Interpelacja w sprawie importu produktów pochodzenia zwierzęcego z Brazylii oraz stosowania klauzul ochronnych w handlu z Mercosurem

Szanowny Panie Ministrze,

od 1 maja 2026 r. tymczasowo stosowana jest umowa o handlu między Unią Europejską a Mercosurem. Jednocześnie od 3 września Brazylia nie figuruje w unijnym wykazie jako państwo, które przedstawiło wymagane gwarancje dotyczące stosowania określonych środków przeciwdrobnoustrojowych w odniesieniu m.in. do bydła, drobiu, akwakultury, miodu i osłonek. Dopuszczenie produktów do unijnego rynku powinno być uzależnione od wykazania zgodności z wymaganiami obowiązującymi w UE.

W ostatnich dniach przedstawiciel władz brazylijskich poinformował o zaakceptowaniu przez UE protokołów dotyczących drobiu. Według stanu na 18 września 2026 r. nie zostały jednak publicznie udostępnione ani pismo Komisji Europejskiej wyjaśniające zakres tej oceny, ani końcowy raport z audytu. Bez tych dokumentów nie sposób ustalić, które produkty i etapy produkcji zostały rzeczywiście skontrolowane. Szczególnego wyjaśnienia wymaga sytuacja wołowiny, w tym możliwość prześledzenia pochodzenia bydła przez cały okres jego życia.

Ograniczenie wynikające z wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności nie chroni samo w sobie polskich rolników przed skutkami wzrostu importu z państw Mercosuru i presją na ceny. Temu służy odrębny mechanizm “klauzul ochronnych” określony w rozporządzeniu (UE) 2026/687. Daje on możliwość reakcji KE na poważną szkodę dla unijnych producentów lub realną groźbę jej wystąpienia, także wtedy, gdy problemy rynkowe koncentrują się w jednym państwie członkowskim. Skuteczność tego mechanizmu zależy jednak od bieżącego zbierania danych o imporcie, cenach i sytuacji producentów oraz od wystąpienia do Komisji z odpowiednio udokumentowanym wnioskiem, gdy pojawią się ku temu podstawy. Określone w rozporządzeniu progi 5% służą ocenie podstaw do wszczęcia dochodzenia; ich osiągnięcie nie oznacza automatycznego zastosowania środka ochronnego.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie jest aktualne stanowisko rządu wobec utrzymania wyłączenia Brazylii z wykazu w zakresie poszczególnych kategorii produktów? Czy Polska sprzeciwi się przywróceniu dostępu przed uzyskaniem sprawdzalnych gwarancji i udostępnieniem państwom członkowskim wyników odpowiednich audytów?

2. Czy Komisja Europejska przekazała Polsce pismo, protokoły, wstępne ustalenia albo raport dotyczący kontroli w Brazylii? Czy istnieje pismo, o którym 16 września mówił przedstawiciel władz brazylijskich, i jaka jest jego treść, data oraz skutek prawny? Proszę przekazać dokumenty albo wskazać podstawę odmowy ich udostępnienia.

3. Które produkty, gospodarstwa, ubojnie, zakłady i ogniwa łańcucha dostaw objęła ostatnia misja Komisji? Proszę osobno wskazać ustalenia dotyczące drobiu, miodu, wołowiny i pozostałych kategorii. Czy audyt wołowiny rzeczywiście został przeprowadzony i zakończony?

4. Jakich dowodów Komisja wymaga od Brazylii w zakresie zakazu stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych do stymulowania wzrostu oraz substancji zastrzeżonych dla leczenia ludzi? Jak sprawdzono praktyczne wykonanie tych wymagań w gospodarstwach, w obrocie lekami i w urzędowych kontrolach?

5. Czy system identyfikowalności bydła pozwala odtworzyć cały cykl życia zwierzęcia, wszystkie przemieszczenia i podane leki, również gdy zwierzę przechodzi przez gospodarstwa niewysyłające bezpośrednio na eksport? Jak zapobiegnie się mieszaniu surowca z różnych źródeł?

6. Czy rząd posiada informacje, jaki projekt aktu i harmonogram przywrócenia Brazylii do wykazu rozważa Komisja, z podziałem na kategorie? Jakie działania Polska podjęła lub zamierza podjąć na forum Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz w związku z tą kwestią?

7. Ile przesyłek produktów pochodzenia zwierzęcego z Brazylii zostało od 3 września 2026 r. zgłoszonych w Polsce, zatrzymanych, cofniętych albo niedopuszczonych do obrotu? Proszę o ilości, wartości, kody CN, daty i podstawy rozstrzygnięć oraz informację, jak traktowano przesyłki nadane przed 3 września.

8. Jak polskie służby weryfikują faktyczne pochodzenie brazylijskiego surowca przemieszczanego przez inne państwa Mercosuru lub państwa członkowskie UE? Czy wydano KAS, Inspekcji Weterynaryjnej i IJHARS wytyczne dotyczące dokumentów, kontroli pochodzenia i identyfikowalności?

10. Czy dla któregokolwiek produktu objętego rozporządzeniem (UE) 2026/687 rząd stwierdził wstępne dowody poważnej szkody albo groźby jej wystąpienia, w tym ograniczonej do polskiego rynku? Dla każdego produktu proszę podać wskaźniki, okres odniesienia, związek ze wzrostem importu wskutek preferencji umownych oraz wynik oceny.

11. Czy dla produktów wrażliwych stwierdzono wzrost przywozu na preferencyjnych warunkach o ponad 5% wobec średniej z trzech lat wraz z ceną co najmniej 5% niższą od odpowiedniej ceny unijnej, bądź spadek ceny importowej o ponad 5% przy tym poziomie różnicy cen? Czy zbadano również inne oznaki pogarszania się sytuacji producentów bez osiągnięcia tych progów?

12. Czy Polska złożyła Komisji wniosek o wszczęcie dochodzenia na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) 2026/687 albo o pilne zastosowanie środków tymczasowych na podstawie art. 9? Jeśli tak, proszę podać datę, produkt, dowody i wynik. Jeśli mimo wystąpienia przesłanek rząd nie złożył wniosku, proszę wyjaśnić dlaczego.

13. Czy Komisja wszczęła z własnej inicjatywy dochodzenie dotyczące importu wołowiny, drobiu, miodu lub innych produktów wrażliwych z któregokolwiek państwa Mercosuru? Czy Polska wnioskowała o taką analizę lub przekazała dane o szczególnej sytuacji polskich producentów?

14. Czy rząd wystąpił o zastosowanie nadzoru uprzedniego lub innych środków pozwalających szybciej wykrywać napływ produktów korzystających z preferencji? Jeśli nie, jakie konkretne dane i w jakiej częstotliwości otrzymuje obecnie od Komisji i organów celnych?

15. Jakie dane i dokumenty rząd zamierza przekazać Komisji, aby w razie potrzeby wykazać poważną szkodę polskich producentów i związek tej szkody z preferencyjnym importem? Czy przedstawiono producentom i organizacjom branżowym procedurę zgłaszania takich dowodów?

16. Jakie środki rząd podejmie, jeżeli Komisja dopuści ponownie brazylijski drób lub wołowinę? Czy wystąpi wówczas o dodatkowe kontrole zgodności sanitarnej i odrębnie zbada wpływ wznowionego przywozu na przesłanki zastosowania klauzul taryfowych?

Proszę o odpowiedź z zachowaniem numeracji pytań. W zakresie danych rynkowych proszę o tabele według produktu, kraju pochodzenia i miesiąca, a w zakresie kontaktów z Komisją o daty, treść stanowisk oraz kopie dokumentów możliwych do udostępnienia.

Z poważaniem