Interpelacja w sprawie stanu odbudowy i podziału środków finansowych na usuwanie skutków powodzi z września 2024 r. w gminach i powiatach woj. opolskiego oraz wdrażania zaleceń pokontrolnych NIK

Szanowny Panie Ministrze,

mijają dwa lata od katastrofalnej powodzi, która w połowie września 2024 roku dotknęła liczne gminy i powiaty województwa opolskiego. Jako członek Komisji Nadzwyczajnej do spraw działań przeciwpowodziowych i usuwania skutków powodzi z roku 2024 na bieżąco monitoruję proces usuwania skutków zdarzenia oraz tempo przywracania infrastruktury do stanu użyteczności.

W przestrzeni publicznej ukazał się raport Najwyższej Izby Kontroli dotyczący przygotowania i funkcjonowania systemów zarządzania kryzysowego w województwie opolskim (szeroko omówiony i komentowany w mediach regionalnych). Wnioski z kontroli wskazują na potrzebę pilnego usprawnienia procedur, jak i pełnej przejrzystości w wydatkowaniu środków publicznych przeznaczonych na odbudowę.

Podkreślenia zasługuje, że raport NIK wskazuje jednoznacznie, że o ile pozyskiwanie oraz przekazywanie środków finansowych na wsparcie poszkodowanych i usuwanie skutków kataklizmu przebiegało prawidłowo, o tyle na etapie identyfikacji zagrożeń i bezpośredniej reakcji doszło do poważnych zaniechań. Z wystąpienia pokontrolnego wynika, że ogólna ocena działań wojewody opolskiego w zakresie monitorowania sytuacji meteorologicznej, organizacji struktur oraz sprawnego i rzetelnego pozyskiwania i dystrybuowania środków finansowych dla mieszkańców oraz samorządów była pozytywna. Jednocześnie NIK sformułowała uwagi krytyczne dotyczące niewykorzystania dwóch konkretnych instrumentów ostrzegawczych w krytycznym momencie spiętrzenia wód, tj. brak ogłoszenia stanów alarmowych na poziomie wojewódzkim oraz nieuruchomienie dodatkowego alertu RCB przy zwiększaniu zrzutów ze zbiornika Nysa. Urząd wojewódzki wyjaśnił, że działania opierały się na reagowaniu lokalnym (przez wójtów, burmistrzów i starostów) oraz chęci uniknięcia chaosu informacyjnego na obszarach niezagrożonych.

Odbiór ww. wyjaśnień w ocenie opinii publicznej jest jednak negatywny. Mieszkańcy Nysy oraz okolicznych miejscowości krytykują lokalne władze za brak jasnej i szybkiej informacji o konieczności ewakuacji miasta w momencie przerwania wałów na rzece.

W związku z docierającymi od samorządowców i mieszkańców sygnałami dotyczącymi trwających procedur rozliczeniowych oraz realizowanych inwestycji zwracam się do Pana Ministra z prośbą o ustosunkowanie się do następujących kwestii:

1. W jaki sposób resort planuje uwzględnić wnioski NIK oraz stanowisko służb wojewódzkich w celu dopracowania wytycznych dotyczących dystrybucji alertów RCB i ogłaszania stanów alarmowych, tak aby w przyszłości zapewnić precyzyjne ostrzeganie mieszkańców zagrożonych obszarów bez ryzyka wywoływania dezinformacji w sąsiednich gminach?
2. Jaka łączna kwota środków na usuwanie skutków powodzi z września 2024 roku trafiła do gmin i powiatów województwa opolskiego od września 2024 r. do dnia 1 września 2026 r.? Proszę o przedstawienie szczegółowego zestawienia w podziale na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego (gminy i powiaty) oraz w podziale na lata 2024, 2025 (stan na 1 września 2026 r.), a nadto wskazanie źródła finansowania (rezerwa celowa budżetu państwa, Fundusz Solidarności UE, środki regionalne i inne).
3. Ile zadań związanych z odbudową w województwie opolskim zostało oficjalnie zakończonych i odebranych, a ile wciąż pozostaje w fazie realizacji według stanu na dzień 1 września 2026 roku? Proszę o wyszczególnienie kluczowych kategorii infrastrukturalnych (m.in. mosty, drogi, obiekty hydrotechniczne, placówki oświatowe).
4. Które gminy województwa opolskiego mają aktualnie otwarte postępowania o przyznanie lub rozliczenie przyznanych środków na odbudowę? Jaki jest przewidywany harmonogram oraz ostateczny termin zamknięcia tych procedur dla poszczególnych JST?
5. Jakie konkretne zalecenia pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli dotyczące województwa opolskiego zostały do chwili obecnej w pełni wdrożone, a dla których ustalono harmonogram wdrożenia z terminem po 1 stycznia 2027 roku? Proszę o podanie podmiotów odpowiedzialnych za realizację poszczególnych rekomendacji.

Poseł na Sejm RP

Witold Zembaczyński