Interpelacja w sprawie finansowych skutków wielokrotnego zmniejszania świadczeń w związku z osiąganiem przychodu z pracy przez osoby pobierające więcej niż jedno świadczenie

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją dotyczącą finansowych skutków obowiązujących zasad zmniejszania lub zawieszania świadczeń w przypadku osób, które podejmują zatrudnienie i jednocześnie posiadają prawo do więcej niż jednego świadczenia, w szczególności renty socjalnej, renty rodzinnej oraz dodatku dopełniającego do renty socjalnej.

Osiąganie przychodu z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może, po przekroczeniu określonych ustawowo progów, wpływać na wysokość pobieranych świadczeń. Szczególne wątpliwości budzi sytuacja osób, które jednocześnie posiadają prawo do kilku świadczeń, ponieważ ten sam przychód uzyskany z jednego źródła zatrudnienia może wpływać na rozliczenie więcej niż jednego z nich.

W praktyce może zatem dojść do sytuacji, w której jedno przekroczenie określonego limitu przychodu powoduje dwukrotne, a w określonych przypadkach nawet wielokrotne konsekwencje finansowe dla tej samej osoby. Powstaje wówczas istotna dysproporcja pomiędzy kwotą, o którą został przekroczony limit przychodu, a łączną wartością pomniejszonych świadczeń lub kwot, które świadczeniobiorca jest zobowiązany zwrócić.

Problem ten ma szczególne znaczenie w przypadku osób z niepełnosprawnościami, które mimo ograniczeń podejmują zatrudnienie i starają się pozostawać aktywne zawodowo. Praca powinna zwiększać ich samodzielność ekonomiczną i poprawiać sytuację materialną. Tymczasem obowiązujące mechanizmy mogą prowadzić do sytuacji, w której zwiększenie wynagrodzenia, wymiaru czasu pracy czy stosunkowo niewielkie przekroczenie ustawowego limitu powoduje nieproporcjonalnie wysokie konsekwencje finansowe.

Może to prowadzić do sytuacji, w której dalsza aktywność zawodowa przestaje być dla świadczeniobiorcy ekonomicznie korzystna. Osoby te mogą obawiać się podejmowania dodatkowej pracy, zwiększania wymiaru zatrudnienia czy przyjmowania wyższego wynagrodzenia ze względu na ryzyko jednoczesnego zmniejszenia kilku przysługujących im świadczeń.

Szczególnie niezrozumiała z punktu widzenia świadczeniobiorcy jest sytuacja, gdy jeden i ten sam przychód z pracy oraz jedno przekroczenie limitu są uwzględniane przy rozliczaniu kilku świadczeń, prowadząc w konsekwencji do wielokrotnego obciążenia finansowego.

W ocenie wnioskodawcy zasadne jest przeanalizowanie, czy obecny mechanizm zachowuje właściwą proporcję pomiędzy wysokością przekroczenia limitu przychodu a rzeczywistymi konsekwencjami finansowymi ponoszonymi przez osobę pracującą oraz czy nie stanowi bariery dla aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów analizowało finansowe skutki sytuacji, w której ten sam przychód z pracy powoduje zmniejszenie lub konieczność zwrotu więcej niż jednego świadczenia pobieranego przez tę samą osobę?

2. Czy zdaniem ministerstwa obecny system może prowadzić do nadmiernego obciążenia finansowego osób, które podejmują zatrudnienie i jednocześnie pobierają więcej niż jedno świadczenie, w szczególności rentę socjalną i rentę rodzinną?

3. Czy ministerstwo analizowało, jaka jest rzeczywista korzyść finansowa z podjęcia pracy lub zwiększenia jej wymiaru przez osobę pobierającą więcej niż jedno świadczenie, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń świadczeń wynikających z przekroczenia limitu przychodu?

4. Czy Ministerstwo Finansów widzi potrzebę i możliwość wprowadzenia zmian, które zapobiegałyby sytuacji, w której jeden przychód z pracy prowadzi do wielokrotnych konsekwencji finansowych dla tej samej osoby, a jednocześnie zapewniałyby, że podejmowanie i kontynuowanie zatrudnienia pozostaje ekonomicznie korzystne dla osób z niepełnosprawnościami?

Z poważaniem

Iwona Hartwich

Posłanka na Sejm RP