Interpelacja w sprawie pomocy osobom z niepełnosprawnościami na dworcach kolejowych

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwrócił się pasażer z niepełnosprawnością ruchową, który opisał problemy z uzyskaniem doraźnej pomocy na dworcach kolejowych w sytuacji, gdy nie została ona wcześniej zgłoszona.

W jednym z opisanych przypadków, podczas remontu dworca i wyłączenia wind, pracownicy ochrony początkowo informowali pasażera, że bez wcześniejszego zgłoszenia nie mogą udzielić mu pomocy. Ostatecznie, po dokonaniu zgłoszenia przez pracowników na miejscu, pomoc została udzielona. W innym przypadku pasażer miał usłyszeć od funkcjonariusza Straży Ochrony Kolei, że wobec braku zgłoszonej asysty nie może on dalej pomóc.

Opisane sytuacje rodzą pytania o obowiązujące na polskiej kolei procedury postępowania wobec osób z niepełnosprawnościami i osób o ograniczonej możliwości poruszania się, które potrzebują pomocy na dworcu, lecz nie zgłosiły jej z wymaganym wyprzedzeniem. Problem ten ma szczególne znaczenie w przypadku nagłych podróży, awarii wind, czasowych zmian organizacji ruchu, remontów oraz innych sytuacji, których pasażer nie zawsze może wcześniej przewidzieć.

Przepisy dotyczące praw pasażerów kolei przewidują możliwość wcześniejszego zgłaszania potrzeby asysty, ale jednocześnie zobowiązują podmioty kolejowe do podejmowania rozsądnych działań także wtedy, gdy wcześniejszego zgłoszenia nie dokonano. Z punktu widzenia pasażera kluczowe jest zatem, aby pracownik znajdujący się na dworcu wiedział, jak powinien postąpić w takiej sytuacji i do kogo skierować osobę potrzebującą wsparcia, zamiast poprzestawać na informacji, że brak wcześniejszego zgłoszenia uniemożliwia udzielenie pomocy.

Wątpliwości dotyczą również podziału odpowiedzialności pomiędzy zarządców dworców i stacji, przewoźników kolejowych, pracowników ochrony dworców oraz Straż Ochrony Kolei. Dla pasażera różnice kompetencyjne pomiędzy poszczególnymi podmiotami nie zawsze są czytelne, dlatego szczególnie istotne jest istnienie jednolitych i zrozumiałych zasad postępowania w sytuacji, gdy osoba z niepełnosprawnością zwraca się o pomoc bez wcześniejszego zgłoszenia.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie procedury obowiązują obecnie na dworcach i stacjach kolejowych w przypadku, gdy osoba z niepełnosprawnością lub ograniczoną możliwością poruszania się zwraca się o pomoc bez wcześniejszego zgłoszenia asysty?
2. Czy brak wcześniejszego zgłoszenia asysty może stanowić podstawę do odmowy udzielenia jakiejkolwiek pomocy pasażerowi przez pracowników ochrony dworca, zarządcę stacji lub inne osoby wykonujące zadania na terenie dworca?
3. Jakie działania powinien podjąć pracownik ochrony dworca, jeżeli sam nie jest uprawniony do udzielenia pomocy w sposób oczekiwany przez pasażera? Czy ma obowiązek uruchomienia odpowiedniej procedury lub wezwania właściwego pracownika?
4. Jakie obowiązki w takich sytuacjach spoczywają na funkcjonariuszach Straży Ochrony Kolei i w jaki sposób są one rozgraniczone od obowiązków pracowników ochrony dworców oraz podmiotów świadczących usługę asysty?
5. Czy na polskich dworcach obowiązuje jednolity standard postępowania wobec osób z niepełnosprawnościami potrzebujących doraźnej pomocy bez wcześniejszego zgłoszenia? Jeżeli nie, czy ministerstwo planuje wprowadzenie takiego standardu?
6. Jak zapewniana jest pomoc osobom z niepełnosprawnościami w czasie awarii wind, remontów dworców i stacji oraz innych czasowych ograniczeń dostępności infrastruktury?

Z wyrazami szacunku
Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP