Interpelacja w sprawie sytuacji prawnej członków wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji prawnej członków wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, a przede wszystkim zasad ich powoływania i odwoływania.

Obecne regulacje prawne budzą poważne wątpliwości. Przepisy wskazują bowiem, kto może powołać i odwołać członka wojewódzkiego zespołu, ale nie wskazują materialnych przesłanek, które powinny zostać spełnione, aby takie odwołanie mogło nastąpić. W efekcie osoba, która przez kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt lat zasiada w składzie zespołu, posiada wymagane kwalifikacje i wykonuje powierzone jej zadania może zostać odwołana bez wskazania konkretnej przyczyny, wyłącznie na podstawie decyzji przewodniczącego zespołu i wojewody.

Zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepelnosprawności i stopniu niepełnosprawności członków wojewódzkiego zespołu powołuje i odwołuje wojewoda na wniosek przewodniczącego wojewódzkiego zespołu. I w zasadzie na tym regulacja dotycząca odwołania się kończy. Tym samym nie wiadomo, z jakiego powodu członek zespołu może zostać odwołany. Nie wiadomo, czy musi dojść do utraty kwalifikacji, niewłaściwego wykonywania obowiązków, naruszenia przepisów, czy też wystąpienia innych konkretnych okoliczności. Przepisy nie wymagają również, aby osoba odwoływana została poinformowana o rzeczywistej przyczynie takiej decyzji i miała możliwość odniesienia się do niej.

W praktyce daje to bardzo szeroką swobodę w podejmowaniu decyzji personalnych i rodzi pytanie o granice tej swobody. Jeżeli nie zostały określone przesłanki odwołania, to w jaki sposób osoba odwołana ma wykazać, że decyzja podjęta wobec niej była niezasadna albo arbitralna? W istocie zostaje ona pozbawiona realnej możliwości obrony, ponieważ nie zna kryteriów, według których jej odwołanie powinno być oceniane, nie ma ustawowego punktu odniesienia i nie może wykazać, że konkretna przesłanka nie została spełniona, skoro ustawodawca żadnych takich przesłanek nie określił.

Problem jest szerszy, ponieważ przepisy nie regulują również w sposób dostatecznie jasny samej sytuacji prawnej członków zespołów. W praktyce powstają wątpliwości, na jakiej podstawie osoby te powinny wykonywać swoje zadania i jaka jest relacja pomiędzy powołaniem do składu zespołu a podstawą ich zatrudnienia lub współpracy z urzędem. Prowadzi to do sytuacji, w której osoby wykonujące zadania w wojewódzkich zespołach mogą znajdować się w zupełnie różnej sytuacji prawnej.

W praktyce zadania członków zespołów mogą wykonywać zarówno osoby pozostające w stosunku pracy, jak i osoby wykonujące je na podstawie umów cywilnoprawnych. Powstaje zatem pytanie, czy taki stan rzeczy był rzeczywiście zamierzony przez ustawodawcę i czy osoby wykonujące te same zadania publiczne powinny mieć tak różny zakres ochrony.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo dostrzega problem wynikający z tego, że obowiązujące przepisy nie określają materialnych przesłanek odwołania członka wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności?
2. Czy w świetle obecnych przepisów członek wojewódzkiego zespołu może zostać odwołany bez wskazania mu konkretnej przyczyny odwołania?
3. Czy w ocenie ministerstwa tak szeroka swoboda w zakresie odwoływania członków zespołów nie stwarza ryzyka podejmowania decyzji arbitralnych, w tym decyzji wynikających z konfliktów personalnych?
4. Czy wniosek przewodniczącego wojewódzkiego zespołu o odwołanie jego członka powinien wskazywać konkretną przyczynę odwołania i zawierać jej uzasadnienie?
5. Czy osoba, której taki wniosek dotyczy, ma prawo poznać jego treść oraz odnieść się do wskazanych w nim przyczyn?
6. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązania podobnego do funkcjonującego w innych ustawach, w których ustawodawca wprost wskazuje sytuacje pozwalające na odwołanie osoby powołanej do pełnienia określonej funkcji?
   

Z wyrazami szacunku

Włodzisław Giziński