Interpelacja w sprawie poprawy profilaktyki, diagnostyki i leczenia nowotworów głowy i szyi oraz analizy danych dotyczących tej grupy nowotworów

Szanowna Pani Minister,

nowotwory głowy i szyi stanowią istotny problem zdrowotny i społeczny, a ich konsekwencje w szczególny sposób wpływają na codzienne funkcjonowanie pacjentów. Choroba oraz jej leczenie mogą prowadzić m.in. do zaburzeń mowy, połykania, oddychania i odżywiania, zmian wyglądu oraz konieczności długotrwałej rehabilitacji i korzystania z pomocy wielu specjalistów.

Zwróciło się do mnie między innymi Stowarzyszenie Ruch Onkologiczny PARS, wskazując na problemy pacjentów z nowotworami głowy i szyi, w szczególności związane z niewystarczającą świadomością społeczną, późnym rozpoznawaniem choroby, potrzebą dostępu do nowoczesnych metod leczenia oraz kompleksowej rehabilitacji.

Problem wymaga szczególnej uwagi także w świetle aktualnych danych epidemiologicznych. Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów przywołanych przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wynika, że w 2023 r. odnotowano w Polsce 8150 zachorowań na nowotwory głowy i szyi, w tym 6032 u mężczyzn i 2188 u kobiet. W latach 2017-2023 liczba zachorowań utrzymywała się na poziomie ponad 8 tys. przypadków rocznie.

Szczególne znaczenie ma wczesne rozpoznanie choroby. W przypadku nowotworów głowy i szyi stopień zaawansowania w chwili diagnozy wpływa nie tylko na rokowanie, lecz również na zakres koniecznego leczenia i jego późniejsze konsekwencje funkcjonalne. Rozległe leczenie może oznaczać konieczność długotrwałej rehabilitacji, w tym logopedycznej, dietetycznej, psychologicznej i fizjoterapeutycznej.

Jednocześnie dla właściwego projektowania polityki zdrowotnej niezbędne jest dysponowanie możliwie pełnymi i aktualnymi danymi pozwalającymi prześledzić całą ścieżkę pacjenta – od rozpoznania choroby, poprzez diagnostykę i leczenie, aż po rehabilitację i wyniki terapii. Dane powinny umożliwiać również identyfikowanie różnic regionalnych oraz ocenę, czy miejsce zamieszkania pacjenta wpływa na czas oczekiwania, dostęp do określonych metod leczenia i jego wyniki.

Kwestia ta nabiera dodatkowego znaczenia w związku z funkcjonowaniem Krajowej Sieci Onkologicznej oraz możliwością wykorzystywania danych Krajowego Rejestru Nowotworów, NFZ i innych zasobów systemowych do oceny jakości i skuteczności opieki. Aktualne wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dotyczące nowotworów głowy i szyi zostały opracowane z uwzględnieniem polskich warunków systemowych, co stwarza podstawę także do oceny stopnia ich realizacji w praktyce.

W związku z powyższym zwracam się do ministra zdrowia z następującymi pytaniami:

1. Jakie są najnowsze dostępne dane dotyczące liczby nowych zachorowań i zgonów z powodu poszczególnych nowotworów głowy i szyi w Polsce w ostatnich 5-10 latach, z podziałem na płeć, wiek, województwo oraz umiejscowienie nowotworu?

2. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi dotyczącymi stopnia zaawansowania nowotworów głowy i szyi w momencie rozpoznania? Jaki odsetek pacjentów jest diagnozowany w poszczególnych stadiach zaawansowania choroby i jak wskaźniki te zmieniały się w ostatnich latach?

3. Czy analizowany jest czas od pierwszego podejrzenia choroby lub wystawienia karty DiLO do postawienia rozpoznania oraz czas od rozpoznania do rozpoczęcia leczenia? Czy występują w tym zakresie różnice pomiędzy województwami i ośrodkami?

4. Czy Ministerstwo Zdrowia lub NFZ analizują dane dotyczące rodzaju zastosowanego leczenia, w tym liczby pacjentów poddawanych leczeniu chirurgicznemu, radioterapii, chemioradioterapii, immunoterapii i innym terapiom systemowym, z uwzględnieniem stadium choroby?

5. Jak przedstawiają się wyniki leczenia pacjentów z nowotworami głowy i szyi, w szczególności przeżycia jedno-, trzy- i pięcioletnie, i czy dane te są analizowane z uwzględnieniem stadium rozpoznania, województwa oraz ośrodka prowadzącego leczenie?

6. Czy ministerstwo planuje stworzenie lub rozwinięcie systematycznej analizy ścieżki pacjenta z nowotworem głowy i szyi, łączącej dane KRN, NFZ i Krajowej Sieci Onkologicznej, tak aby możliwa była ocena terminowości diagnostyki, zastosowanego leczenia, jego wyników oraz dostępu do rehabilitacji?

7. Jak ministerstwo ocenia obecny dostęp pacjentów z nowotworami głowy i szyi do rehabilitacji po leczeniu, w szczególności rehabilitacji logopedycznej, fizjoterapii, wsparcia dietetycznego, psychologicznego i psychoonkologicznego? Czy dostępność tych świadczeń jest monitorowana w poszczególnych województwach?

8. Jakie działania profilaktyczne i edukacyjne dotyczące nowotworów głowy i szyi są obecnie finansowane lub planowane przez Ministerstwo Zdrowia, NFZ albo w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej? Czy planowana jest kontynuacja lub stworzenie ogólnopolskiego programu ukierunkowanego na profilaktykę i wczesne wykrywanie tej grupy nowotworów?

9. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizę wpływu HPV na epidemiologię nowotworów głowy i szyi, w szczególności nowotworów części ustnej gardła, oraz czy dane dotyczące statusu HPV są lub będą systemowo gromadzone i wykorzystywane do monitorowania epidemiologii oraz wyników leczenia?

10. Czy ministerstwo planuje analizę nierówności w dostępie do diagnostyki i leczenia nowotworów głowy i szyi, w szczególności różnic pomiędzy województwami oraz między pacjentami leczonymi w ośrodkach o różnym poziomie referencyjności?

11. Czy w ocenie ministerstwa obecny sposób finansowania diagnostyki i leczenia nowotworów głowy i szyi odpowiada aktualnym standardom postępowania i zapewnia pacjentom równy dostęp do nowoczesnych metod terapii? Jakie zmiany w tym zakresie są obecnie przygotowywane lub rozważane?

12. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie odrębnego, cyklicznie publikowanego raportu dotyczącego nowotworów głowy i szyi, obejmującego epidemiologię, stadium rozpoznania, czas diagnostyki i leczenia, zastosowane terapie, dostęp do rehabilitacji oraz wyniki leczenia, tak aby możliwa była obiektywna ocena zmian sytuacji polskich pacjentów w kolejnych latach?

Z poważaniem

Agnieszka Kłopotek