Interpelacja w sprawie skali nabywania przez KOWR gruntów od rolników znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej

Szanowny Panie Ministrze,

pogarszająca się opłacalność części produkcji rolnej, rosnące koszty prowadzenia gospodarstw oraz problemy z regulowaniem zobowiązań mogą prowadzić do sytuacji, w której rolnicy zmuszeni są ograniczać produkcję, sprzedawać część gospodarstwa lub całkowicie rezygnować z dalszego prowadzenia działalności.

Jednym z instrumentów pozwalających na uregulowanie zobowiązań jest sprzedaż nieruchomości rolnej Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa. Zgodnie z art. 32b ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa KOWR może nabyć nieruchomość rolną w celu spłaty całości lub części zobowiązań właściciela nieruchomości powstałych w związku z działalnością rolniczą. Funkcjonuje również mechanizm przejmowania przez KOWR zadłużenia gospodarstw rolnych w zamian za przeniesienie własności nieruchomości.

Instrumenty te mogą być realną pomocą dla gospodarstw mających problemy finansowe. Jednocześnie liczba rolników korzystających z tych rozwiązań może być istotnym wskaźnikiem pokazującym skalę problemów ekonomicznych polskich gospodarstw.

W związku z docierającymi sygnałami o zwiększającym się zainteresowaniu rolników sprzedażą gruntów na rzecz KOWR zwracam się o przedstawienie danych pozwalających ocenić rzeczywistą skalę tego zjawiska.

Proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ilu rolników wystąpiło do KOWR z wnioskiem o nabycie nieruchomości rolnej w celu spłaty zobowiązań na podstawie art. 32b ustawy w 2024 r., 2025 r. oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Jakiej łącznej powierzchni gruntów oraz jakiej wartości nieruchomości dotyczyły te wnioski?
2. Ile takich transakcji zostało ostatecznie zawartych w każdym z wymienionych okresów? Ile hektarów gruntów przeszło w ich wyniku do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i jaka była ich łączna wartość?
3. Jaka była łączna wartość zobowiązań wykazanych przez rolników występujących o sprzedaż nieruchomości KOWR oraz jaka część tych zobowiązań została spłacona ze środków uzyskanych ze sprzedaży gruntów?
4. Ilu rolników zbyło na rzecz KOWR całość posiadanych gruntów rolnych, a ilu jedynie część swojego gospodarstwa? Proszę również, jeśli KOWR dysponuje takimi danymi, o przedstawienie informacji według wielkości gospodarstw: do 10 ha, 10–30 ha, 30–50 ha, 50–100 ha oraz powyżej 100 ha.
5. Ilu rolników, po sprzedaży gruntów na rzecz KOWR, wystąpiło o wydzierżawienie sprzedanej nieruchomości, a ilu takiego wniosku nie złożyło? Ile wniosków o dzierżawę zostało zaakceptowanych?
6. Proszę o analogiczne dane dotyczące przejmowania przez KOWR długu gospodarstw rolnych na podstawie ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne – za lata 2022, 2023, 2024, 2025 oraz 2026 do dnia udzielenia odpowiedzi: liczba wniosków, liczba pozytywnie zakończonych postępowań, powierzchnia przejętych gruntów oraz wartość przejętego zadłużenia.
7. Ile wniosków dotyczących nabycia nieruchomości w celu spłaty zobowiązań oraz przejęcia zadłużenia pozostaje obecnie w toku? Jakiej łącznej powierzchni gruntów oraz jakiej wartości zobowiązań dotyczą?
8. Proszę o przedstawienie danych z pytań 1–7 w podziale na poszczególne województwa i lata, tak aby możliwe było porównanie skali zjawiska w kolejnych okresach.

Proszę również o informację, czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz KOWR analizują dynamikę liczby takich wniosków jako wskaźnik sytuacji ekonomicznej gospodarstw rolnych i czy na podstawie danych za 2025 i 2026 r. obserwowany jest wzrost liczby rolników zmuszonych do sprzedaży gruntów w celu uregulowania zobowiązań.

Z poważaniem

Krzysztof Ciecióra