Interpelacja w sprawie zapewnienia stabilnego finansowania Lotniczego Pogotowia Ratunkowego oraz wprowadzenia mechanizmu corocznej aktualizacji wysokości dotacji podmiotowej

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji finansowej Lotniczego Pogotowia Ratunkowego oraz konieczności zapewnienia tej jednostce stabilnego i przewidywalnego mechanizmu finansowania odpowiadającego rzeczywistym kosztom jej funkcjonowania.

Do mojego biura wpłynęły informacje przekazane przez reprezentatywne organizacje związkowe działające w Lotniczym Pogotowiu Ratunkowym, z których wynika, że obecny model finansowania LPR nie zapewnia mechanizmu automatycznego dostosowywania wysokości dotacji podmiotowej do wzrostu kosztów działalności jednostki. W konsekwencji LPR każdego roku zmuszone jest odrębnie zabiegać o dodatkowe środki na wydatki, których wystąpienie oraz wzrost są w znacznej mierze przewidywalne.

Problem ten jest szczególnie istotny z uwagi na charakter działalności LPR. Jednostka ta stanowi strategiczny element systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, a jej funkcjonowanie uzależnione jest od utrzymania kosztownej infrastruktury lotniczej, statków powietrznych, odpowiednio wyszkolonej kadry, zaplecza technicznego, sprzętu medycznego, baz oraz całodobowej gotowości operacyjnej.

Według informacji przedstawionych przez stronę społeczną poziom finansowania LPR w 2026 r. został ustalony zasadniczo na poziomie odpowiadającym finansowaniu z roku 2025 pomimo wzrostu kosztów funkcjonowania. Jednocześnie przekazywane stronie społecznej informacje dotyczące planu finansowego na rok 2027 wskazują na kwotę około 294 mln zł, a więc ponownie poziom zbliżony do lat poprzednich. Tymczasem, według danych przywołanych przez organizacje związkowe, wydatki państwa na ochronę zdrowia w 2027 r. mają wzrosnąć o około 26,3 mld zł, do 274,1 mld zł.

Sytuacja ta budzi zasadnicze pytanie, czy pozostawienie finansowania strategicznej jednostki Państwowego Ratownictwa Medycznego przez kolejne lata na zbliżonym poziomie jest możliwe do pogodzenia ze wzrostem kosztów paliwa lotniczego, części zamiennych, obsługi technicznej, remontów, infrastruktury i wynagrodzeń oraz nowych obowiązków nakładanych na LPR.

W korespondencji kierowanej przez LPR do Ministerstwa Zdrowia wskazywano na konieczność zabezpieczenia w 2026 r. dodatkowych 19 052 481 zł związanych ze wzrostem kosztów funkcjonowania, w tym kosztów części, usuwania usterek technicznych i paliwa, a także dodatkowych 6 246 769,26 zł związanych z wcześniejszym finansowaniem dodatków za pracę w godzinach nocnych oraz w niedziele i święta. Sam wzrost kosztów paliwa do śmigłowców został określony na około 5 021 000 zł.

Według strony społecznej 14 lipca 2026 r. dyrektor LPR miał poinformować przedstawicieli organizacji związkowych, że brak odpowiedniego zwiększenia finansowania może w konsekwencji prowadzić do konieczności ograniczenia działalności jednostki. W przypadku LPR ograniczenie działalności może oznaczać między innymi ograniczenie liczby dostępnych baz, skrócenie czasu ich funkcjonowania, zmniejszenie zasobów kadrowych lub ograniczenie liczby dostępnych statków powietrznych. Nie jest to więc wyłącznie zagadnienie budżetowe, lecz problem mogący bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli oraz czas dotarcia pomocy do osób znajdujących się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.

Nie bez znaczenia pozostaje również stan i intensywność eksploatacji floty. Z przedstawionych materiałów wynika, że trzon floty LPR stanowią 23 śmigłowce EC135 dostarczone w latach 2009–2010 i wdrażane do służby do 2011 r. Łączny nalot tej floty przekroczył już 125 tys. godzin, a liczba lądowań 500 tys. Na realizację programu wymiany 48 silników i 19 przekładni głównych w latach 2021–2025 przeznaczono z budżetu państwa ponad 220 mln zł. Naturalną konsekwencją dalszej intensywnej eksploatacji statków powietrznych będzie wzrost kosztów ich obsługi, remontów, wymiany części i podzespołów oraz utrzymywania wymaganej rezerwy technicznej.

Istotny pozostaje również problem wynagrodzeń. W dniu 6 lutego 2025 r. pomiędzy LPR a trzema organizacjami związkowymi zawarto porozumienie przewidujące coroczny wzrost wynagrodzeń od 1 lipca. Koszt realizacji tego mechanizmu od 1 lipca 2026 r. został określony na 7 861 953,31 zł. Według przekazanych materiałów Ministerstwo Zdrowia pismem z 10 lipca 2026 r. odmówiło zwiększenia dotacji podmiotowej o tę kwotę, powołując się na trudną sytuację finansową w ochronie zdrowia.

Należy przy tym podkreślić, że LPR zatrudnia osoby posiadające wysoce specjalistyczne kwalifikacje, których nie sposób zastąpić poprzez zwykłą rekrutację na rynku pracy. Według przedstawionych danych w jednostce pracuje około 105 pilotów HEMS, 13 pilotów EMS, około 120 członków załogi HEMS, około 140 lekarzy oraz około 75 mechaników lotniczych kategorii B i C. Przygotowanie pilota HEMS może trwać od roku do dwóch lat, członka załogi HEMS co najmniej sześć miesięcy, natomiast pełne wdrożenie mechanika lotniczego nawet od trzech do czterech lat. Utrata takich pracowników oznacza nie tylko problem kadrowy, ale także utratę kapitału kompetencyjnego, w którego budowę państwo wcześniej inwestowało.

Strona społeczna zwraca także uwagę na nierozwiązaną od lat kwestię prawnego uregulowania funkcji członka załogi HEMS, który łączy czynności medyczne z obowiązkami o charakterze operacyjno-lotniczym i stanowi integralny element załogi wykonującej misje HEMS.

Nie sposób także pominąć, że zakres obowiązków LPR ulega zwiększeniu. W materiałach wskazano między innymi na decyzję z 7 maja 2026 r., na podstawie której LPR zostało wpisane do wykazu podmiotów kluczowych i ważnych w rozumieniu przepisów dotyczących krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, co wiąże się z kolejnymi obowiązkami organizacyjnymi, operacyjnymi i regulacyjnymi wymagającymi odpowiednich zasobów kadrowych oraz finansowych.

Lotnicze Pogotowie Ratunkowe wykorzystywane jest ponadto w sytuacjach szczególnych i kryzysowych. LPR uczestniczyło między innymi w działaniach podczas pandemii COVID-19, powodzi w 2024 r., transportach ECMO, działaniach związanych z wojną na Ukrainie, ewakuacjach i transportach międzynarodowych oraz współpracy z Wojskiem Polskim, Policją, Państwową Strażą Pożarną i innymi służbami. Tylko podczas powodzi we wrześniu 2024 r., w okresie od 16 do 30 września, wykonano 141 misji medycznych na terenach powodziowych, w tym 38 przez dodatkowe zespoły HEMS.

W ocenie organizacji związkowych zasadniczym problemem nie jest więc jednorazowe uzyskanie kolejnej dodatkowej dotacji, ale stworzenie trwałego, obiektywnego i przewidywalnego mechanizmu corocznego dostosowywania wysokości dotacji podmiotowej LPR do rzeczywistego wzrostu kosztów funkcjonowania. Z tego powodu strona społeczna zwróciła się również o podjęcie tego tematu na forum parlamentarnym, w tym w związku z pracami nad budżetem państwa na 2027 r.

Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jaka jest aktualna wysokość dotacji podmiotowej przeznaczonej dla Lotniczego Pogotowia Ratunkowego na 2026 r. oraz jaka wysokość finansowania LPR została zaplanowana na 2027 r.?

2. Czy Ministerstwo Zdrowia potwierdza informacje, według których finansowanie LPR na 2027 r. ma pozostać na poziomie około 294 mln zł? Jeżeli tak, w jaki sposób kwota ta została skalkulowana i jakie prognozy wzrostu kosztów funkcjonowania LPR uwzględniono?

3. Czy ministerstwo zabezpieczy w 2026 r. dodatkowe środki w wysokości wskazywanej przez LPR, w szczególności 19 052 481 zł na rosnące koszty funkcjonowania oraz 6 246 769,26 zł związane z finansowaniem dodatków za pracę w godzinach nocnych oraz w niedziele i święta? Jeżeli nie – w jakiej wysokości środki zostaną przyznane?

4. Czy zabezpieczono środki niezbędne do pokrycia wzrostu kosztów paliwa lotniczego określonych przez LPR na około 5 021 000 zł w 2026 r.?

5. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza zabezpieczyć kwotę 7 861 953,31 zł niezbędną do realizacji zobowiązań wynikających z porozumienia zawartego 6 lutego 2025 r. pomiędzy LPR a organizacjami związkowymi? Jeżeli nie, z jakich środków LPR ma realizować zobowiązania wynikające z tego porozumienia?

6. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków ewentualnego niedofinansowania LPR dla liczby funkcjonujących baz HEMS, godzin ich gotowości, dostępności statków powietrznych, zatrudnienia oraz czasu dotarcia zespołów do pacjentów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy.

7. Czy istnieje realne ryzyko ograniczenia działalności którejkolwiek z baz Lotniczego Pogotowia Ratunkowego w 2026 lub 2027 r.? Jeżeli tak, których baz może to dotyczyć i jakiego rodzaju ograniczenia są obecnie rozważane?

8. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie ustawowego lub innego systemowego mechanizmu corocznej aktualizacji wysokości dotacji podmiotowej LPR, uwzględniającego w szczególności wzrost kosztów pracy, inflację, ceny paliwa, koszty obsługi i utrzymania statków powietrznych, części, remontów oraz nowych obowiązków nakładanych na jednostkę?

9. Dlaczego finansowanie lotniczego komponentu systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego nie posiada mechanizmu pozwalającego na przewidywalne dostosowywanie finansowania do wzrostu kosztów działalności, podczas gdy koszty funkcjonowania innych elementów systemu PRM podlegają mechanizmom taryfikacji i aktualizacji?

10. Czy ministerstwo przeprowadzi wspólnie z dyrekcją LPR analizę wieloletnich potrzeb finansowych związanych z utrzymaniem, modernizacją oraz stopniową odnową floty śmigłowcowej?

11. Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć w celu utrzymania w LPR wysoko wykwalifikowanej kadry pilotów, lekarzy, członków załogi HEMS i mechaników lotniczych oraz zapobieżenia utracie konkurencyjności wynagrodzeń tych grup?

12. Czy Ministerstwo Zdrowia podejmie prace legislacyjne zmierzające do ustawowego uregulowania statusu i funkcji członka załogi HEMS? Jeżeli tak, jaki jest przewidywany harmonogram tych prac?

13. Czy ministerstwo podjęło dialog z trzema reprezentatywnymi organizacjami związkowymi działającymi w LPR w związku z ich wystąpieniem dotyczącym sytuacji finansowej jednostki oraz wnioskiem o spotkanie złożonym 14 lipca 2026 r.? Jeżeli spotkanie nie zostało dotychczas zorganizowane, z jakiego powodu i kiedy zostanie wyznaczony jego termin?

14. Czy Ministerstwo Zdrowia poprze wypracowanie, wspólnie z Ministerstwem Finansów, dyrekcją LPR i stroną społeczną, docelowego modelu finansowania LPR pozwalającego na wieloletnie planowanie działalności, zatrudnienia, szkoleń, inwestycji oraz utrzymania gotowości operacyjnej?

W mojej ocenie dalsze finansowanie Lotniczego Pogotowia Ratunkowego poprzez doraźne uzupełnianie kolejnych niedoborów zamiast stworzenia trwałego mechanizmu odpowiadającego rzeczywistym kosztom funkcjonowania jednostki prowadzi do niepotrzebnego zwiększania ryzyka dla stabilności jednego z kluczowych elementów systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego.

Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.

Z poważaniem

Grzegorz Płaczek

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej