Interpelacja w sprawie wielokrotnego zmniejszania świadczeń w związku z osiąganiem przychodu z pracy przez osoby pobierające więcej niż jedno świadczenie

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją poselską dotyczącą zasad zmniejszania i zawieszania świadczeń emerytalno-rentowych w przypadku osób, które podejmują zatrudnienie i jednocześnie posiadają prawo do więcej niż jednego świadczenia, w szczególności renty socjalnej, renty rodzinnej oraz dodatku dopełniającego do renty socjalnej.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami osiąganie przychodu z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczenia po przekroczeniu określonych progów przychodowych. Zasady te mają zastosowanie zarówno do renty rodzinnej, jak i renty socjalnej, a w określonych przypadkach również do dodatku dopełniającego.

Wątpliwości budzi sytuacja osób, które pobierają jednocześnie kilka świadczeń. W praktyce ten sam przychód osiągnięty z tytułu jednej pracy może być podstawą do odrębnego zmniejszenia każdego z przysługujących świadczeń. Może zatem dojść do sytuacji, w której jedno przekroczenie określonego limitu przychodu powoduje dwukrotne, a w niektórych przypadkach nawet wielokrotne konsekwencje finansowe dla tej samej osoby.

Taki mechanizm może powodować, że podejmowanie lub kontynuowanie zatrudnienia przez osoby z niepełnosprawnościami staje się ekonomicznie mniej korzystne, mimo że aktywizacja zawodowa tej grupy powinna być wspierana przez państwo. Szczególne wątpliwości powstają w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z kilkoma różnymi źródłami dochodu, lecz z jednym i tym samym wynagrodzeniem z pracy, które wpływa równocześnie na wysokość kilku pobieranych świadczeń.

Należy również zwrócić uwagę, że osoby pobierające rentę socjalną czy rentę rodzinną, które mimo ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia podejmują zatrudnienie, powinny być zachęcane do aktywności zawodowej, a nie narażone na nieproporcjonalne konsekwencje finansowe. Praca daje nie tylko możliwość uzyskania dodatkowego dochodu, ale również sprzyja samodzielności, integracji społecznej oraz aktywnemu uczestnictwu w życiu zawodowym i społecznym.

Szczególnie niezrozumiała dla świadczeniobiorców może być sytuacja, w której ten sam przychód z jednego stosunku pracy i to samo przekroczenie ustawowego limitu są uwzględniane kilkukrotnie przy rozliczaniu różnych świadczeń przysługujących jednej osobie. W efekcie konsekwencje finansowe mogą być niewspółmierne do kwoty, o jaką faktycznie został przekroczony ustawowy próg przychodu.

Powstaje zatem pytanie, czy obowiązujące rozwiązania nie prowadzą w praktyce do swoistego „wielokrotnego rozliczenia” tego samego przychodu oraz czy zachowana zostaje właściwa proporcja pomiędzy wysokością przekroczenia limitu a łączną kwotą zmniejszonych lub podlegających zwrotowi świadczeń.

Taki mechanizm może również zniechęcać osoby z niepełnosprawnościami do podejmowania pracy, zwiększania wymiaru zatrudnienia czy przyjmowania podwyżek wynagrodzenia z obawy, że stosunkowo niewielkie przekroczenie limitu spowoduje utratę znacznie większej części przysługujących im świadczeń.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy zgodnie z obowiązującymi przepisami ten sam przychód z pracy może być podstawą do równoczesnego zmniejszenia renty socjalnej oraz renty rodzinnej pobieranych przez tę samą osobę?

2. Czy w przypadku osoby uprawnionej dodatkowo do dodatku dopełniającego ten sam przychód może skutkować również zmniejszeniem tego dodatku, a tym samym wywołać konsekwencje finansowe w odniesieniu do trzech świadczeń?

3. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby osób, wobec których ten sam przychód powoduje zmniejszenie lub zawieszenie więcej niż jednego świadczenia?

4. Czy zdaniem ministerstwa obecne rozwiązanie jest zgodne z celem aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami i nie stanowi nadmiernej bariery w podejmowaniu przez nie zatrudnienia?

5. Czy ministerstwo analizowało możliwość zmiany przepisów w taki sposób, aby jedno przekroczenie limitu przychodu nie prowadziło do wielokrotnego pomniejszania świadczeń przysługujących tej samej osobie?

6. Czy planowane są zmiany legislacyjne dotyczące zasad dorabiania przez osoby pobierające rentę socjalną, rentę rodzinną lub dodatek dopełniający, które ograniczyłyby ryzyko wielokrotnego obciążenia z tytułu tego samego przychodu?

7. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę, jaka może być łączna wysokość pomniejszeń lub kwot podlegających zwrotowi w stosunku do rzeczywistej kwoty przekroczenia limitu przychodu, w przypadku, gdy jedna osoba pobiera jednocześnie dwa lub więcej świadczeń? Jeżeli taka analiza została przeprowadzona, proszę o przedstawienie jej wyników.

Z poważaniem

Iwona Hartwich

Posłanka na Sejm RP