, na ich podstawie pełnomocnictw do działania w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Takie wykorzystanie art. 87 § 1 k.p.c. zdaje się być sprzeczne z jego pierwotnymi założeniami, jednak formalnie pozostaje w pełni legalne.

Podkreślenia wymaga fakt, że umocowanie do reprezentacji w sprawie rodzinnej lub opiekuńczej pełnomocnika działającego w ramach stałego stosunku zlecenia może doprowadzić do ujawnienia szczególnie wrażliwych informacji o osobach uczestniczących w danej sprawie. Wynika to z faktu, iż taki pełnomocnik – w przeciwieństwie do pełnomocnika profesjonalnego (adwokata czy radcy prawnego) – nie jest objęty ustawowym obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej, a jego odpowiedzialność etyczna nie podlega żadnej instytucjonalnej kontroli. W efekcie instrument prawny mający ułatwić funkcjonowanie przedsiębiorcom stał się furtką do powoływania na pełnomocników procesowych osób, które w normalnym trybie takiego uprawnienia nie posiadają.

W związku z powyższym pragnę skierować do Ministra Sprawiedliwości następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega zjawisko masowego lub coraz częstszego zawierania umów o stałe prowadzenie spraw życiowych i prawnych wyłącznie w celu powoływania nieprofesjonalnych pełnomocników procesowych w delikatnych sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego (np. sprawy o rozwód, władzę rodzicielską czy kontakty)?
2. Jak ministerstwo ocenia ryzyko związane z brakiem objęcia osób działających na podstawie stałego zlecenia ustawowym obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej oraz brakiem korporacyjnej i dyscyplinarnej kontroli etycznej, w kontekście ochrony szczególnie wrażliwych danych osobowych i prywatności uczestników postępowań sądowych?
3. Czy w ocenie resortu obecne brzmienie art. 87 § 1 k.p.c. nie wymaga pilnej interwencji legislacyjnej – np. poprzez precyzyjne wyłączenie dopuszczalności powoływania pełnomocnika z tytułu stałego zlecenia w sprawach niemajątkowych, ze stosunków rodzinnych lub innych kategorii spraw wymagających szczególnego zaufania i profesjonalizmu – w celu ochrony interesów wymiaru sprawiedliwości oraz samych obywateli?
4. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega potrzebę doprecyzowania znaczenia stałości zlecenia dla celów ustanawiania pełnomocników procesowych w sprawach cywilnych?
5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjęcie działań analitycznych lub kontrolnych mających na celu ustalenie skali zjawiska posługiwania się pełnomocnikami ze stałego zlecenia w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego?

Z poważaniem
dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP