Interpelacja w sprawie planów utworzenia Centrum Technologii Kosmicznych na terenie likwidowanej Kopalni Węgla Kamiennego "Wujek" w Katowicach

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 3 sierpnia 2026 r. w Katowicach zapowiedziano powołanie samorządowej spółki celowej, której jednym z podstawowych zadań ma być przygotowanie studium wykonalności projektu utworzenia Centrum Technologii Kosmicznych na terenie kopalni „Wujek”. Z przekazanych publicznie informacji wynika, że ewentualne zaangażowanie Skarbu Państwa ma zostać rozważone po opracowaniu tego dokumentu i dokonaniu oceny realności przedsięwzięcia.

Rozwój polskiego sektora kosmicznego może przyczyniać się do powstawania nowych technologii, miejsc pracy i kompetencji, a także wspierać gospodarczą transformację Śląska. Jednocześnie skala przedsięwzięcia, nieuregulowane jeszcze zasady jego finansowania oraz trwający proces likwidacji kopalni powodują, że projekt powinien być przygotowywany w sposób rzetelny, transparentny i oparty na realnych założeniach ekonomicznych, technicznych oraz prawnych.

Szczególnego uwzględnienia wymaga również historyczne znaczenie kopalni „Wujek”, będącej miejscem śmierci dziewięciu górników zastrzelonych podczas pacyfikacji zakładu 16 grudnia 1981 r. Realizacja nowego przedsięwzięcia nie może prowadzić do naruszenia miejsc pamięci ani ograniczenia możliwości upamiętniania ofiar tych wydarzeń.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Na jakim etapie znajduje się obecnie realizacja koncepcji utworzenia Centrum Technologii Kosmicznych na terenie kopalni „Wujek” i jakie działania zostały dotychczas podjęte przez Ministerstwo Finansów?
2. Czy powołano już zapowiadaną samorządową spółkę celową? Jeżeli tak, proszę o wskazanie jej nazwy, udziałowców, wysokości kapitału zakładowego, źródeł finansowania oraz zakresu powierzonych jej zadań. Jeżeli nie, kiedy planowane jest jej powołanie?
3. Kiedy planowane jest zamówienie studium wykonalności, jaki podmiot będzie odpowiedzialny za jego przygotowanie i w jakim terminie dokument ma zostać ukończony?
4. Jaki będzie przewidywany koszt przygotowania studium wykonalności i z jakich środków zostanie ono sfinansowane?
5. Jakie kryteria ekonomiczne, techniczne i organizacyjne będą decydowały o pozytywnej ocenie projektu oraz o ewentualnym zaangażowaniu w przedsięwzięcie Skarbu Państwa?
6. Czy dokonano wstępnego oszacowania całkowitych kosztów utworzenia centrum? Jeżeli tak, jaka jest przewidywana wartość inwestycji i jakie źródła jej finansowania są obecnie rozważane?
7. Czy przewiduje się przeznaczenie na realizację projektu środków budżetu państwa, funduszy europejskich, środków przeznaczonych na transformację regionów górniczych albo kapitału spółek Skarbu Państwa?
8. Jak przebiega proces likwidacji kopalni „Wujek” i które elementy jej infrastruktury podziemnej oraz naziemnej mogą zostać zachowane i wykorzystane na potrzeby planowanego centrum?
9. Czy zidentyfikowano bariery prawne, techniczne lub własnościowe, które mogą utrudnić zachowanie infrastruktury kopalni i przekazanie jej na potrzeby projektu? Jeżeli tak, jakie działania są podejmowane w celu ich usunięcia?
10. Jakie rozwiązania przewidziano w celu zachowania i ochrony miejsc pamięci związanych z pacyfikacją kopalni „Wujek” oraz zapewnienia, że realizacja inwestycji nie naruszy historycznego charakteru tego miejsca?
11. Jakie podmioty prywatne zadeklarowały zainteresowanie udziałem w projekcie i na czym miałoby polegać ich zaangażowanie: finansowe, technologiczne, badawcze czy organizacyjne?
12. Czy dotychczas podpisano listy intencyjne, porozumienia albo inne dokumenty dotyczące współpracy z przedsiębiorstwami zainteresowanymi udziałem w przedsięwzięciu? Jeżeli tak, z jakimi podmiotami i czego dotyczą te dokumenty?
13. Czy w realizację projektu zostanie zaangażowana Polska Agencja Kosmiczna? Jeżeli tak, jaki zakres zadań i odpowiedzialności przewidziano dla agencji?
14. Czy prowadzone są rozmowy dotyczące współpracy centrum z Europejską Agencją Kosmiczną lub możliwości ulokowania na Śląsku jednostki albo infrastruktury powiązanej z działalnością ESA?
15. Czy nawiązano formalną współpracę z autorami koncepcji, dr. Tomaszem Rożkiem i Krzysztofem Kurdyłą, oraz z Fundacją Nauka. To Lubię? Jeżeli tak, jaki jest charakter tej współpracy?
16. Jakie uczelnie, instytuty badawcze i inne jednostki naukowe uczestniczą obecnie w przygotowaniu projektu albo zadeklarowały zainteresowanie przyszłą współpracą z centrum?
17. Jaki model własności, zarządzania i nadzoru nad centrum jest obecnie rozważany oraz która instytucja ma odpowiadać za jego funkcjonowanie po zakończeniu inwestycji?
18. Czy opracowano wstępny harmonogram realizacji projektu, obejmujący przygotowanie studium wykonalności, podjęcie decyzji inwestycyjnej, rozpoczęcie prac oraz planowany termin uruchomienia centrum?
19. Ile miejsc pracy może powstać w wyniku realizacji przedsięwzięcia i czy projekt będzie obejmował programy przekwalifikowania oraz zatrudniania byłych pracowników sektora górniczego?
    
    Z wyrazami szacunku
    Olga Semeniuk - Patkowska