Interpelacja w sprawie zmiany kroju czcionki stosowanej na tablicach rejestracyjnych pojazdów

Szanowny Panie Ministrze,

niniejszym kieruję do Pana interpelację w sprawie zasadności wprowadzenia nowego kroju czcionki stosowanego przy produkcji tablic rejestracyjnych w Polsce.

Obecny krój znaków stosowanych na polskich tablicach rejestracyjnych wywodzi się z rozwiązań projektowanych przed kilkudziesięciu laty, w warunkach odmiennej technologii produkcji tablic. Współczesne metody ich wytwarzania, sposób nanoszenia oznaczeń oraz znacznie dłuższy okres eksploatacji tablic powodują, że dotychczasowy krój znaków nie odpowiada już w pełni współczesnym wymaganiom w zakresie trwałości, czytelności, bezpieczeństwa oraz efektywności produkcji.

Jednym z podstawowych problemów jest trwałość oznaczeń na tablicach rejestracyjnych.

W okresie, w którym opracowywano obecnie stosowane wzornictwo, tablice wykonywano przy wykorzystaniu innej technologii. Tablice były czarne, natomiast znaki nanoszono w sposób, który umożliwiał pokrycie również krawędzi przetłoczeń. Obecnie stosowana folia termotransferowa pokrywa przede wszystkim powierzchnię przetłoczeń, nie obejmując w takim stopniu ich krawędzi. To właśnie ten element jest szczególnie narażony na uszkodzenia mechaniczne i ścieranie.

Jednocześnie zmiany przepisów umożliwiające pozostawienie dotychczasowych tablic rejestracyjnych przy zakupie używanego pojazdu przyczyniły się do wydłużenia okresu ich eksploatacji. W konsekwencji sukcesywne ścieranie krawędzi wytłoczonych znaków powoduje, że litery i cyfry stają się optycznie cieńsze, a ich czytelność stopniowo się pogarsza.

Problem ten jest szczególnie zauważalny w przypadku pojazdów intensywnie eksploatowanych, takich jak autobusy, samochody ciężarowe czy pojazdy flotowe, które są często myte oraz poddawane czyszczeniu mechanicznemu.

Wprowadzenie nowego kroju znaków, charakteryzującego się szerszą kreską, pozwoliłoby zwiększyć powierzchnię przyczepności folii termotransferowej. W konsekwencji mogłoby to pozytywnie wpłynąć zarówno na trwałość, jak i długookresową czytelność tablic.

Drugim istotnym zagadnieniem jest czytelność poszczególnych znaków.

W obecnym kroju niektóre znaki są do siebie bardzo podobne. Szczególnie problematyczne jest rozróżnienie litery „O“ i cyfry „0“. Z określonej odległości mogą być one trudne do odróżnienia, a w przypadku tablic motocyklowych dodatkowo występują w identycznych wymiarach. Zagadnienie to ma znaczenie zarówno z punktu widzenia użytkowników dróg, jak i systemów automatycznego rozpoznawania tablic rejestracyjnych

Nowy krój znaków powinien zatem zapewniać możliwie jednoznaczne rozróżnianie liter i cyfr, w szczególności tych, które przy obecnym wzornictwie mogą być łatwo pomylone.

Kolejnym argumentem przemawiającym za zmianą jest bezpieczeństwo i ograniczenie możliwości fałszowania tablic rejestracyjnych.

Obecny kształt niektórych znaków umożliwia stosunkowo łatwe ich przerabianie. Przykładowo dotyczy to potencjalnego modyfikowania znaków „8“ na „3“, „1” na „I“, „E“ na „F“, „T“ na „I“, „R“ na „P“, „G“ na „C“ czy „Z“ na „7“ i odwrotnie.

Zmiana kroju czcionki, przy jednoczesnym odpowiednim zaprojektowaniu charakterystycznych cech poszczególnych liter i cyfr, mogłaby ograniczyć możliwość dokonywania takich modyfikacji oraz utrudnić funkcjonowanie niecertyfikowanych producentów wykorzystujących wzory zbliżone do stosowanych wcześniej w Polsce.

Istotnym zagadnieniem pozostaje również uproszczenie systemu komponowania tablic rejestracyjnych.

Obecne rozwiązania przewidują dużą liczbę możliwych konfiguracji rozmieszczenia pól przeznaczonych na poszczególne litery i cyfry. Zrównanie szerokości pól zastępczych dla liter i cyfr oraz ujednolicenie odległości pomiędzy nimi pozwoliłoby znacząco uprościć system. Według przedstawionych analiz liczba możliwych kombinacji układu tych pól mogłaby zostać ograniczona z ponad 134 do 36.

W przypadku tablic jednorzędowych liczba stosowanych obecnie pozycji mogłaby zostać ograniczona z 14 do 3. Oznaczałoby to nie tylko uproszczenie procesu projektowania i produkcji, lecz także większą standaryzację tablic.

Nie bez znaczenia są również aspekty ekonomiczne i ekologiczne.

Opracowany nowy krój znaków charakteryzuje się lepszymi właściwościami w zakresie tłoczności, co może umożliwić zastosowanie cieńszego aluminium. Potencjalnie oznacza to ograniczenie zużycia materiału oraz obniżenie masy produkowanych tablic.

Koszt zakupu pojedynczego tłocznika nowego kroju wynosi około 100 zł netto. Komplet tłoczników niezbędnych do produkcji wszystkich rodzajów tablic rejestracyjnych obejmuje około 350 sztuk. Przy takich założeniach całkowity koszt wymiany kompletu wynosi około 35 000 zł.

Jednocześnie trwałość tłoczników określana jest na około 500 000 użyć. Przy założeniu, że producent wytwarza około 200 000 tablic rocznie, w okresie pięciu lat może wyprodukować około 1 000 000 tablic. Oznacza to, że koszt wymiany kompletu tłoczników rozłożony na ten okres stanowi relatywnie niewielki udział w koszcie jednostkowym produkcji.

Należy przy tym podkreślić, że tłoczniki w praktyce mogą być wykorzystywane dłużej, co może prowadzić do ich nadmiernego zużycia i pogorszenia jakości przetłoczeń. Zbyt płytkie tłoczenie znaków negatywnie wpływa na jakość i trwałość tablic. Wymuszona wymiana oprzyrządowania przy okazji wprowadzenia nowego standardu mogłaby zatem przyczynić się do ujednolicenia oraz podniesienia jakości produkowanych tablic.

Kolejnym argumentem jest estetyka i ergonomia znaków.

Obecny krój charakteryzuje się nieoptymalnymi proporcjami niektórych cyfr i liter, w szczególności takich znaków jak „1“, „7“, „6“ czy „9“. Wysokość znaków jest stosunkowo duża w stosunku do wysokości tablicy, co ogranicza ilość tzw. światła nad i pod znakami. Może to powodować optyczne zlewanie się oznaczeń z obramowaniem tablicy, a także pogarszać ich widoczność w połączeniu z cieniami rzucanymi przez ramki tablic oraz elementy karoserii.

Problemem są również nierówne odstępy pomiędzy znakami, mogące powodować powstawanie optycznych „dziur“, a także miejscowe zlewanie niektórych znaków.

Jednakowa i stosunkowo niewielka szerokość pokrycia znaku dodatkowo powoduje, że przy silnym oświetleniu słonecznym, światłach reflektorów oraz odblaskowym tle tablicy poszczególne litery i cyfry mogą optycznie tracić swoją grubość. W efekcie odblaskowe tło może powodować wrażenie „zjadania“ znaków, co utrudnia ich odczyt.

Zasadne wydaje się zatem zastosowanie kroju zoptymalizowanego pod kątem rzeczywistych warunków obserwacji tablic. Powinien on uwzględniać m.in. zmniejszenie wysokości znaków, zwiększenie przestrzeni nad i pod znakami, maksymalne poszerzenie ich pokrycia, ujednolicenie odstępów pomiędzy znakami oraz optyczną korektę znaków o kształtach okrągłych.

Wprowadzenie nowego kroju czcionki należy więc rozpatrywać nie wyłącznie jako zmianę estetyczną, ale jako modernizację istotnego elementu systemu identyfikacji pojazdów, wpływającą na trwałość, czytelność, bezpieczeństwo oraz jakość produkcji tablic rejestracyjnych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury analizowało możliwość wprowadzenia nowego kroju czcionki stosowanego na tablicach rejestracyjnych?
2. Czy ministerstwu znane są przedstawione wyżej problemy dotyczące trwałości, czytelności i możliwości modyfikowania znaków na obecnie stosowanych tablicach rejestracyjnych?
3. Czy prowadzone są obecnie prace nad zmianą wzoru lub kroju znaków stosowanych na tablicach rejestracyjnych?
4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie kroju znaków, który zwiększałby powierzchnię przyczepności folii termotransferowej do przetłoczeń, a tym samym poprawiał trwałość i czytelność tablic?
5. Czy przeprowadzano badania dotyczące rozpoznawalności poszczególnych znaków obecnie stosowanego kroju, w szczególności rozróżniania litery „O“ od cyfry „0“ oraz innych podobnych do siebie znaków?
6. Czy ministerstwo analizowało wpływ konstrukcji obecnego kroju znaków na możliwość fałszowania lub modyfikowania tablic rejestracyjnych?
7. Czy przeprowadzano analizę ekonomiczną i ekologiczną dotyczącą możliwości zastosowania cieńszego aluminium w przypadku wykorzystania nowego kroju znaków?
8. Czy ministerstwo rozważa ujednolicenie szerokości pól przeznaczonych dla liter i cyfr oraz zmniejszenie liczby możliwych konfiguracji rozmieszczenia znaków na tablicach?
9. Czy ministerstwo jest gotowe przeprowadzić konsultacje z producentami tablic rejestracyjnych, ekspertami z zakresu identyfikacji pojazdów oraz przedstawicielami służb korzystających z automatycznego rozpoznawania tablic w sprawie opracowania i wdrożenia nowego kroju znaków?
10. Jeżeli ministerstwo nie planuje obecnie zmiany kroju czcionki na tablicach rejestracyjnych, jakie są przyczyny takiej decyzji i czy przeprowadzono analizę kosztów oraz potencjalnych korzyści związanych z modernizacją tego rozwiązania?
11. Czy możliwe jest przedstawienie harmonogramu ewentualnych prac legislacyjnych lub technicznych zmierzających do wprowadzenia nowego kroju znaków na tablicach rejestracyjnych?
12. Czy ministerstwo dysponuje analizami, ekspertyzami lub wynikami badań dotyczących wpływu kroju znaków na trwałość, czytelność oraz bezpieczeństwo tablic rejestracyjnych? Jeżeli tak, proszę o ich udostępnienie.

Uważam, że modernizacja kroju znaków na tablicach rejestracyjnych powinna być rozpatrywana jako element szerszego podnoszenia standardów bezpieczeństwa i jakości identyfikacji pojazdów. Przy stosunkowo niewielkich kosztach związanych z wymianą oprzyrządowania możliwe byłoby uzyskanie korzyści w zakresie trwałości, czytelności, standaryzacji, bezpieczeństwa oraz jakości produkowanych tablic.

Zwracam się zatem z uprzejmą prośbą o przedstawienie stanowiska ministerstwa w powyższej sprawie oraz o wskazanie, czy i kiedy możliwe byłoby rozpoczęcie prac nad wdrożeniem nowego kroju znaków na polskich tablicach rejestracyjnych.

Z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Poseł na Sejm RP