Interpelacja w sprawie uwzględnienia Jeziora Rożnowskiego w krajowej polityce retencyjnej, programach adaptacji do zmian klimatu oraz działaniach służących odbudowie funkcji środowiskowych i retencyjnych zbiornika

Szanowna Pani Minister,

Jezioro Rożnowskie jest jednym z największych i najważniejszych sztucznych zbiorników wodnych w południowej Polsce. Od chwili jego utworzenia pełni funkcje retencyjne, przeciwpowodziowe, środowiskowe, krajobrazowe i gospodarcze. Stanowi również istotny element lokalnych ekosystemów oraz ważny zasób wodny dla regionu Sądecczyzny.

Jednocześnie od wielu lat podnoszony jest problem postępującego zamulania zbiornika i wynikającego z tego ograniczania jego pojemności retencyjnej. Zjawisko to budzi uzasadnione obawy mieszkańców, samorządów i organizacji społecznych, zwłaszcza w kontekście coraz częściej występujących zjawisk ekstremalnych związanych ze zmianami klimatu, takich jak susze, gwałtowne opady oraz zwiększone ryzyko powodzi.

Odtwarzanie i utrzymywanie zdolności retencyjnych istniejących zbiorników wodnych coraz częściej wskazywane jest jako jeden z podstawowych instrumentów adaptacji do zmian klimatu oraz zwiększania bezpieczeństwa wodnego państwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Retencja i adaptacja do zmian klimatu

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada analizy dotyczące wpływu postępującego zamulenia Jeziora Rożnowskiego na zdolność retencyjną zbiornika?

2. Czy odbudowa pojemności retencyjnej istniejących zbiorników zaporowych, w tym Jeziora Rożnowskiego, jest traktowana przez ministerstwo jako element działań adaptacyjnych do zmian klimatu?

3. Czy Jezioro Rożnowskie zostało uwzględnione w krajowych dokumentach strategicznych dotyczących:

• adaptacji do zmian klimatu,

• gospodarowania zasobami wodnymi,

• ochrony przed skutkami suszy,

• zwiększania retencji?

4. Czy ministerstwo posiada ocenę wpływu utraty pojemności retencyjnej Jeziora Rożnowskiego na lokalne i regionalne bezpieczeństwo wodne?

5. Czy planowane jest przygotowanie krajowego programu odbudowy zdolności retencyjnych istniejących zbiorników wodnych, których funkcje zostały ograniczone wskutek wieloletniego odkładania się osadów?

Ochrona środowiska i stan ekosystemu jeziora

1. Czy ministerstwo dysponuje ocenami dotyczącymi wpływu zamulenia Jeziora Rożnowskiego na stan środowiska przyrodniczego zbiornika?

2. Czy prowadzone są badania dotyczące zmian jakości wód, bioróżnorodności lub kondycji ekosystemów związanych z Jeziorem Rożnowskim?

3. Czy stwierdzono negatywne skutki środowiskowe wynikające z postępującego ograniczania pojemności zbiornika?

4. Czy ministerstwo planuje działania wspierające poprawę stanu środowiska wodnego Jeziora Rożnowskiego?

5. Czy rozważane jest objęcie Jeziora Rożnowskiego dodatkowymi programami monitoringu środowiskowego?

Możliwości finansowania działań rewitalizacyjnych

1. Jakie programy krajowe pozostające w dyspozycji resortu klimatu i środowiska mogą stanowić źródło finansowania działań związanych z:

• odmulaniem zbiornika,

• poprawą jakości wód,

• odbudową funkcji środowiskowych,

• zwiększaniem retencji?

2. Czy działania związane z odtwarzaniem pojemności retencyjnej Jeziora Rożnowskiego mogłyby uzyskać wsparcie ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej?

3. Czy możliwe jest finansowanie takich przedsięwzięć ze środków europejskich przeznaczonych na:

• adaptację do zmian klimatu,

• ochronę środowiska,

• gospodarkę wodną,

• zwiększanie odporności na skutki suszy i powodzi?

4. Czy ministerstwo analizowało możliwość stworzenia dedykowanego mechanizmu finansowania działań związanych z odbudową funkcji retencyjnych strategicznych zbiorników wodnych?

5. Czy resort przewiduje uruchomienie nowych instrumentów finansowych wspierających usuwanie historycznych osadów ograniczających pojemność retencyjną zbiorników wodnych?

Znaczenie strategiczne Jeziora Rożnowskiego

1. Czy ministerstwo uznaje Jezioro Rożnowskie za zbiornik mający znaczenie wykraczające poza skalę lokalną i istotny z punktu widzenia polityki klimatycznej oraz bezpieczeństwa wodnego państwa?

2. Czy odbudowa jego funkcji retencyjnych mogłaby zostać uznana za przedsięwzięcie realizujące cele krajowej polityki klimatycznej i środowiskowej?

3. Czy ministerstwo przewiduje podjęcie działań koordynacyjnych z innymi resortami, Wodami Polskimi oraz samorządami na rzecz przygotowania kompleksowego programu rewitalizacji Jeziora Rożnowskiego?

4. Czy ministerstwo rozważy objęcie Jeziora Rożnowskiego pilotażowym programem działań służących zwiększaniu retencji i adaptacji do zmian klimatu?

5. Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć w najbliższych latach w celu wspierania odbudowy potencjału retencyjnego strategicznych zbiorników wodnych w Polsce, w tym Jeziora Rożnowskiego?

Zmiany klimatu powodują wzrost znaczenia retencji wodnej jako jednego z kluczowych narzędzi zwiększania odporności państwa na skutki susz, gwałtownych opadów oraz innych zjawisk hydrologicznych. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera utrzymanie właściwego stanu technicznego istniejących zbiorników retencyjnych oraz przeciwdziałanie procesom ograniczającym ich funkcjonalność.

Jezioro Rożnowskie od dekad pełni ważną rolę w gospodarce wodnej południowej Polski. Wobec sygnalizowanego przez mieszkańców i samorządy problemu postępującego zamulania zbiornika zasadne jest uzyskanie informacji o działaniach podejmowanych przez administrację rządową w obszarze ochrony środowiska, retencji oraz adaptacji do zmian klimatu.

Z poważaniem