Interpelacja w sprawie braku automatycznego przywracania zgłoszenia studentów do ubezpieczenia zdrowotnego jako członków rodziny po ustaniu własnego tytułu do ubezpieczenia

Na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją w sprawie problemów z zachowaniem ciągłości prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez studentów, którzy czasowo uzyskują własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, a po jego ustaniu nie zostają automatycznie ponownie zgłoszeni jako członkowie rodziny.

Problem dotyczy w szczególności studentów do 26. roku życia, którzy na co dzień pozostają zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego przez rodzica jako członkowie rodziny, a w czasie wakacji albo w innym okresie podejmują zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.

W momencie podjęcia zatrudnienia student uzyskuje własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego i nie może pozostawać zgłoszony jako członek rodziny. Po zakończeniu stosunku pracy własny tytuł do ubezpieczenia wygasa. Mimo, że student nadal spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniem jako członek rodziny, jego wcześniejsze zgłoszenie nie jest przywracane automatycznie. Rodzic musi ponownie dokonać zgłoszenia za pośrednictwem swojego płatnika składek.

W praktyce wielu studentów oraz ich rodziców nie ma świadomości istnienia takiego obowiązku. Student może więc powrócić po wakacjach na uczelnię, nadal posiadać status studenta i spełniać wszystkie warunki umożliwiające objęcie go ubezpieczeniem jako członka rodziny, a mimo to formalnie nie być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego.

Problem wydaje się szczególnie istotny w kontekście stopnia cyfryzacji rejestrów publicznych. Administracja dysponuje informacją o powstaniu i ustaniu własnego tytułu do ubezpieczenia. W systemach publicznych znajdują się również dane umożliwiające ustalenie wieku osoby oraz – w odpowiednim zakresie – jej statusu studenta.

Powstaje zatem pytanie, dlaczego system potrafi zarejestrować zmianę tytułu do ubezpieczenia w związku z podjęciem zatrudnienia, natomiast po ustaniu tego tytułu nie przewiduje mechanizmu automatycznego przywrócenia poprzedniego zgłoszenia albo przynajmniej automatycznego poinformowania studenta i rodzica o konieczności jego dokonania.

Obecny system opiera bezpieczeństwo zdrowotne młodych osób w dużej mierze na pamiętaniu o obowiązku administracyjnym, którego istnienie dla wielu obywateli nie jest oczywiste.

Problem został dostrzeżony również przez Narodowy Fundusz Zdrowia, który w materiałach informacyjnych kierowanych do studentów przypomina, że po zakończeniu pracy rodzic albo uczelnia muszą ponownie zgłosić studenta do ubezpieczenia oraz że nie następuje to automatycznie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ilu studentów do 26. roku życia w latach 2022-2026 utraciło zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny w związku z uzyskaniem własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego?

2. Ilu spośród tych studentów po ustaniu własnego tytułu do ubezpieczenia nie zostało ponownie zgłoszonych jako członkowie rodziny w ciągu:

   • 30 dni,

   • 60 dni,

   • 90 dni,

   • 180 dni od ustania własnego tytułu do ubezpieczenia?

3. Ilu studentów do 26. roku życia pozostawało bez aktualnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego według stanu na dzień 1 października każdego roku w latach 2022-2026, mimo posiadania statusu studenta i potencjalnego prawa do zgłoszenia jako członek rodziny?

4. Czy Ministerstwo Zdrowia, NFZ albo ZUS dysponują analizą skali przypadków, w których młode osoby posiadające status studenta nie mają aktywnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego wyłącznie wskutek niedokonania ponownego zgłoszenia po zakończeniu zatrudnienia?

5. Dlaczego obecny system nie przewiduje automatycznego przywrócenia wcześniejszego zgłoszenia studenta jako członka rodziny po ustaniu jego własnego tytułu do ubezpieczenia, jeżeli nadal spełnia on ustawowe przesłanki do takiego zgłoszenia?

6. Czy zdaniem resortu istnieją przeszkody prawne, techniczne lub organizacyjne uniemożliwiające wprowadzenie mechanizmu automatycznego ponownego zgłoszenia studenta do ubezpieczenia jako członka rodziny po ustaniu własnego tytułu do ubezpieczenia? Jeżeli tak, proszę o ich szczegółowe wskazanie.

7. Czy możliwe byłoby stworzenie rozwiązania, w którym po ustaniu własnego tytułu do ubezpieczenia system automatycznie:

   • weryfikowałby możliwość ponownego objęcia osoby ubezpieczeniem jako członka rodziny,

   • informowałby studenta oraz osobę, która wcześniej zgłaszała go do ubezpieczenia, o konieczności dokonania ponownego zgłoszenia,

   • albo generowałby automatycznie odpowiednie zgłoszenie po potwierdzeniu wymaganych danych?

8. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub planuje wspólnie z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prace nad zmianą przepisów lub systemów informatycznych w tym zakresie?

9. Czy rozważane jest powiązanie danych dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego z rejestrami umożliwiającymi potwierdzenie statusu studenta w taki sposób, aby ograniczyć przypadki nieświadomego pozostawania studentów poza systemem ubezpieczenia zdrowotnego?

10. Ilu studentów lub innych osób do 26. roku życia w latach 2022-2026 skorzystało ze świadczeń opieki zdrowotnej w okresie, w którym system eWUŚ nie potwierdzał ich prawa do świadczeń z powodu braku aktualnego zgłoszenia?

11. W ilu takich przypadkach NFZ prowadził następnie postępowanie zmierzające do ustalenia prawa pacjenta do świadczeń z innego tytułu lub umożliwienia uzupełnienia brakującego zgłoszenia?

12. Czy osoba, która w chwili udzielania świadczenia spełniała materialne przesłanki do objęcia ubezpieczeniem jako członek rodziny, lecz wskutek niedokonania ponownego zgłoszenia nie figurowała jako osoba ubezpieczona, może zostać obciążona kosztami udzielonego jej leczenia?

13. Jeżeli tak, w jakich dokładnie sytuacjach NFZ może dochodzić od takiej osoby zwrotu kosztów świadczeń zdrowotnych i czy przed podjęciem takich działań fundusz bada możliwość potwierdzenia prawa do świadczeń lub uzupełnienia zgłoszenia za okres, którego dotyczy leczenie?

14. Ile przypadków obciążenia studentów kosztami świadczeń zdrowotnych z powodu braku aktualnego zgłoszenia do ubezpieczenia odnotowano w latach 2022-2026 i jaka była łączna wartość dochodzonych należności?

15. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie ustawowego mechanizmu zapewniającego ciągłość prawa do świadczeń studentom do 26. roku życia po ustaniu czasowego własnego tytułu do ubezpieczenia, bez konieczności każdorazowego ponownego składania zgłoszenia przez rodzica?

16. Czy planowane są zmiany w tym zakresie w 2027 roku, a jeśli tak, jaki jest przewidywany harmonogram ich przygotowania i wdrożenia?

Obecne rozwiązanie wydaje się niepotrzebnie obciążać obywateli obowiązkiem ponownego wykonywania czynności administracyjnej w sytuacji, w której organy państwa dysponują danymi o powstaniu i ustaniu własnego tytułu do ubezpieczenia. Wprowadzenie automatyzacji albo przynajmniej skutecznego systemu powiadomień mogłoby ograniczyć przypadki, w których młody człowiek dopiero podczas wizyty u lekarza lub pobytu w szpitalu dowiaduje się, że formalnie nie posiada aktualnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.