Interpelacja w sprawie zabezpieczenia finansowania obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko HPV od 2027 r.

Szanowny Panie Ministrze,

choroby wywoływane przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowią istotne obciążenie ekonomiczne dla polskiego systemu ochrony zdrowia. Według raportu Asc Academics pt. „Ekonomiczne obciążenie HPV: korzyści płynące z zapobiegania zakażeniom HPV” całkowite roczne obciążenie ekonomiczne związane z HPV w Polsce wynosi ok. 135 mln euro, tj. ok. 579 mln zł. Średni koszt leczenia jednej pacjentki wynosi ok. 28 tys. zł, a liczba nowych przypadków sięga ok. 3 tys. rocznie. W 2022 r. łączne koszty leczenia raka szyjki macicy wyniosły blisko 92 mln zł, podczas gdy roczny koszt programu profilaktyki raka szyjki macicy wynosił nieco ponad 20 mln zł. Do tego należy doliczyć wydatki związane z innymi chorobami HPV-zależnymi, w tym kłykcinami kończystymi oraz nowotworami odbytu, prącia, sromu oraz głowy i szyi, które również generują znaczące koszty. Z dostępnych badań wynika, że każde 1 euro zainwestowane w profilaktykę zdrowotną generuje zwrot w wysokości nawet 14 euro w postaci unikniętych kosztów leczenia oraz ograniczenia strat wynikających z utraconej produktywności. Włączenie szczepień przeciwko HPV do katalogu szczepień obowiązkowych byłoby zatem nie tylko działaniem na rzecz zdrowia publicznego, lecz także racjonalnym rozwiązaniem z perspektywy finansów państwa.

Zgodnie z projektem rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (nr z wykazu: MZ1820) od 1 stycznia 2027 r. szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) mają zostać włączone do katalogu szczepień obowiązkowych. Obowiązek szczepienia ma objąć dzieci i młodzież od ukończenia 9. do ukończenia 15. roku życia. Oznacza to, że w 2027 r. obowiązkiem objęty zostanie de facto objęty jeden rocznik – dzieci urodzone w 2018 r. Obowiązek ten będzie mógł być jednak realizowany w ciągu kolejnych 5–6 lat, co pozwoli rozłożyć w czasie koszty zakupu szczepionek.

Od 1 stycznia 2023 r. szczepionki służące do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych nabywa minister właściwy do spraw zdrowia zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych, a ich zakup finansuje Narodowy Fundusz Zdrowia. Włączenie szczepień p-HPV do katalogu szczepień obowiązkowych wiąże się z koniecznością zabezpieczenia dodatkowych środków na ten cel. W planie postępowań o udzielenie zamówień na rok 2026 r. Ministerstwo Zdrowia uwzględniło zakup 1 mln dawek szczepionki przeciwko HPV. Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Wirusowi HPV i Chorobom z nim Powiązanym w dniu 28 kwietnia 2026 r. przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia poinformowali, że trwają rozmowy z Ministerstwem Finansów dotyczące modelu finansowania ewentualnych szczepień obowiązkowych. Mimo to w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów nie figuruje obecnie żaden projekt ustawy, który przewidywałby zmianę mechanizmu finansowania szczepień obowiązkowych w związku z rozszerzeniem ich katalogu, począwszy od 1 stycznia 2027 r.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Czy w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 przewidziano środki na sfinansowanie zakupu szczepionek przeciwko HPV w związku z planowanym włączeniem tych szczepień do katalogu szczepień obowiązkowych? Jeśli tak, w jakiej wysokości i w ramach jakiej części budżetowej?

W planie postępowań o udzielenie zamówień na rok 2026 r. Ministerstwo Zdrowia uwzględniło zakup 1 mln dawek szczepionki przeciwko HPV na łączną kwotę około 310 mln zł. Czy środki na realizację tego zamówienia zostały zabezpieczone w budżecie państwa bądź w planie finansowym NFZ? Jeśli tak, w ramach jakiego źródła finansowania?

Biorąc pod uwagę, że w 2027 r. obowiązkiem szczepienia objęty zostanie jeden rocznik (dzieci urodzone w 2018 r.), a obowiązek ten będzie mógł być realizowany w ciągu kolejnych lat, jak Ministerstwo Finansów ocenia rzeczywisty wpływ tego rozwiązania na budżet w poszczególnych latach?

Czy trwają prace nad zmianą ustawowego mechanizmu finansowania szczepień obowiązkowych, która uwzględniałaby rozszerzenie ich katalogu? Jeśli tak, na jakim etapie się znajdują i kiedy odpowiedni projekt zostanie wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów?

Czy Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) i/lub inne organy przeprowadziły analizy wpływu na budżet oraz analizy opłacalności włączenia szczepień przeciwko HPV do katalogu szczepień obowiązkowych? Jeśli tak, jakie wnioski i rekomendacje zostały w nich przedstawione?

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP

Robert Dowhan