Interpelacja w sprawie wpływu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) na konkurencyjność polskich MŚP, sprzedaż transgraniczną w e-commerce oraz potrzeby uruchomienia działań osłonowych i deregulacyjnych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w związku z apelem Organizacji Pracodawców Rada Przedsiębiorców, podpisanym przez prezesa Adama Abramowicza, dotyczącym obciążeń wynikających z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (dalej: PPWR).

Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 r. i co do zasady jest stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Wprowadza ono szereg wymogów dotyczących opakowań, ich zgodności, gospodarki odpadami oraz rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Z punktu widzenia ministra odpowiedzialnego za gospodarkę zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy koszty dostosowania do nowych regulacji nie stają się barierą dla rozwoju polskich mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, szczególnie tych, które sprzedają swoje produkty bezpośrednio klientom w innych państwach Unii Europejskiej.

Ryzyko utraty konkurencyjności przez małych eksporterów

Jednolity rynek powinien umożliwiać polskiej firmie rozwijanie sprzedaży zagranicznej bez konieczności tworzenia rozbudowanej struktury administracyjnej w każdym państwie docelowym. Tymczasem obowiązki EPR, różnice pomiędzy systemami krajowymi, koszty przedstawicielstwa, raportowania i dokumentacji mogą stanowić istotną barierę wejścia dla przedsiębiorców o niewielkiej skali działalności.

Należy przy tym precyzyjnie rozróżnić obowiązki prawne od szacunków przedstawianych przez organizacje przedsiębiorców. PPWR nie nakazuje każdej firmie rejestracji we wszystkich 27 państwach UE. Obowiązki zależą od rzeczywistych rynków sprzedaży i statusu podmiotu. Nie wyklucza to jednak sytuacji, w której koszty obsługi kilku rynków staną się niewspółmierne do wartości sprzedaży.

Komisja Europejska przedstawiła już projekt COM(2025) 982 final, procedura 2025/0395(COD), dotyczący zawieszenia obowiązku wyznaczania przedstawicieli EPR do 1 stycznia 2035 r. Jest to potwierdzenie, że problem obciążeń transgranicznych został dostrzeżony na szczeblu unijnym. Projekt nadal wymaga jednak zakończenia procedury ustawodawczej.

Platformy internetowe i dostęp do klientów zagranicznych

Szczególnej analizy wymaga wpływ PPWR na sprzedaż za pośrednictwem platform internetowych. Art. 45 ust. 4–6 przewiduje, że określone platformy umożliwiające konsumentom zawieranie umów na odległość z producentami mają uzyskiwać informacje o rejestracji EPR i oświadczenie producenta dotyczące zgodności z obowiązkami, a następnie podejmować odpowiednie działania weryfikacyjne.

Przepisy nie uzasadniają jednak uproszczonego twierdzenia, że każda platforma ma automatycznie blokować każdego sprzedawcę bez wpisu do wszystkich rejestrów. Należy ustalić, jak przepisy są stosowane w praktyce, jakie mechanizmy weryfikacji wdrożyły platformy oraz czy sprzedawcy mają możliwość sprostowania błędnych danych lub zakwestionowania nieuzasadnionej decyzji.

W odniesieniu do dostawców usług realizacji zamówień art. 45 ust. 8 i 9 przewiduje szczególne zasady zawieszenia usług oraz możliwość sądowego zakwestionowania decyzji. Odrębnie należy ocenić właściwe przepisy dotyczące platform internetowych, w tym przepisy rozporządzenia o usługach cyfrowych oraz dotyczące ochrony użytkowników biznesowych platform.

W apelu wskazano, że część przedsiębiorców doświadcza ograniczeń w dostępie do sprzedaży zagranicznej. Informacje te wymagają weryfikacji, jednak skala potencjalnych skutków gospodarczych uzasadnia podjęcie przez ministra właściwego do spraw gospodarki działań analitycznych i interwencyjnych.

Potrzebny program wsparcia, a nie wyłącznie obowiązek dostosowania

Przedsiębiorcy powinni otrzymać możliwość ustalenia swoich obowiązków bez konieczności ponoszenia wysokich kosztów doradztwa prawnego na każdym rynku. Państwo może również rozważyć wsparcie kosztów dostosowania, w szczególności poprzez szkolenia, usługi doradcze, wspólne narzędzia informatyczne, pomoc w przygotowaniu dokumentacji oraz instrumenty finansowe zgodne z zasadami pomocy publicznej.

Istotne jest także, aby nie finansować wielokrotnie tych samych działań i nie tworzyć nowych obowiązków krajowych ponad zakres niezbędny do wykonania prawa UE. Wsparcie powinno być skierowane przede wszystkim do przedsiębiorców, dla których koszty stałe stanowią największą barierę, a jego skuteczność powinna być mierzona utrzymaniem sprzedaży, ekspansją zagraniczną i rzeczywistym obniżeniem kosztów administracyjnych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu PPWR na konkurencyjność polskich mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w szczególności producentów i sprzedawców internetowych prowadzących sprzedaż transgraniczną? Proszę o przekazanie wyników i metodologii.
2. Ilu polskich przedsiębiorców prowadzi sprzedaż e-commerce do innych państw UE i jaka część z nich to MŚP? Jaką wartość osiąga ta sprzedaż oraz w jakim stopniu przedsiębiorcy ci mogą zostać objęci obowiązkami EPR w innych państwach?
3. Czy ministerstwo oszacowało przeciętne i skrajne koszty administracyjne związane z obsługą EPR na jednym, kilku oraz kilkunastu rynkach unijnych? Proszę rozdzielić koszty rejestracji, przedstawicielstwa, raportowania, dokumentacji, badań i opłat związanych z gospodarowaniem odpadami.
4. Czy ministerstwo dysponuje danymi o przedsiębiorcach, którzy z powodu kosztów lub niepewności związanej z PPWR ograniczyli sprzedaż zagraniczną, wycofali się z określonych rynków albo zrezygnowali z planowanej ekspansji? Jeśli nie, czy zostanie przeprowadzone badanie w tym zakresie?
5. Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec projektu COM(2025) 982 final przewidującego zawieszenie obowiązku wyznaczania przedstawicieli EPR do 1 stycznia 2035 r.? Czy ministerstwo popiera jego pilne przyjęcie i jakie uwagi przekazało w ramach prac nad stanowiskiem rządu?
6. Czy ministerstwo przygotowało propozycje trwałego uproszczenia transgranicznego EPR, w tym jednolitego punktu rejestracyjnego, wzajemnego uznawania danych, wspólnej obsługi przedstawicielstwa oraz progów de minimis dla najmniejszych przedsiębiorców?
7. Czy ministerstwo przeanalizowało praktyki platform internetowych, w tym Amazon i eBay, dotyczące weryfikacji rejestracji EPR oraz ograniczania sprzedaży do poszczególnych państw UE? Proszę wskazać, czy zwrócono się do platform o dane dotyczące liczby ograniczonych kont, ofert lub kierunków sprzedaży polskich przedsiębiorców.
8. Jakie środki przysługują polskiemu przedsiębiorcy w przypadku błędnego lub nieuzasadnionego ograniczenia sprzedaży przez platformę internetową z powodu EPR? Proszę wskazać właściwe przepisy, organy, tryby reklamacyjne, pozasądowe i sądowe, z rozróżnieniem platform internetowych oraz dostawców usług realizacji zamówień.
9. Czy ministerstwo podejmie współpracę z właściwymi organami krajowymi i Komisją Europejską w celu zbadania, czy mechanizmy weryfikacji platform nie prowadzą do nieproporcjonalnego ograniczania dostępu MŚP do jednolitego rynku?
10. Czy ministerstwo zamierza uruchomić program wsparcia dostosowania MŚP do PPWR obejmujący doradztwo, szkolenia, dokumentację, narzędzia cyfrowe i ewentualne współfinansowanie uzasadnionych kosztów badań? Proszę wskazać możliwe źródła finansowania, przewidywany budżet i termin uruchomienia.
11. Czy możliwe jest wykorzystanie istniejących instrumentów PARP, PAIH lub programów funduszy europejskich do wsparcia przedsiębiorców ponoszących koszty dostosowania do PPWR? Jakie instrumenty są obecnie dostępne, a jakie wymagałyby zmiany zasad naboru?
12. Czy ministerstwo rozważa stworzenie publicznego, bezpłatnego narzędzia dla przedsiębiorców, które po wskazaniu rodzaju opakowania, skali działalności i państw sprzedaży przedstawiałoby właściwe obowiązki, terminy, wymagane rejestry oraz oficjalne źródła informacji?
13. Czy ministerstwo analizuje możliwość wspierania wspólnych rozwiązań branżowych, takich jak grupowy zakup usług doradczych, wspólna obsługa dokumentacji lub dobrowolne mechanizmy reprezentacji przedsiębiorców, z poszanowaniem prawa konkurencji?
14. Czy oceniono, w jaki sposób koszty PPWR mogą wpływać na ceny produktów, marże MŚP, eksport, zatrudnienie i liczbę przedsiębiorstw? Proszę o przedstawienie scenariuszy oraz założeń, z wyraźnym oddzieleniem danych potwierdzonych od prognoz.
15. Czy ministerstwo przeprowadzi porównanie kosztów administracyjnych ponoszonych przez polskich przedsiębiorców z kosztami ponoszonymi przez konkurentów w innych państwach UE oraz przez sprzedawców spoza Unii Europejskiej? Jakie działania są planowane w celu zapewnienia równych warunków konkurencji?
16. Czy ministerstwo zgłosiło uwagi do projektu UC100 w zakresie wpływu na konkurencyjność, koszty MŚP i sprzedaż transgraniczną? Proszę o przekazanie stanowiska resortu oraz informacji, które uwagi zostały uwzględnione, a które odrzucone.
17. Czy ministerstwo przewiduje powołanie międzyresortowego zespołu z udziałem przedstawicieli przedsiębiorców, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz właściwych instytucji odpowiedzialnych za handel cyfrowy, którego zadaniem będzie identyfikacja barier i przygotowanie propozycji uproszczeń?
18. Jaki harmonogram działań przyjmie ministerstwo w celu ochrony konkurencyjności polskich MŚP w okresie wdrażania PPWR? Proszę wskazać konkretne działania, terminy, jednostki odpowiedzialne oraz mierniki ich skuteczności.

Proszę o odpowiedź odrębnie na każde pytanie, z przedstawieniem dostępnych danych statystycznych, analiz, korespondencji z instytucjami UE i platformami internetowymi oraz dokumentów dotyczących planowanych instrumentów wsparcia.

Z poważaniem

Jarosław Sachajko

Poseł na Sejm RP