Interpelacja w sprawie ochrony mieszkańców budynków wielolokalowych przed wstrzymaniem dostaw ciepła z powodu zadłużenia spółdzielni mieszkaniowej oraz potrzeby zmian w przepisach Prawa energetycznego

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w związku z sytuacją, do której doszło w sierpniu 2026 r. w zasobach mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej Chrobry w Nakle nad Notecią, a która ujawnia poważny problem systemowy dotyczący ochrony mieszkańców budynków wielolokalowych korzystających z ciepła systemowego. W dniu 10 sierpnia 2026 r. doszło do wstrzymania dostaw energii cieplnej wykorzystywanej do przygotowania ciepłej wody użytkowej w części budynków zarządzanych przez SM Chrobry. Przyczyną były zaległości spółdzielni wobec Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w Bydgoszczy. Po podjęciu rozmów osiągnięto porozumienie i dostawy zostały wznowione. Samo rozwiązanie doraźnego problemu nie usuwa jednak zasadniczej kwestii: konsekwencje zadłużenia podmiotu zarządzającego budynkiem mogą bezpośrednio ponosić mieszkańcy, w tym osoby, które prawidłowo i terminowo regulują wobec spółdzielni wszystkie naliczane im opłaty związane z dostawą ciepła.

Specyfika rynku ciepła systemowego powoduje, że sytuacja mieszkańca budynku wielolokalowego jest odmienna od sytuacji indywidualnego odbiorcy energii elektrycznej lub gazu. W budynkach wielolokalowych stroną umowy zawartej z przedsiębiorstwem ciepłowniczym jest co do zasady właściciel lub zarządca budynku, w szczególności spółdzielnia mieszkaniowa albo wspólnota mieszkaniowa. Poszczególni mieszkańcy nie pozostają więc zazwyczaj w bezpośrednim stosunku umownym z przedsiębiorstwem energetycznym. Wnoszą natomiast opłaty związane z zakupem ciepła do spółdzielni lub innego zarządcy, który następnie dokonuje rozliczeń z dostawcą. Powstaje w ten sposób sytuacja, w której mieszkaniec może w pełni wykonać swoje zobowiązanie poprzez terminowe uiszczanie wszystkich naliczonych opłat, a mimo to zostać pozbawiony ciepła lub ciepłej wody wskutek niewykonania przez spółdzielnię własnego zobowiązania wobec przedsiębiorstwa energetycznego.

Zgodnie z art. 6b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne przedsiębiorstwo energetyczne może, po spełnieniu ustawowych warunków, wstrzymać dostarczanie energii w przypadku odpowiednio długiego opóźnienia odbiorcy w zapłacie należności. Problem polega na tym, że w przypadku budynku wielolokalowego formalnym odbiorcą pozostaje zasadniczo podmiot będący stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, podczas gdy skutki wstrzymania dostaw odczuwają osoby fizyczne zamieszkujące poszczególne lokale. Znaczna część mechanizmów ochronnych przewidzianych w Prawie energetycznym jest związana właśnie ze statusem odbiorcy paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym. Tym samym osoba faktycznie korzystająca z ciepła w mieszkaniu może znaleźć się w szczególnie niekorzystnej sytuacji prawnej: ponosi konsekwencje zadłużenia spółdzielni, choć sama nie jest dłużnikiem przedsiębiorstwa ciepłowniczego i nie ma bezpośredniego wpływu na sposób, w jaki spółdzielnia gospodaruje pobranymi od niej środkami.

Opisany przypadek nie powinien być traktowany jedynie jako lokalny konflikt pomiędzy jedną spółdzielnią mieszkaniową a przedsiębiorstwem ciepłowniczym.

Dotyczy on konstrukcji całego systemu ochrony odbiorców ciepła w budynkach wielolokalowych.

W szczególności należy rozważyć sytuację mieszkańca, który:

• każdego miesiąca terminowo wnosi do spółdzielni wszystkie opłaty,
• w ramach tych opłat pokrywa również koszty zakupu ciepła,
• nie posiada zaległości wobec spółdzielni,
• nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem ciepłowniczym,
• nie posiada bezpośredniej możliwości zapłacenia przedsiębiorstwu należności przypadającej na jego lokal,
• mimo to zostaje pozbawiony ciepła lub ciepłej wody z powodu zadłużenia zarządcy budynku.

Taki mechanizm powoduje, że negatywne skutki problemów finansowych spółdzielni zostają przeniesione na osoby, które same nie dopuściły się żadnego opóźnienia w płatności. W przypadku wstrzymania dostaw energii elektrycznej czy gazu do indywidualnego gospodarstwa domowego istnieje bezpośrednia relacja pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem energetycznym. Odbiorca posiada wiedzę o swoim zadłużeniu, otrzymuje wymagane prawem powiadomienia, może zapłacić należność, złożyć reklamację lub skorzystać z przewidzianych prawem środków. Mieszkaniec budynku wielolokalowego korzystający z ciepła systemowego może natomiast nie mieć wiedzy o narastającym zadłużeniu spółdzielni aż do momentu, gdy pojawi się realne zagrożenie wstrzymania dostaw. Należy dodać, że samo terminowe regulowanie przez niego należności nie chroni go przed przerwaniem świadczenia. Problem ten staje się szczególnie poważny w okresie sezonu grzewczego, gdy wstrzymanie dostaw może dotyczyć nie tylko ciepłej wody, lecz również ogrzewania mieszkań, w których przebywają dzieci, osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby wymagające szczególnej ochrony. Sprawa wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy obecny model prawny zachowuje właściwą równowagę pomiędzy uzasadnionym prawem przedsiębiorstwa energetycznego do dochodzenia należności a ochroną gospodarstw domowych, które same prawidłowo realizują swoje obowiązki finansowe. Nie można bowiem pomijać interesu przedsiębiorstw ciepłowniczych. Dostawca ciepła nie powinien być zmuszony do nieograniczonego kredytowania nierzetelnego kontrahenta. Rozwiązanie problemu nie powinno jednak polegać na przenoszeniu konsekwencji zadłużenia zarządcy na mieszkańców, którzy swoje opłaty uregulowali. Konieczne jest zatem rozważenie stworzenia mechanizmów, które z jednej strony zabezpieczą należności przedsiębiorstw energetycznych, a z drugiej uniemożliwią lub znacząco ograniczą sytuacje, w których niewinni mieszkańcy zostają pozbawieni podstawowego medium.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Energii posiada wiedzę o przypadku wstrzymania w sierpniu 2026 r. dostaw energii cieplnej do części zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej Chrobry w Nakle nad Notecią z powodu zobowiązań spółdzielni wobec KPEC sp. z o.o.?
2. Czy Ministerstwo Energii lub prezes Urzędu Regulacji Energetyki analizowali lub zamierzają przeanalizować okoliczności tego zdarzenia pod względem zgodności procesu wstrzymania dostaw z przepisami Prawa energetycznego?
3. Czy według wiedzy ministerstwa przed wstrzymaniem dostaw zostały spełnione wszystkie ustawowe i umowne przesłanki wymagane do podjęcia takiego działania, w tym dotyczące uprzedniego poinformowania właściwego odbiorcy?
4. Czy obecnie obowiązujące przepisy wymagają poinformowania bezpośrednio mieszkańców poszczególnych lokali o istniejącym zadłużeniu spółdzielni mieszkaniowej wobec przedsiębiorstwa ciepłowniczego i realnym zagrożeniu wstrzymania dostaw? Jeżeli tak – na jakiej podstawie prawnej, a jeżeli nie – czy Pan Minister dostrzega potrzebę wprowadzenia takiego obowiązku?
5. Czy zdaniem Pana Ministra osoba, która terminowo uiściła spółdzielni mieszkaniowej wszystkie należności związane z dostarczaniem ciepła, jest obecnie wystarczająco chroniona przed wstrzymaniem dostaw spowodowanym niewywiązaniem się spółdzielni z płatności wobec przedsiębiorstwa energetycznego?
6. Jakie środki prawne przysługują obecnie indywidualnemu mieszkańcowi budynku wielolokalowego, który nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem ciepłowniczym, jeżeli dostawa ciepła zostaje wstrzymana z powodu zadłużenia zarządcy budynku, mimo że sam mieszkaniec nie zalega z żadnymi opłatami?
7. Czy taki mieszkaniec może samodzielnie wystąpić do prezesa URE o rozstrzygnięcie sporu dotyczącego nieuzasadnionego wstrzymania dostaw, jeżeli nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem ciepłowniczym?
8. Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie jest negatywna albo możliwość taka jest istotnie ograniczona, czy ministerstwo uważa za prawidłową sytuację, w której osoba bezpośrednio dotknięta wstrzymaniem dostawy podstawowego medium nie posiada samodzielnej możliwości skorzystania z instrumentów ochronnych przed prezesem URE?
9. Czy ministerstwo zna skalę problemu przypadków, w których dostawy ciepła do budynków wielolokalowych były w latach 2021–2026 wstrzymywane lub zagrożone wstrzymaniem z powodu zadłużenia spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych lub innych zarządców?
10. Jeżeli ministerstwo lub prezes URE dysponują takimi danymi – ile podobnych przypadków miało miejsce w poszczególnych latach 2021–2026 i ilu gospodarstw domowych dotyczyły?
11. Czy ministerstwo posiada informacje o wartości zaległości spółdzielni mieszkaniowych i wspólnot mieszkaniowych wobec przedsiębiorstw ciepłowniczych w skali kraju?
12. Czy Ministerstwo Energii analizuje wprowadzenie zasady, zgodnie z którą przed wstrzymaniem dostaw ciepła do budynku wielolokalowego z powodu zadłużenia zarządcy przedsiębiorstwo energetyczne byłoby zobowiązane do odpowiednio wcześniejszego poinformowania mieszkańców o:

• wysokości i okresie trwania zaległości,
• terminie przewidywanego wstrzymania dostaw,
• możliwości uniknięcia wstrzymania dostaw,
• dostępnych mieszkańcom środkach prawnych?

1. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie szczególnej procedury poprzedzającej wstrzymanie dostaw ciepła do budynków mieszkalnych wielolokalowych, przewidującej dodatkowy okres na zawarcie porozumienia, mediację albo zastosowanie innych środków przed faktycznym pozbawieniem mieszkańców ciepła?
2. Czy zdaniem Pana Ministra zasadne byłoby wprowadzenie przepisów wyraźnie odróżniających mieszkańców, którzy prawidłowo regulują opłaty za ciepło, od osób posiadających rzeczywiste zaległości wobec spółdzielni?
3. Czy możliwe i zasadne byłoby stworzenie mechanizmu pozwalającego mieszkańcom, którzy terminowo regulują swoje należności, na ochronę przed skutkami zadłużenia spółdzielni, np. poprzez szczególny sposób rozliczania należności za ciepło w sytuacji kryzysowej?
4. Czy ministerstwo analizowało możliwość prawnego wyodrębnienia środków pobieranych przez spółdzielnie mieszkaniowe od mieszkańców tytułem kosztów zakupu ciepła w taki sposób, aby środki te nie mogły zostać wykorzystane na finansowanie innych zobowiązań spółdzielni przed uregulowaniem należności wobec dostawcy ciepła?
5. Czy ministerstwo uważa za zasadne stworzenie rachunków wyodrębnionych lub innego mechanizmu zabezpieczającego środki pobierane od mieszkańców na pokrycie kosztów podstawowych mediów przed wykorzystaniem ich na inne cele?
6. Czy rozważane jest wprowadzenie obowiązku informowania członków spółdzielni i mieszkańców o powstaniu określonego poziomu przeterminowanego zadłużenia wobec przedsiębiorstwa ciepłowniczego, zanim powstanie ryzyko wstrzymania dostaw?
7. Czy ministerstwo rozważa ustanowienie obowiązku informowania prezesa URE albo innego organu państwa o wystąpieniu przez przedsiębiorstwo ciepłownicze z ostatecznym wezwaniem do zapłaty wobec zarządcy budynków mieszkalnych, jeżeli konsekwencją braku zapłaty może być wstrzymanie dostaw dla znacznej liczby gospodarstw domowych?
8. Czy zdaniem ministerstwa w przypadku budynków wielolokalowych należy rozszerzyć katalog osób uprawnionych do składania reklamacji i korzystania ze środków ochronnych przewidzianych w art. 6c–6e Prawa energetycznego tak, aby indywidualny mieszkaniec mógł skutecznie reagować na zagrożenie wstrzymania dostaw, mimo że formalnym odbiorcą ciepła jest spółdzielnia lub wspólnota?
9. Czy ministerstwo analizuje zmianę definicji lub zakresu ochrony „odbiorcy ciepła w gospodarstwie domowym” w odniesieniu do osób zamieszkujących budynki wielolokalowe, w których stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym pozostaje zarządca budynku?
10. Czy ministerstwo dostrzega potrzebę ustawowego ustanowienia minimalnych standardów ochrony mieszkańców przed wstrzymaniem dostaw ogrzewania w sezonie grzewczym, w szczególności w okresach występowania niskich temperatur?
11. Czy obecne przepisy przewidują szczególną ochronę przed wstrzymaniem dostaw ciepła dla gospodarstw domowych, w których zamieszkują osoby wymagające szczególnej ochrony, w tym osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, osoby przewlekle chore lub małoletnie dzieci? Jeżeli tak – proszę o wskazanie tych mechanizmów. Jeżeli nie – czy Pan Minister planuje ich wprowadzenie?
12. Czy Ministerstwo Energii planuje przeprowadzenie, wspólnie z prezesem Urzędu Regulacji Energetyki, analizy istniejących regulacji dotyczących wstrzymywania dostaw ciepła do budynków wielolokalowych oraz przedstawienie propozycji zmian wzmacniających ochronę gospodarstw domowych?
13. Czy przypadek SM Chrobry w Nakle nad Notecią zostanie wykorzystany przez ministerstwo do przeprowadzenia szerszej analizy funkcjonowania obecnego systemu prawnego i ustalenia, czy podobne sytuacje mogą wystąpić w innych miejscowościach?
14. Czy Pan Minister zamierza podjąć inicjatywę legislacyjną zmierzającą do takiej zmiany Prawa energetycznego, aby mieszkaniec, który terminowo uiszcza przypadające na niego należności z tytułu dostarczania ciepła, nie był pozbawiany ogrzewania lub ciepłej wody wyłącznie wskutek zadłużenia podmiotu pośredniczącego w rozliczeniach z przedsiębiorstwem energetycznym?

Podkreślam, że celem niniejszej interpelacji nie jest kwestionowanie prawa przedsiębiorstw energetycznych do otrzymywania terminowej zapłaty za dostarczane ciepło. Nie można oczekiwać, aby przedsiębiorstwa ciepłownicze bezterminowo finansowały działalność nierzetelnych kontrahentów. Jednocześnie jednak obecny system nie powinien prowadzić do sytuacji, w której podstawowym instrumentem oddziaływania na zadłużoną spółdzielnię staje się faktyczne pozbawienie ciepła setek mieszkańców, spośród których część mogła terminowo uiścić wszystkie wymagane od nich należności. Państwo powinno stworzyć mechanizm, który jednocześnie zabezpieczy interes ekonomiczny przedsiębiorstw energetycznych oraz prawa mieszkańców niezalegających z opłatami. Sprawa SM Chrobry wskazuje, że kwestia ta wymaga pilnej analizy przed sezonem grzewczym 2026/2027.

Z poważaniem

Roman Fritz

Poseł na Sejm RP