Interpelacja w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych i organizacyjnych w zakresie stosowania przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego wpłynęła sprawa dotycząca funkcjonowania przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, w szczególności w zakresie przyjmowania pacjentów do szpitala psychiatrycznego bez ich zgody oraz praktyki stosowania tych regulacji przez podmioty lecznicze i inne instytucje. Ustawa przewiduje tryb nagły z art. 23, gdy dotychczasowe zachowanie osoby wskazuje, że zagraża ona bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a także tryb z art. 24, gdy istnieją wątpliwości, czy osoba jest chora psychicznie, oraz tryb wnioskowy z art. 29–30, w którym o potrzebie przyjęcia bez zgody orzeka sąd opiekuńczy.

W zgłaszanej sprawie podniesiono, że w praktyce mogą występować trudności w zapewnieniu pacjentowi jednoczesnej pomocy psychiatrycznej i somatycznej, przewlekłość postępowań dotyczących przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody, rozbieżności interpretacyjne dotyczące przesłanek ustawowych oraz poczucie niewystarczającej ochrony rodzin osób pozostających w ciężkim kryzysie psychicznym. Zwrócono również uwagę na potrzebę bardziej jednoznacznych procedur dla personelu medycznego w sytuacjach nagłych, gdy stan psychiczny i somatyczny pacjenta łącznie może stwarzać poważne zagrożenie dla jego życia lub zdrowia. Ustawa stanowi przy tym, że ochrona zdrowia psychicznego obejmuje zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym.

Warto jednocześnie zauważyć, że w trybie sądowym ustawa przewiduje, iż sąd opiekuńczy orzeka niezwłocznie po przeprowadzeniu rozprawy, a rozprawa powinna odbyć się nie później niż w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku lub otrzymania zawiadomienia.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące praktycznego stosowania art. 23, art. 24 oraz art. 29–30 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w szczególności pod kątem skuteczności ochrony życia i zdrowia osób, które nie wyrażają zgody na leczenie psychiatryczne?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów lub wydania wytycznych interpretacyjnych dotyczących przesłanek przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta, zwłaszcza w przypadkach obejmujących odmowę przyjmowania pokarmów i płynów, ciężkie stany depresyjne współwystępujące z psychozą lub brak zdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych?
3. Czy rozważane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne mające na celu usprawnienie procedur inicjowanych przez członków najbliższej rodziny albo osoby sprawujące faktyczną opiekę nad osobą chorą psychicznie, przy jednoczesnym zachowaniu gwarancji ochrony praw pacjenta?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje problem przewlekłości postępowań dotyczących przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta oraz posiada dane wskazujące, jak długo trwają tego rodzaju procedury w praktyce?
5. Czy planowane jest opracowanie ogólnokrajowych procedur lub standardów postępowania dla lekarzy, szpitali oraz zespołów ratownictwa medycznego w sytuacjach, w których stan pacjenta wymaga równoczesnej oceny psychiatrycznej i somatycznej?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje działania zmierzające do ujednolicenia praktyki stosowania przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego przez podmioty lecznicze oraz inne instytucje uczestniczące w tych procedurach?
7. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi lub analizami dotyczącymi skarg, postępowań wyjaśniających albo postępowań dyscyplinarnych odnoszących się do przypadków zaniechań lub nieprawidłowości w udzielaniu pomocy osobom znajdującym się jednocześnie w kryzysie psychicznym i somatycznym?
8. Czy w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace nad zmianami przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w zakresie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta oraz udziału rodziny lub opiekunów faktycznych w tych procedurach?

Z wyrazami szacunku

Paweł Masełko

Poseł na Sejm RP