Interpelacja w sprawie kryteriów przyznawania ryczałtu za używanie przez kuratorów sądowych pojazdu prywatnego do celów służbowych

Szanowny Panie Ministrze,

zwrócili się do mnie kuratorzy sądowi skupieni w Ogólnopolskim Związku Zawodowym Kuratorów Sądowych, którzy domagają się wycofania się ze stanowiska Departamentu Wykonywania Orzeczeń i Probacji z dnia 17.04.2023 r. (sygn. DWOiP-IV.5052.14.2023) przedstawiającego kryteria przyznawania ryczałtu za używanie przez kuratorów pojazdu prywatnego do celów służbowych oraz podjęcia prac nad zmianą ustawy o kuratorach sądowych w tym zakresie, tak aby ryczałt za używanie pojazdów prywatnych do celów służbowych faktycznie pokrywał koszty ponoszone przez kuratora na dojazd, amortyzację i ubezpieczenie tego samochodu.

Większość kuratorów zawodowych otrzymuje ryczałt niepokrywający faktycznych kosztów przez nich poniesionych. Obowiązujące obecnie kryteria niejako zablokowały możliwość wypłaty kuratorom zawodowym odpowiednich ryczałtów, pomimo zabezpieczenia na ten cel kwoty powyżej 20 mln złotych w 2023 r. Z informacji przekazanych mi przez kuratorów wynika, że z powyższej kwoty w 2023 roku wypłacono kuratorom zawodowym jedynie ok. 10 mln złotych.

Niewątpliwie to na pracodawcy spoczywa obowiązek wyposażenia pracownika w niezbędne narzędzia pracy, a skoro nie dysponuje on samochodem służbowym, który udostępniałby kuratorom celem wykonania obowiązków, to winien on odpowiednio ustalić ryczałt, czyli w taki sposób, który zrekompensuje koszty ponoszone przez pracownika.

Obecnie, mimo wprowadzenia w nowelizacji ustawy o kuratorach sądowych z dnia 5 kwietnia 2023 r. ryczałtu za używanie samochodu prywatnego do celów służbowych, po zastosowaniu kryteriów wskazanych przez DWOiP, w dalszym ciągu to kuratorzy ponoszą faktyczne koszty wykonywania czynności służbowych w terenie.

Dotychczasowa praktyka przyznawania tego dodatku pokazała, iż sformułowanie z art. 14 ust. 5a ustawy określające jedynie górną granicę jego przyznania spowodowało, iż w niektórych sądach był przyznawany w wysokości 5%, co powodowało, iż był iluzoryczny. Z tego względu postulują jego nowelizację określającą taki jego minimalny poziom, który uwzględniałby realne wydatki związane z używaniem pojazdu prywatnego do celów służbowych.

Negatywnie oceniają też kwestię ewentualnego pomniejszenia w sposób proporcjonalny przedmiotowego ryczałtu w sytuacji nieobecności kuratora w pracy, za każdy dzień nieobecności. Proponowana regulacja jest niezgodna z zadaniowym charakterem pracy kuratora sądowego określonym w art. 13 u.o.k.s. Nieobecność w pracy spowodowana np. krótkotrwałą chorobą nie oznacza, że kurator w danym miesiącu wykonuje mniej czynności w terenie, a jedynie, że wykona je w krótszym przedziale czasu, a więc jeszcze aktywniej używając samochodu prywatnego do celów służbowych. Natomiast w sytuacji, gdy nieobecny kurator byłby zastępowany przez inną osobę, wymagałoby to przyznania zwiększonego ryczałtu dla osoby zastępującej. Sytuacji takiej nie bierze pod uwagę ani regulacja ustawowa, ani stanowisko DWOiP. Maksymalna przewidziana kwota ryczałtu wynosi 25% kwoty bazowej, co powoduje, że osobie zastępującej, która już ma przyznany najwyższy ryczałt, nie można by go już zwiększyć w trakcie zastępstwa, pomimo ponoszenia faktycznie dużo wyższych kosztów użytkowania samochodu prywatnego.

Dodatkowo w art. 14 ust. 5a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sadowych widnieje: „…Ryczałt przyznaje prezes sądu okręgowego w ramach środków finansowych dostępnych w planie finansowym sądu okręgowego…”. Analizując ten przepis należy uznać, iż ustawodawca przewiduje możliwość, że jeżeli w planie finansowym nie będzie wystarczających środków na przyznanie ryczałtów kuratorom, to zostanie on przyznany w mniejszej wysokości lub wcale, to znaczy, że ustawodawca mimo wprowadzenia po wielu latach przepisu umożliwiającego kuratorom ubieganie się o ryczałt na poruszanie się pojazdem prywatnym do celów służbowych, nadal przewiduje, że i tak kuratorzy te dojazdy będą finansować z prywatnych środków.

W zawiązku z powyższym zwracam się z pytaniami:

1. Czy w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad nowelizacją ustawy z dnia 27.07.2001 r. o kuratorach sądowych w zakresie art. 5a, tak aby to pracodawca w całości ponosił koszty dojazdów kuratora do miejsca wykonywania czynności służbowych oraz pokrywał koszty amortyzacji pojazdów prywatnych kuratorów i współuczestniczył w ubezpieczeniu tych pojazdów?

2. Czy minister sprawiedliwości podjął działania mające na celu przesłanie do prezesów sądów okręgowych informacji o wycofaniu się z kryterium przyznawania ryczałtu za używanie przez kuratorów pojazdu prywatnego do celów służbowych, które zostało przesłane przez Departament Wykonywania Orzeczeń i Probacji w piśmie z dnia 17.04.2023 r. (sygn. DWOiP-IV.5052.14.2023)?