Interpelacja w sprawie luki w systemie obrony antydronowej Polski oraz harmonogramu budowy systemu SAN

Szanowny Panie Ministrze,

w czerwcowym numerze miesięcznika „Polska Zbrojna“ nr 6/2026, w wywiadzie z gen. bryg. Michałem Marciniakiem, zastępcą szefa Agencji Uzbrojenia i pełnomocnikiem Ministra Obrony Narodowej do spraw budowy systemu zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, przedstawiono informacje dotyczące rozbudowy Tarczy Polski o zdolności do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. Pierwotnie budowany system obrony powietrznej miał opierać się na trzech warstwach: bardzo krótkiego, krótkiego i średniego zasięgu, natomiast dopiero pod koniec 2025 r. resort obrony zdecydował o konieczności znaczącego rozwinięcia zdolności antydronowych. Odpowiedzią na tę potrzebę ma być system SAN.

Szczególne zaniepokojenie budzi przy tym stwierdzenie, że obecnie wykorzystywane systemy Pilica oraz Pilica+ są przeznaczone przede wszystkim do zwalczania klasycznych zagrożeń powietrznych i posiadają jedynie ograniczone zdolności do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. W wywiadzie wskazano ponadto, że choć doświadczenia wojny na Ukrainie od dawna potwierdzały rosnące znaczenie masowego użycia bezzałogowców, punktem zwrotnym w procesie podejmowania decyzji zakupowych miało stać się dopiero bezpośrednie zagrożenie związane z naruszaniem polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony.

Okoliczności te rodzą pytanie, czy rozwój polskich zdolności antydronowych następował z odpowiednim wyprzedzeniem. Wojna w Ukrainie już od kilku lat pokazuje, że bezzałogowe statki powietrzne – zarówno rozpoznawcze, jak i uderzeniowe – są jednym z podstawowych środków walki współczesnego pola bitwy. Jednocześnie wykorzystywanie kosztownych rakiet przeciwlotniczych do zwalczania relatywnie tanich i produkowanych masowo dronów jest rozwiązaniem ekonomicznie nieefektywnym. Sam przedstawiciel Agencji Uzbrojenia wskazuje w przywołanym wywiadzie na potrzebę posiadania masowo produkowanych, niedrogich efektorów pozwalających na wykrywanie, zwalczanie, a następnie eliminowanie tego rodzaju zagrożeń.

Według przedstawionych informacji wartość kontraktu na system SAN wynosi około 15 mld zł, a jego przedmiotem jest dostawa 18 baterii do końca 2027 r. Poszczególne baterie mają obejmować m.in. stanowiska radiolokacyjne, wozy dowodzenia, armaty kalibru 35 i 30 mm, wielolufowe karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm, dodatkowe sensory oraz zaplecze logistyczne. Jednocześnie z wypowiedzi gen. Marciniaka wynika, że część rozwiązań dopiero będzie osiągała docelową gotowość technologiczną i produkcyjną.

Powstaje zatem zasadnicza kwestia, w jaki sposób do czasu dostarczenia wszystkich baterii SAN zapewniona zostanie skuteczna ochrona polskiej przestrzeni powietrznej przed masowym użyciem bezzałogowców, szczególnie w sytuacji, gdy istniejące systemy posiadają w tym zakresie ograniczone zdolności.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Kiedy Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Agencja Uzbrojenia po raz pierwszy formalnie zidentyfikowały potrzebę stworzenia odrębnej, kompleksowej warstwy systemu obrony powietrznej przeznaczonej do masowego zwalczania bezzałogowych statków powietrznych i dlaczego decyzja o uruchomieniu programu SAN została podjęta dopiero na późniejszym etapie wojny w Ukrainie?

2. Jakie zdolności do wykrywania i zwalczania bezzałogowych statków powietrznych posiadają obecnie Siły Zbrojne RP oraz w jaki sposób MON zamierza zabezpieczyć okres przejściowy do czasu osiągnięcia pełnej gotowości operacyjnej przez wszystkie 18 baterii systemu SAN?

3. Jaki jest szczegółowy harmonogram dostaw systemu SAN – w szczególności kiedy planowane jest dostarczenie pierwszej baterii, osiągnięcie wstępnej gotowości operacyjnej oraz pełnej gotowości wszystkich zakontraktowanych jednostek – i czy MON identyfikuje obecnie ryzyko niedotrzymania terminu końca 2027 r.?

4. Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć w celu zwiększenia zdolności antydronowych systemów Pilica oraz Pilica+ w okresie poprzedzającym pełne wdrożenie systemu SAN? Czy przewidziano ich modernizację lub doposażenie w dodatkowe sensory, efektory kinetyczne bądź środki walki radioelektronicznej?

5. Czy 18 zakontraktowanych baterii SAN, według analiz MON i Sił Zbrojnych RP, będzie liczbą wystarczającą do zabezpieczenia najważniejszych obiektów wojskowych i elementów infrastruktury krytycznej państwa przed masowym atakiem bezzałogowych statków powietrznych?

6. Jakie rozwiązania przyjęto w systemie SAN w celu zapewnienia ekonomicznie racjonalnej relacji między kosztem zwalczanego bezzałogowca a kosztem użytego efektora, w szczególności wobec doświadczeń wojny w Ukrainie wskazujących na możliwość masowego wykorzystania tanich dronów?

7. Czy po przypadkach naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie bezzałogowe statki powietrzne przeprowadzono kompleksowy przegląd zdolności Sił Zbrojnych RP do wykrywania, identyfikacji i zwalczania tego rodzaju obiektów?

8. W jaki sposób system SAN zostanie zintegrowany z pozostałymi warstwami Tarczy Polski, w szczególności systemami Wisła, Narew oraz Pilica+, tak aby stworzyć jednolity system wykrywania zagrożeń, dowodzenia i doboru odpowiedniego efektora do rodzaju oraz wartości zwalczanego celu?

Z poważaniem