Interpelacja w sprawie zapewnienia zrównoważonego regionalnie rozwoju polskiego sektora kosmicznego w związku z lokalizacją nowego ośrodka ESA w Warszawie

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 13 lipca 2026 r. dyrektor generalny Europejskiej Agencji Kosmicznej ogłosił utworzenie w Warszawie nowego ośrodka ESA do spraw bezpieczeństwa cywilnego i odporności. Jego działalność ma obejmować m.in. wykorzystanie technologii kosmicznych na potrzeby zarządzania kryzysowego, ochrony ludności i infrastruktury krytycznej oraz rozwój technologii o podwójnym zastosowaniu.

Utworzenie w Polsce nowego ośrodka ESA stanowi istotny sukces i może przyczynić się do rozwoju krajowego sektora kosmicznego, napływu inwestycji, tworzenia wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy oraz wzmocnienia współpracy polskich przedsiębiorstw i instytucji naukowych z Europejską Agencją Kosmiczną.

Jednocześnie wybór Warszawy spośród siedmiu rozpatrywanych lokalizacji powinien prowadzić do postawienia pytania o sposób podziału korzyści wynikających z tej inwestycji pomiędzy poszczególne regiony kraju. W przypadku braku odpowiednich mechanizmów koordynacji nowy ośrodek może dodatkowo wzmacniać koncentrację inwestycji, kapitału oraz wysoko wykwalifikowanych pracowników w stolicy.

Polski sektor kosmiczny ma charakter wieloośrodkowy. W Krakowie działa pierwszy w Polsce Wydział Technologii Kosmicznych Akademii Górniczo-Hutniczej oraz rozwijają się przedsiębiorstwa sektora kosmicznego, w tym Liftero SA i krakowskie biuro Creotech Instruments SA. We Wrocławiu swoją siedzibę ma Scanway SA, prowadząca działalność w obszarze instrumentów optycznych i systemów obserwacyjnych. W Gdańsku znajduje się siedziba Polskiej Agencji Kosmicznej, natomiast Rzeszów i całe Podkarpacie dysponują rozwiniętym zapleczem przemysłu lotniczego i kosmicznego. Swoje kompetencje rozwijają również Poznań, Łódź oraz Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, gdzie planowane jest utworzenie Centrum Technologii Kosmicznych na terenie likwidowanej kopalni „Wujek”.

Ministerstwo Finansów zapowiedziało także budowę krajowej sieci infrastruktury przemysłu kosmicznego oraz utworzenie funduszu kosmicznego o wartości 500 mln zł. Dla powodzenia tych przedsięwzięć zasadnicze znaczenie będzie miało zapewnienie, aby dostęp do finansowania, projektów badawczo-rozwojowych, zamówień i współpracy z ESA nie ograniczał się do podmiotów z Warszawy i województwa mazowieckiego.

Rozwój ośrodka ESA w Warszawie powinien stać się impulsem dla całego kraju, a nie prowadzić do osłabienia regionalnych ekosystemów technologicznych. Konieczne jest zatem przedstawienie konkretnych mechanizmów, za pomocą których przedsiębiorstwa, uczelnie, instytuty badawcze i samorządy spoza stolicy będą mogły uczestniczyć w przedsięwzięciach związanych z działalnością nowego ośrodka.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy przed podjęciem decyzji o lokalizacji ośrodka ESA w Warszawie przeprowadzono analizę jej możliwego wpływu na regionalne rozmieszczenie inwestycji, miejsc pracy i podmiotów sektora kosmicznego w Polsce? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie najważniejszych wniosków tej analizy.
2. Jakie kryteria przesądziły o wyborze Warszawy spośród siedmiu rozpatrywanych lokalizacji i jaką rolę w procesie wyboru odgrywało Ministerstwo Finansów oraz Polska Agencja Kosmiczna?
3. W jaki sposób miasta i regiony, które ubiegały się o lokalizację ośrodka ESA, zostaną włączone w realizację projektów związanych z jego działalnością?
4. Czy planowane jest utworzenie sieci regionalnych partnerów, laboratoriów, centrów kompetencji albo jednostek współpracujących z warszawskim ośrodkiem ESA? Jeżeli tak, według jakich zasad i w jakim terminie zostanie ona utworzona?
5. Czy zapowiadany fundusz kosmiczny o wartości 500 mln zł będzie uwzględniał wpływ finansowanych projektów na rozwój poszczególnych regionów kraju? Jakie będą zasady dostępu przedsiębiorstw, start-upów, uczelni i instytutów badawczych do środków tego funduszu?
6. Czy ministerstwo przewiduje wyodrębnienie instrumentów finansowych wspierających rozwój infrastruktury kosmicznej oraz projektów badawczo-rozwojowych realizowanych poza Warszawą?
7. Jakie mechanizmy zostaną zastosowane, aby przedsiębiorstwa i jednostki naukowe z różnych regionów miały równy dostęp do informacji o projektach, zamówieniach, konkursach oraz możliwościach współpracy z nowym ośrodkiem ESA?
8. Czy przy ocenie projektów finansowanych ze środków publicznych będą uwzględniane tworzenie konsorcjów międzyregionalnych, wykorzystanie infrastruktury znajdującej się poza Warszawą oraz wpływ przedsięwzięcia na rozwój regionalnych ekosystemów innowacji?
9. Jaka rola w koordynowaniu współpracy nowego ośrodka ESA z regionalnymi przedsiębiorstwami i jednostkami naukowymi zostanie powierzona Polskiej Agencji Kosmicznej?
10. Czy utworzenie ośrodka ESA w Warszawie wpłynie na zakres działalności, zatrudnienie lub znaczenie siedziby Polskiej Agencji Kosmicznej w Gdańsku oraz jej pozostałych jednostek organizacyjnych?
11. Jakie konkretne działania rząd zamierza podjąć w celu wsparcia rozwoju ośrodków kosmicznych w Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku, Poznaniu, Łodzi, Rzeszowie oraz na obszarze Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii?
12. Czy planowane Centrum Technologii Kosmicznych na terenie kopalni „Wujek” oraz inne regionalne inwestycje będą mogły pełnić funkcję zaplecza badawczego, testowego lub technologicznego dla warszawskiego ośrodka ESA?
13. Czy ministerstwo zamierza opracować i opublikować strategię rozwoju krajowej sieci infrastruktury przemysłu kosmicznego, zawierającą podział zadań pomiędzy poszczególne regiony, źródła finansowania, harmonogram realizacji oraz mierzalne wskaźniki rozwoju?
14. W jaki sposób rząd zamierza monitorować regionalny rozkład środków publicznych, inwestycji, kontraktów i miejsc pracy powstających w polskim sektorze kosmicznym?
    
    Z wyrazami szacunku
    Olga Semeniuk - Patkowska