Interpelacja w sprawie zasad finansowania operacji zaćmy, w szczególności braku możliwości zastosowania w ramach świadczenia finansowanego przez NFZ soczewki wieloogniskowej przy pokryciu przez pacjenta ewentualnej różnicy w jej cenie

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zwrócił się pacjent w sprawie zasad finansowania operacji zaćmy, w szczególności braku możliwości zastosowania w ramach świadczenia finansowanego przez NFZ soczewki wieloogniskowej przy pokryciu przez pacjenta ewentualnej różnicy w jej cenie.

Z odpowiedzi udzielonej zainteresowanemu przez Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują obecnie możliwości wykonania finansowanej przez NFZ operacji zaćmy z jednoczesną dopłatą pacjenta do soczewki ponadstandardowej. NFZ wskazuje jednocześnie, że ewentualne stworzenie takiego rozwiązania wymagałoby odpowiedniej zmiany przepisów. Ministerstwo Zdrowia poinformowało natomiast pacjenta, że obecnie nie planuje wprowadzenia takiego mechanizmu.

Sprawa wymaga, moim zdaniem, analizy i realizacji wniosków i zaleceń pokontrolnych w świetle wcześniejszych ustaleń Najwyższej Izby Kontroli. NIK już w 2017 r. zwracała uwagę na sytuację pacjentów, którzy w ramach świadczenia finansowanego przez NFZ nie mogli wybrać ponadstandardowej soczewki poprzez pokrycie różnicy w jej cenie, a jednocześnie mogli korzystać z procedury transgranicznej opieki zdrowotnej. NIK wskazywała wówczas na zasadność dalszych prac dotyczących możliwości wyboru ponadstandardowego wyrobu medycznego.

Szczególne wątpliwości praktyczne może budzić sytuacja, w której pacjent może skorzystać z operacji zaćmy w innym państwie Unii Europejskiej, w tym w Czechach, ponieść koszt zabiegu i następnie uzyskać z NFZ zwrot kosztów na zasadach dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej, podczas gdy w polskiej placówce nie może dokonać wyboru droższej soczewki w ramach finansowanego świadczenia.

Problem ten powinien zostać oceniony także z punktu widzenia równego dostępu obywateli do świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Z jednej strony należy bezwzględnie chronić zasadę, zgodnie z którą sytuacja materialna pacjenta nie może decydować o dostępie do świadczenia gwarantowanego ani o miejscu w kolejce. Z drugiej strony wątpliwości może wywoływać sytuacja, w której możliwość wyboru określonego rozwiązania jest w praktyce łatwiejsza dla pacjenta korzystającego z leczenia poza granicami kraju niż dla pacjenta leczonego w Polsce.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało po ustaleniach Najwyższej Izby Kontroli problem możliwości wyboru przez pacjentów ponadstandardowych soczewek wewnątrzgałkowych podczas operacji zaćmy oraz aktualność wniosków przedstawionych przez NIK? Jeżeli tak, jakie były wyniki tych analiz, jakie wnioski z zaleceń NIK z 2017 r. wprowadzono do realizacji?
2. Jak ministerstwo ocenia, z punktu widzenia spójności systemu i zasady równego traktowania pacjentów, sytuację, w której pacjent może skorzystać z operacji zaćmy w Czechach lub innym państwie UE i uzyskać częściowy zwrot kosztów z NFZ, podczas gdy w Polsce nie może zastosować analogicznego ekonomicznie rozwiązania polegającego na finansowaniu przez NFZ świadczenia gwarantowanego i pokryciu przez pacjenta ewentualnej różnicy dotyczącej wybranego wyrobu medycznego?
3. Czy ministerstwo analizowało alternatywne rozwiązanie polegające nie na wprowadzaniu współpłacenia, lecz na podwyższeniu wyceny świadczenia związanego z operacją zaćmy lub zwiększeniu poziomu finansowania soczewek wewnątrzgałkowych, tak aby możliwe było szersze stosowanie nowocześniejszych soczewek w ramach świadczeń gwarantowanych?
4. Ilu pacjentów w ostatnich pięciu latach otrzymało z NFZ zwrot kosztów operacji zaćmy wykonanej w Czechach lub innych państwach UE oraz jaka była łączna wartość tych zwrotów? Czy NFZ posiada informacje o rodzaju soczewek zastosowanych w tych przypadkach? Ile reklamacji dotyczących poprawy po operacji w Czechach i dalszego leczenia wykonano w polskich szpitalach i czy ktoś to zarejestrował?

Z wyrazami szacunku

Michał Wójcik

Poseł na Sejm RP