Interpelacja w sprawie wynagradzania dyrektorów w szkołach publicznych i placówkach oświatowych założonych przez osoby fizyczne

Miasto Poznań, jako organ dotujący publiczne przedszkola, szkoły i placówki oświatowe, w tym założone przez osoby fizyczne, o których mowa w art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, zwróciło się z prośbą o odpowiedź na pytanie:

1. Czy osoba fizyczna, która pełni funkcję dyrektora w jednym przedszkolu publicznym, może być zatrudniona na stanowisku dyrektora w drugim założonym przez siebie przedszkolu, dotowanym przez tę samą jednostkę samorządu terytorialnego, i pobierać z przekazanych dotacji oświatowych w każdym z tych przedszkoli wynagrodzenie w maksymalnej kwocie przewidzianej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych?

Ta sama osoba fizyczna założyła podobne przedszkola publiczne w innych jednostkach samorządu terytorialnego i pobiera również wysokie kwoty na wynagrodzenia finansowane z dotacji oświatowych pochodzących z budżetów tych jednostek samorządu terytorialnego.

W związku z powyższym proszę odpowiedzieć na kolejne pytania:

2. Czy osoba fizyczna, która założyła pięć przedszkoli publicznych w różnych jednostkach samorządu terytorialnego, oddalonych od siebie nawet o setki kilometrów, może pobierać z dotacji oświatowych wynagrodzenia w pełnej wysokości, o której mowa w art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych? Taka sytuacja została stwierdzona w toku kontroli prawidłowości rozliczenia dotacji oświatowych pochodzących z budżetu miasta Poznania.

3. Czy możliwa jest podobna sytuacja w publicznych przedszkolach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, aby jedna osoba otrzymywała wynagrodzenie w pełnej wysokości w każdym z pięciu przedszkoli za pracę na pełnym etacie i pełnienie funkcji dyrektora w każdym z tych przedszkoli?

Kolejną kwestią do rozstrzygnięcia jest sposób rozliczania wynagrodzeń osób fizycznych, które założyły przedszkola czy szkoły publiczne, z dotacji oświatowych pochodzących z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

W związku z tym proszę odpowiedzieć na poniższe pytania:

4. Dlaczego prowadzenie przedszkola publicznego, założonego przez osobę fizyczną na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe i wspieranego z dotacji oświatowej pochodzącej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, jest przez urzędy skarbowe w Polsce traktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej, skoro art. 170 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe stanowi, że: „Prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą”, z czego wynika, że prowadzenie działalności oświatowej jest działalnością non profit?

5. Dlaczego, skoro zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe: „prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą”, wynagrodzenie osoby fizycznej będącej osobą prowadzącą to przedszkole, rozliczone z dotacji oświatowej pochodzącej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, z tytułu pełnienia w nim funkcji dyrektora jest uznawane przez urzędy skarbowe w Polsce za przychód z samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej?

Ustawa Prawo oświatowe dopuszcza obecnie możliwość założenia przedszkola czy szkoły przez osoby fizyczne lub osoby prawne (fundacje, stowarzyszenia, spółki z o.o., związki wyznaniowe), które mogą być ich organem prowadzącym.

W toku czynności kontrolnych organ dotujący stwierdził, że roczne rozliczenia dotacji są podpisywane przez organy prowadzące, którymi są osoby fizyczne nieprowadzące żadnej innej działalności gospodarczej, jak i osoby fizyczne prowadzące jednocześnie inną działalność gospodarczą.

W związku z powyższym osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą wlicza do przychodu swojej działalności wynagrodzenie ze środków otrzymanej dotacji na prowadzenie przedszkola w PIT-36 jako koszty wynikające z innej działalności, a nie jako źródło przychodu ze stosunku służbowego z tytułu pełnienia funkcji dyrektora w prowadzonym przez siebie przedszkolu, o czym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykazując w ten sposób niższy dochód, od którego odprowadza podatek do Skarbu Państwa. Natomiast osoba fizyczna jako organ prowadzący przedszkole, która nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, swoje wynagrodzenie pochodzące ze środków otrzymanej dotacji na prowadzenie przedszkola wykazuje w PIT-37 jako przychód bez kosztów innej działalności, co jest w zgodzie z art. 170 ustawy Prawo oświatowe, od której to kwoty odprowadza podatek do Skarbu Państwa.

Jak wynika z opisanej sytuacji, wynagrodzenie wypłacone dyrektorom publicznych szkół czy przedszkoli w jednakowej kwocie za świadczoną pracę, pochodzące ze środków publicznych na oświatę, jest opodatkowane w znacznie różniącej się wysokości w zależności od złożonego przez osobę fizyczną rocznego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu.

Przedmiotowa sytuacja wskazuje na to, że wynagrodzenia dyrektorów w przedszkolach czy szkołach publicznych prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego w porównaniu do wynagrodzeń dyrektorów przedszkoli czy szkół publicznych prowadzonych przez osoby fizyczne, które pochodzą z tych samych środków publicznych przeznaczonych na działalność oświatową w Polsce, ujmowane w rocznych zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu, są niesprawiedliwie opodatkowane.

6. Czy ministerstwo w porozumieniu z Ministerstwem Finansów rozważa możliwość określenia jednolitego sposobu rozliczania z dotacji wynagrodzeń osób fizycznych, które nie prowadzą żadnej innej działalności gospodarczej, a także osób fizycznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność gospodarczą, będących zarówno organami prowadzącymi, jak i dyrektorami szkół i przedszkoli publicznych?

Odpowiedź na powyższe zagadnienie przyczyni się do prawidłowej interpretacji przepisów, czy w zakresie przewidzianym przez ustawodawcę zostało naruszone zarówno obowiązujące prawo, jak i zasady gospodarowania środkami publicznymi określonymi w art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w szczególności w ust. 3 pkt 1 lit. a i lit. b, zgodnie z którymi wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Z wyrazami szacunku

Jarosław Rzepa