Interpelacja w sprawie wpływu megakonstelacji satelitarnych na prowadzenie obserwacji astronomicznych i rozwój radioastronomii w Polsce

Szanowny Panie Ministrze,

rosnąca liczba satelitów umieszczanych na niskiej orbicie okołoziemskiej stwarza coraz większe utrudnienia dla prowadzenia obserwacji astronomicznych. Problem obejmuje zarówno zanieczyszczenie świetlne, jak i zakłócenia częstotliwości radiowych wykorzystywanych przez radioteleskopy oraz inne instrumenty naukowe.

Rozwój megakonstelacji może zatem negatywnie wpływać na działalność polskich obserwatoriów i instytutów badawczych. Wymaga to oceny skali problemu oraz podjęcia działań służących ochronie możliwości prowadzenia badań astronomicznych w Polsce.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy polskie obserwatoria astronomiczne, uczelnie lub instytuty naukowe zgłaszały ministerstwu problemy związane z zakłóceniami obserwacji powodowanymi przez satelity należące do megakonstelacji?
2. Jeżeli takie zgłoszenia wpłynęły, ilu jednostek dotyczyły i jakie problemy zostały w nich wskazane?
3. Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi obecnego oraz prognozowanego wpływu rozwoju megakonstelacji na prowadzenie badań astronomicznych i radioastronomicznych w Polsce?
4. Czy prowadzone są krajowe badania lub monitoring pozwalające określić skalę zakłóceń obserwacji optycznych oraz radiowych powodowanych przez satelity?
5. Czy ministerstwo planuje przeznaczenie dodatkowych środków na modernizację aparatury i systemów informatycznych wykorzystywanych przez polskie obserwatoria, aby ograniczyć skutki zakłóceń powodowanych przez megakonstelacje?
6. Czy problem wpływu megakonstelacji jest uwzględniany przy określaniu priorytetów finansowania badań astronomicznych i radioastronomicznych?
7. Czy przeprowadzono ocenę wpływu emisji radiowych pochodzących od satelitów na działalność polskich stacji systemu LOFAR oraz innych krajowych instrumentów radioastronomicznych?
8. Czy Polska podejmuje działania w tej sprawie na forum Unii Europejskiej, Europejskiej Agencji Kosmicznej, Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego, Komitetu ONZ do spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej lub Międzynarodowej Unii Astronomicznej?
9. Jakie stanowisko zajmuje Polska wobec propozycji ustanowienia międzynarodowych standardów ograniczających jasność satelitów oraz emisje radiowe zakłócające badania naukowe?
10. Czy ministerstwo współpracuje w tym zakresie z Ministerstwem Cyfryzacji, Urzędem Komunikacji Elektronicznej oraz Polską Agencją Kosmiczną?
11. Czy prowadzony jest dialog z operatorami systemów satelitarnych dotyczący ograniczenia wpływu ich działalności na polskie obserwatoria i ośrodki naukowe?
12. Czy rząd rozważa ustanowienie dodatkowych form ochrony obszarów, na których znajdują się najważniejsze polskie obserwatoria i instrumenty radioastronomiczne?
13. Czy ministerstwo planuje opracowanie długofalowego programu ochrony polskich badań astronomicznych przed skutkami dalszego wzrostu liczby satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej?
    
    Z wyrazami szacunku
    Olga Semeniuk - Patkowska