Interpelacja w sprawie publicznego udostępniania zanonimizowanych danych z monitoringu karier absolwentów

Szanowna Pani Minister,

z uznaniem należy ocenić rozwój prowadzonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoringu karier absolwentów szkół ponadpodstawowych. Jest to nowoczesne narzędzie analityczne, które pozwala śledzić dalsze losy absolwentów – zarówno ich kariery edukacyjne, jak i sytuację na rynku pracy – i na tej podstawie lepiej oceniać efekty kształcenia oraz projektować politykę publiczną.

System wykorzystuje dane pochodzące m.in. z Systemu Informacji Oświatowej, okręgowych komisji egzaminacyjnych, systemu POL-on oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dane są łączone w celu przeprowadzenia analiz, a następnie przetwarzane i anonimizowane.

Potencjał tego systemu wykracza jednak zdecydowanie poza potrzeby samego systemu oświaty. Dane dotyczące całych roczników absolwentów i ich wieloletnich ścieżek edukacyjnych i zawodowych mogą być niezwykle wartościowym źródłem wiedzy dla nauk społecznych i ekonomicznych, a także dla ewaluacji polityk publicznych.

Na ich podstawie można analizować m.in. wpływ typu szkoły i kierunku kształcenia na dalsze losy edukacyjne i zawodowe, sytuację absolwentów poszczególnych zawodów, różnice regionalne, mobilność młodych ludzi, wejście na rynek pracy, trwałość zatrudnienia czy długofalowe efekty zmian w systemie edukacji.

Obecnie wyniki monitoringu są publikowane przede wszystkim w formie raportów i zestawień statystycznych. Ministerstwo publikuje raporty ogólnopolskie, natomiast dyrektorzy szkół otrzymują również raporty dotyczące absolwentów swoich placówek.

W mojej ocenie kolejnym etapem rozwoju tego systemu powinno być możliwie szerokie wykorzystanie zgromadzonych danych – również poza administracją publiczną. Jeżeli dane pochodzące z monitoringu po odpowiednim przetworzeniu nie pozwalają na identyfikację konkretnych osób, powinny w możliwie szerokim zakresie stać się dobrem publicznym i służyć badaniom naukowym oraz niezależnej ewaluacji polityk publicznych.

Otwarte, odpowiednio zanonimizowane zbiory danych mogłyby umożliwić prowadzenie badań przez uniwersytety, instytuty badawcze, organizacje społeczne czy niezależnych analityków. Pozwoliłoby to również zwiększyć przejrzystość funkcjonowania systemu edukacji oraz umożliwić niezależną weryfikację i pogłębienie analiz prowadzonych przez administrację publiczną.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje udostępnienie publicznie, w otwartym formacie, odpowiednio zanonimizowanych danych pochodzących z monitoringu karier absolwentów, tak aby mogły być wykorzystywane przez naukowców, instytuty badawcze, organizacje społeczne i innych zainteresowanych do prowadzenia niezależnych badań i analiz?

2. Jeżeli ministerstwo nie planuje obecnie takiego rozwiązania, jakie są prawne, techniczne lub organizacyjne przeszkody uniemożliwiające publiczne udostępnienie odpowiednio zanonimizowanych zbiorów danych?

3. Czy ministerstwo prowadzi prace nad określeniem takiego zakresu i poziomu agregacji danych, który z jednej strony zapewniłby rzeczywistą ochronę prywatności absolwentów, a z drugiej pozwoliłby na prowadzenie wartościowych analiz naukowych?

4. Czy ministerstwo rozważa utworzenie publicznego repozytorium danych z monitoringu karier absolwentów wraz z dokumentacją metodologiczną, opisem zmiennych oraz informacją o sposobie ich pozyskiwania i przetwarzania, umożliwiającego ich ponowne wykorzystanie do celów naukowych i analitycznych?

5. Czy ministerstwo planuje rozwój wyników monitoringu w formie interaktywnych dashboardów, pozwalających analizować dane m.in. według typu szkoły, zawodu, regionu, rocznika absolwentów oraz wybranych wskaźników dotyczących dalszej edukacji i sytuacji na rynku pracy?

6. Czy ministerstwo planuje udostępnienie takich narzędzi dyrektorom szkół i organom prowadzącym, tak aby mogli wykorzystywać wyniki monitoringu przy ocenie efektów kształcenia i planowaniu oferty edukacyjnej, a także przygotowanie publicznej, przystępnej formy prezentacji wyników dla uczniów i rodziców?

7. Czy ministerstwo planuje rozwijanie współpracy z innymi resortami i instytucjami publicznymi w celu wykorzystania wyników monitoringu przy projektowaniu i ewaluacji polityk dotyczących m.in. rynku pracy, polityki społecznej, polityki regionalnej oraz przeciwdziałania odpływowi młodych ludzi z mniejszych miejscowości i regionów?

8. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prace legislacyjne, które pozwolą na szersze wykorzystywanie odpowiednio zanonimizowanych danych z monitoringu do celów badawczych i ewaluacyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności z przepisami o ochronie danych osobowych?

Uważam, że dane powstające dzięki finansowanym ze środków publicznych systemom informacyjnym państwa powinny – wszędzie tam, gdzie jest to możliwe bez naruszania prywatności obywateli – służyć nie tylko administracji, ale całemu społeczeństwu. Publicznie dostępne, odpowiednio zanonimizowane dane o losach absolwentów mogłyby stać się jednym z najważniejszych zasobów do prowadzenia rzetelnych badań nad polskim systemem edukacji, rynkiem pracy i mobilnością społeczną młodych ludzi.

Z poważaniem
Joanna Mucha
Posłanka na Sejm RP