Interpelacja w sprawie skutków jakie niesie za sobą projekt zmian w podatku akcyzowym

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnim czasie Ministerstwo Finansów zaproponowało kolejną podwyżkę podatku akcyzowego na alkohol. Jest oczywiście zasadne, aby ze względu na czynniki zdrowotne stopniowo zwiększać obciążenia fiskalne na produkty alkoholowe oraz inne używki, szczególnie w połączeniu z kierowaniem pozyskanych w ten sposób środków na funkcjonowanie opieki zdrowotnej.

Jednocześnie pragnę prosić Pana Ministra o wzięcie pod rozwagę kilku poniższych kwestii.

Jako wnioskodawca złożonego w Sejmie 26 stycznia 2026 r. poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (druk nr 2358), dotyczącego m.in. zasad promocji i sprzedaży internetowej wyrobów winiarskich, rozumiem skalę wyzwań, z którymi na co dzień mierzą się rodzimi drobni producenci oraz sadownicy. W związku z tym jest zasadne, aby polityka fiskalna państwa w zakresie opodatkowania napojów alkoholowych uwzględniała także popularność poszczególnych kategorii alkoholu. Warto również, aby w ramach tworzenia nowych obciążeń fiskalnych brano pod uwagę interes polskich przedsiębiorców. Polska branża winiarska w ostatnich latach przeżywa rozkwit. Jednocześnie w powszechnej opinii spożycie wina nie jest kojarzone z najbardziej szkodliwymi praktykami konsumenckimi sprzyjającymi rozwojowi alkoholizmu. Innym istotnym z punktu widzenia polskich sadowników oraz przetwórców napojem jest cydr, który ma szanse stać się jedną z wizytówek Polski.

W myśl przepisów proponowanych przez ministerstwo podwyżka akcyzy na cydr jest wyższa niż na pozostałe napoje alkoholowe. Projekt nowelizacji ustawy akcyzowej przewiduje dla cydru i perry podwyżkę akcyzy aż o ponad 20%. Zważywszy na fakt, że polski rynek cydru jest wciąż bardzo mały (wskazuje na to również ministerstwo rolnictwa w piśmie z 3 lipca 2026 r.), dodatkowe wpływy do budżetu z akcyzy na tę kategorie alkoholu będą w praktyce niezauważalne. Obecnie wpływy z akcyzy od cydru wynoszą jedynie ok. 5 mln zł. Zmianę z całą pewnością odczują zaś rodzimi producenci cydru oraz sadownicy. Projektowana podwyżka może skutkować zablokowaniem rozwoju tej branży, w której – co należy podkreślić – kluczową rolę odgrywają rodzime przedsiębiorstwa.

Na tym tle warto spojrzeć również na sytuację wina i cydru. W wielu krajach winiarskich UE (m.in. we Włoszech, Hiszpanii, Niemczech, Grecji, Portugalii i Słowenii) wino częściowo objęte jest zerową stawką akcyzy jako produkt uznawany czasami nawet za dobro narodowe. Polskie winiarstwo, a w jeszcze większym stopniu także sadownictwo cydrownicze, to branże wciąż młode i rozwijające się, oparte niemal wyłącznie na krajowym surowcu.

Mając na względzie powyższe, zwracam się do Pana Ministra z prośbą o rozważenie, czy biorąc pod uwagę z jednej strony względy polityki zdrowotnej, a z drugiej potrzebę wspierania polskiego rolnictwa, przetwórstwa oraz krajowych przedsiębiorców z sektora MŚP, nie byłoby zasadne powtórne zweryfikowanie konieczności objęcia wyrobów takich jak cydr dodatkowymi obciążeniami fiskalnymi. Tożsame wątpliwości podnosi Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi we wspomnianym wyżej piśmie.

Będę także wdzięczny za udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prace nad długoterminową strategią w zakresie opodatkowania akcyzą napojów alkoholowych, która uwzględniałaby m.in. rzeczywistą zawartość i poziom spożycia alkoholu, udział poszczególnych kategorii napojów alkoholowych w dochodach budżetowych z akcyzy oraz ich wpływ na zdrowie publiczne? Czy w ramach takich analiz są rozważane również ewentualne zmiany sposobu ustalania podstawy opodatkowania poszczególnych kategorii alkoholu?
2. Czy zdaniem ministerstwa planowana podwyżka akcyzy przyniesie zakładane efekty fiskalne i zdrowotne, skoro nie zmienia się sposób liczenia akcyzy na niektóre rodzaje alkoholu?
3. Czy ministerstwo zamierza rozważyć objęcie polskiego wina, wytwarzanego niemal wyłącznie z krajowych surowców, preferencyjną stawką akcyzy?
4. Czy ministerstwo zamierza ponownie przeanalizować skalę planowanej ponad 20-procentowej podwyżki akcyzy dla cydru i perry, biorąc pod uwagę marginalne wpływy budżetowe z tej kategorii (ok. 5 mln zł rocznie) oraz dobrostan polskich sadowników?
5. Czy przy projektowaniu zmian brano pod uwagę ryzyko, że wzrost obciążeń podatkowych może ograniczyć rozwój krajowego rynku cydru i perry, a w konsekwencji również bazę podatkową w kolejnych latach?
6. Czy ministerstwo ma analizy dotyczące wpływu wysokości akcyzy na opłacalność produkcji cydrów jakościowych w Polsce oraz na wykorzystanie krajowych jabłek i gruszek w przetwórstwie?
7. W piśmie z 9 lipca 2026 r. odpowiadającym na pismo ministerstwa rolnictwa (konsultacje projektu UD418) Ministerstwo Finansów wskazuje na grupy najbardziej narażone na negatywne skutki społeczne – czy projektując podwyżkę akcyzy dokonano analizy, które rodzaje napoi alkoholowych te grupy spożywają najczęściej?