Interpelacja w sprawie dalszego prowadzenia przez Polskę skargi do TSUE dotyczącej reformy systemu ETS oraz wprowadzenia ETS2 dla budynków i transportu

Szanowna Pani Minister,

w dniu 8 sierpnia 2023 r., z inicjatywy rządu Prawa i Sprawiedliwości, Polska wniosła do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skargę o stwierdzenie w całości nieważności dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z dnia 10 maja 2023 r. reformującej unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Postępowanie prowadzone jest pod sygnaturą C-505/23.

Dyrektywa ta ma szczególne znaczenie dla polskich obywateli i gospodarki, ponieważ oprócz zmian w dotychczasowym systemie ETS ustanawia również odrębny system handlu uprawnieniami do emisji obejmujący paliwa wykorzystywane m.in. w budynkach i transporcie drogowym – tzw. ETS2.

Jednym z zasadniczych zarzutów podniesionych w skardze było przyjęcie przedmiotowej dyrektywy na niewłaściwej podstawie traktatowej. Polska wskazała, że regulacja w istotny sposób wpływa na wybór państwa członkowskiego pomiędzy różnymi źródłami energii oraz na ogólną strukturę jego zaopatrzenia w energię. W ocenie ówczesnego rządu uzasadniało to zastosowanie art. 192 ust. 2 lit. c TFUE przewidującego w tym zakresie szczególną procedurę ustawodawczą i wymóg jednomyślności w Radzie.

Odrębny zarzut dotyczył samego ETS2. Polska wskazała, że rozwiązania dotyczące systemu dla budynków i transportu drogowego mają przede wszystkim charakter fiskalny, dlatego również powinny zostać przyjęte na podstawie art. 192 ust. 2 lit. a TFUE przewidującego wymóg jednomyślności w Radzie.

Skarga miała jednak znacznie szerszy charakter. Polska podniosła także zarzut naruszenia zasady solidarności energetycznej, wskazując, że przy rozszerzaniu zakresu systemu ETS nie uwzględniono w wystarczającym stopniu interesów poszczególnych państw członkowskich, w tym Polski, ani nie wyważono ich względem interesu całej Unii. Zakwestionowano również zgodność ETS2 z zasadą pomocniczości, argumentując, że cele redukcyjne mogą być realizowane przez państwa członkowskie na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym.

Ponadto podniesiono zarzut naruszenia zasady proporcjonalności. Polska wskazywała, że objęcie budynków i transportu drogowego nowym systemem ETS wykracza poza środki konieczne do realizacji zakładanych celów i może powodować wysokie koszty niewspółmierne do oczekiwanych rezultatów. W skardze znalazły się również zarzuty dotyczące nierównego traktowania niektórych podmiotów oraz naruszenia zasady lojalnej współpracy poprzez niedostateczne uwzględnienie zgłaszanych przez Polskę zastrzeżeń dotyczących społecznych i prawnych konsekwencji przyjętych rozwiązań.

W lutym 2025 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska informowało, że żadna z siedmiu skarg dotyczących pakietu „Fit for 55” nie została wycofana, a wszystkie postępowania znajdowały się wówczas na etapie po zakończeniu procedury pisemnej. Od tego czasu upłynęło ponad półtora roku.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Na jakim etapie znajduje się obecnie postępowanie w sprawie C-505/23 i jakie czynności procesowe zostały w nim podjęte przez Polskę od grudnia 2023 r.?
2. Czy Polska nadal w pełnym zakresie podtrzymuje skargę oraz wszystkie podniesione w niej zarzuty dotyczące dyrektywy (UE) 2023/959, w szczególności zarzuty dotyczące niewłaściwej podstawy prawnej, fiskalnego charakteru ETS2, naruszenia zasad solidarności energetycznej, pomocniczości i proporcjonalności? Jeżeli nie, proszę o wskazanie, które elementy stanowiska Polski uległy zmianie, a także przedstawienie analiz, uzgodnień lub innych przesłanek, które legły u podstaw tej zmiany.
3. Jak Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia obecnie społeczne i gospodarcze skutki objęcia budynków i transportu drogowego systemem ETS2, w szczególności jego wpływ na ceny paliw, koszty ogrzewania budynków i wydatki polskich gospodarstw domowych oraz konkurencyjność polskiej gospodarki?

Z poważaniem

Maciej Małecki

Poseł na Sejm RP