Interpelacja w sprawie stosowania przepisów o funduszu sołeckim w gminach objętych strategią rozwoju ponadlokalnego

Szanowny Panie Ministrze,

obowiązujące przepisy nie rozstrzygają jednoznacznie sposobu stosowania wymogu zgodności przedsięwzięcia finansowanego z funduszu sołeckiego ze strategią rozwoju gminy w dwóch sytuacjach: gdy gmina nie opracowała własnej strategii rozwoju ze względu na objęcie jej obszaru strategią rozwoju ponadlokalnego oraz gdy przedsięwzięcie ma być realizowane w roku wykraczającym poza horyzont czasowy określony w obowiązującej strategii rozwoju gminy.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim środki funduszu przeznacza się na przedsięwzięcia, które są zadaniami własnymi gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców i są zgodne ze strategią rozwoju gminy. Jednocześnie art. 5 ust. 5 tej ustawy zobowiązuje wójta, burmistrza albo prezydenta miasta do odrzucenia całego wniosku albo poszczególnych przedsięwzięć, jeżeli nie spełniają one m.in. warunków określonych w art. 2 ust. 6. Ocena zgodności ze strategią stanowi więc ustawowy element weryfikacji wniosku sołectwa.

Od 1 lipca 2026 r. art. 10e ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stanowi, że gmina opracowuje strategię rozwoju gminy, natomiast ust. 1a przewiduje, że gmina może jej nie opracować, jeżeli jej obszar jest objęty strategią rozwoju ponadlokalnego. Ustawa o funduszu sołeckim nadal odwołuje się jednak wyłącznie do „strategii rozwoju gminy“, nie wskazując wprost, czy w takim przypadku zgodność przedsięwzięcia ze strategią rozwoju ponadlokalnego oznacza spełnienie wymogu wynikającego z art. 2 ust. 6.

Odrębna wątpliwość powstaje, gdy w chwili składania i weryfikacji wniosku gmina posiada strategię rozwoju, lecz określony w niej horyzont czasowy nie obejmuje roku realizacji przedsięwzięcia. Ustawa nie określa wprost, na jaki moment należy badać zgodność przedsięwzięcia ze strategią, jakie znaczenie dla tej oceny ma horyzont czasowy dokumentu ani czy późniejsze przyjęcie nowej strategii może wpływać na ocenę wcześniej zweryfikowanego wniosku.

Rozstrzygnięcie tych kwestii ma znaczenie zarówno dla prawidłowego stosowania art. 5 ust. 5 ustawy o funduszu sołeckim, jak i dla kwalifikowania wydatków jako wykonanych w ramach funduszu, a w konsekwencji dla stosowania mechanizmu częściowego zwrotu tych wydatków z budżetu państwa. Zasadne jest zatem jednoznaczne określenie sposobu stosowania obowiązujących regulacji oraz ustalenie czy wymagają one doprecyzowania legislacyjnego.

Panie Ministrze,

w związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na jaki moment należy oceniać spełnienie określonego w art. 2 ust. 6 ustawy o funduszu sołeckim wymogu zgodności przedsięwzięcia ze strategią rozwoju gminy: na dzień uchwalenia wniosku przez zebranie wiejskie, na dzień jego weryfikacji przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na dzień uchwalenia budżetu gminy czy z uwzględnieniem okresu realizacji przedsięwzięcia?
2. Czy przedsięwzięcie przewidziane do realizacji w roku wykraczającym poza horyzont czasowy określony w obowiązującej strategii rozwoju gminy może zostać uznane za zgodne z tą strategią w rozumieniu art. 2 ust. 6 ustawy o funduszu sołeckim? Jeżeli tak, według jakich kryteriów należy dokonać tej oceny i jakie znaczenie ma późniejsze przyjęcie nowej strategii?
3. Czy w przypadku gminy, która zgodnie z art. 10e ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym nie opracowała własnej strategii rozwoju, ponieważ jej obszar jest objęty strategią rozwoju ponadlokalnego, zgodność przedsięwzięcia z tą strategią należy uznać za spełnienie wymogu zgodności ze strategią rozwoju gminy określonego w art. 2 ust. 6 ustawy o funduszu sołeckim? Jeżeli tak, proszę o wskazanie podstawy prawnej i przyjętej wykładni.
4. W jaki sposób wójt, burmistrz albo prezydent miasta powinien wykonać obowiązek wynikający z art. 5 ust. 5 ustawy o funduszu sołeckim w przypadku, gdy gmina nie posiada własnej strategii rozwoju z przyczyny określonej w art. 10e ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym albo gdy horyzont czasowy obowiązującej strategii nie obejmuje roku realizacji przedsięwzięcia?
5. Czy do ministerstwa, wojewodów lub – według wiedzy ministerstwa – regionalnych izb obrachunkowych kierowane były pytania, wnioski lub wystąpienia dotyczące opisanych problemów interpretacyjnych? Czy stwierdzono przypadki, w których sposób zastosowania wymogu zgodności ze strategią miał wpływ na uznanie wydatków za wykonane w ramach funduszu sołeckiego lub na częściowy zwrot tych wydatków z budżetu państwa? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie skali tych przypadków oraz stanowisk zajmowanych w tych sprawach.
6. Czy w ocenie ministerstwa obowiązujące przepisy pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie opisanych sytuacji w drodze wykładni czy też wymagają doprecyzowania legislacyjnego, w szczególności w zakresie momentu badania zgodności przedsięwzięcia ze strategią, znaczenia horyzontu czasowego strategii oraz stosowania art. 2 ust. 6 ustawy o funduszu sołeckim w gminach objętych strategią rozwoju ponadlokalnego?

Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej